Ìtọ́kasí àṣà tàbí ìjọsìn inú ìtàn kan ní ìletò mi for JSS 1

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 4
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: ÀṢÀ
Focal competence: Ṣàlàyé tó pé nípa àwọn ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá, wọ́n sì lè ṣe ìdámọ̀ wọn nínú àwùjọ Ìmọ̀: 1. Ìtọ́sọ́nà lórí ìlàpa èrò fún ọdún ìbílẹ̀ ní ìletò mi. 2. Ìtọ́kasí àṣà tàbí ìjọsìn inú ìtàn kan ní ìletò mi. Ìmọ̀ọ́ṣe Ṣíṣe àgbékalẹ̀ ìtàn ní ìletò mi. Àkòrí: Sẹ́kọ́ńdìrì Kékeré Ipele 1 | Àbájáde Ẹ̀kọ́: Ṣe àgbékalẹ̀ ìtàn ọdún ìbílẹ̀ pẹ̀lú èdè Yorùbá
Key competencies/values: Ìtọ́ka-àmúyẹ àti àkàkún inú ẹ̀kọ́ Àròjinlẹ̀ wáyé nígbà tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń ṣe ìlapa èrò lórí ọdún kan tí ó wáyé ní ìletò mi. Ìmọ̀ àyíká hàn nígbà tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń kọ́ nípa ọdún ìbílẹ̀ tó wà ní agbègbè wọn, tí wọn sí ń sọ àṣà tí ó jẹ yọ nínú àwọn ọdún wọ̀nyí
Skills:

• Ṣíṣe àgbékalẹ̀ ìtàn ní ìletò mi

Previous Lesson: Ìtọ́sọ́nà lórí ìlàpa èrò fún ọdún ìbílẹ̀ ní ìletò mi
Topic: ÀRòKọ: ỌdúN ÌBíLẹ̀ Kan Ni ÌLetò Mi: Kíkọ Àròkọ
Subject Matter: Ìtọ́kasí àṣà tàbí ìjọsìn inú ìtàn kan ní ìletò mi

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• ṣe agbékalẹ̀ ìtàn ọdún ìbílẹ̀ kan ní ìletò wọn;
• ṣe ìtọ́kasí àṣà tàbí ìjọsìn inú ìtàn kan.

Psychomotor Domain

• kọ àròkọ tó péye nípa ọdún ìbílẹ̀ kan.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum (Yoruba Language)
• Ìwé Ìtọ́ni fún Àwọn Olùkọ́ Èdè Yorùbá JSS 1
• Ìwé Ìmọ̀ Èdè Yorùbá fún JSS 1
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwòrán tó ń fi ọdún ìbílẹ̀ Yorùbá kan hàn (fún àpẹẹrẹ, Ọdún Ìjẹ̀bú, Ọdún Ògún, Ọdún Ṣàngó)
• Àwọn ohun èlò tó jẹ mọ́ ọdún ìbílẹ̀ (bí i àwọn aṣọ ìbílẹ̀, ohun èlò orin)
• Ìwé àkọsílẹ̀ àti ohun èlò ìkọ̀wé

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí wọ́n ṣe lè kọ àròkọ tó dára nípa àwọn ọdún ìbílẹ̀ wọn. Ó tún máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láti tọ́ka sí àṣà àti ìjọsìn tó wà nínú àwọn ọdún wọ̀nyí, èyí tó máa mú kí wọ́n mọ àṣà àti ìṣe ìbílẹ̀ wọn dáradára.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yẹ kí wọ́n ti mọ díẹ̀ nípa kíkọ àròkọ lásán, wọ́n sì ti gbọ́ tàbí mọ díẹ̀ nípa àwọn ọdún ìbílẹ̀ tó wà ní àgbègbè wọn.

Lesson Content/Board Summary

ÀRòKọ: ỌdúN ÌBíLẹ̀ Kan Ni ÌLetò Mi: Kíkọ Àròkọ

Kí Ni Àròkọ?

Àròkọ jẹ́ ìkọ̀wé tí a fi ń ṣàlàyé tàbí fi èrò hàn lórí kókó kan pàtó. Ó ní ìbẹ̀rẹ̀, àárín, àti òpin tó péye.

Àwọn Ìlànà Kíkọ Àròkọ Nípa Ọdún Ìbílẹ̀

Nígbà tí a bá ń kọ àròkọ nípa ọdún ìbílẹ̀, ó yẹ ká tẹ̀lé àwọn ìlànà wọ̀nyí:

1. Àkọlé: Àkọlé gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tó fa yányán, tó sì tọ́ka sí ọdún tí a fẹ́ kọ nípa rẹ̀.
2. Ìfáàrà (Ìbẹ̀rẹ̀): Níhìn-ín ni a ti máa sọ orúkọ ọdún náà, ibi tí wọ́n ti ń ṣe é, àti ìdí tí wọ́n fi ń ṣe é ní ṣókí.
3. Àárín Àròkọ (Ìdàgbàsókè): Àárín àròkọ ni a ti máa ṣàlàyé lọ́nà tó gbòòrò nípa ọdún náà. Àwọn nǹkan tí a lè sọ níbẹ̀ ni:
   1. Ìgbà tí wọ́n bá ń ṣe ọdún náà.
   2. Àwọn ènìyàn tó máa ń kópa nínú rẹ̀.
   3. Àwọn ìgbésẹ̀ tàbí àwọn àṣà pàtó tó máa ń wáyé nígbà ọdún náà.
   4. Bí àwọn ènìyàn ṣe máa ń múra sílẹ̀ fún ọdún náà.
   5. Àwọn orin, ijó, àti eré ìdárayá mìíràn tó máa ń wáyé.
4. Ìparí (Òpin): Níhìn-ín ni a ti máa parí àròkọ náà pẹ̀lú àkópọ̀ ìtàn náà, tàbí ìkìlọ̀ àti ìmọ̀ràn nípa bí a ṣe lè tọ́jú àṣà náà.

Ìtọ́kasí Àṣà Tàbí Ìjọsìn Inú Ìtàn Ọdún Ìbílẹ̀

Nígbà tí a bá ń kọ nípa ọdún ìbílẹ̀, ó ṣe pàtàkì láti tọ́ka sí àwọn àṣà àti ìjọsìn tó wà nínú rẹ̀. Èyí máa jẹ́ kí àròkọ náà ní ìjìnlẹ̀ àti ìtumọ̀. Àwọn nǹkan tí a lè tọ́ka sí ni:

1. Àwọn Ìrúbọ: Sísọ nípa àwọn ìrúbọ tí wọ́n bá ń ṣe, àwọn ohun tí wọ́n fi ń rúbọ, àti ìdí rẹ̀.
2. Àwọn Ìjọsìn: Sísọ nípa àwọn òrìṣà tàbí àwọn ẹ̀mí tí wọ́n bá ń jọsìn, àwọn àdúrà tí wọ́n bá ń gbà, àti àwọn orin ìjọsìn.
3. Àwọn Aṣọ Ìbílẹ̀: Sísọ nípa àwọn aṣọ tí wọ́n bá ń wọ̀ fún ọdún náà, àti ìtumọ̀ wọn.
4. Àwọn Oúnjẹ Pàtó: Sísọ nípa àwọn oúnjẹ ìbílẹ̀ tí wọ́n bá ń jẹ nígbà ọdún, àti bí wọ́n ṣe máa ń pèsè wọn.
5. Àwọn Ìgbàgbọ́: Sísọ nípa àwọn ìgbàgbọ́ àti àwọn àlàyé ìtàn tó jẹ mọ́ ọdún náà.
6. Àwọn Ìṣe Pàtó: Àwọn ìṣe bíi gígun òpó, ṣíṣe àwọn àmì kan, tàbí gbígbé àwọn ohun èlò kan.

Èròǹgbà Kíkọ Àròkọ

Èròǹgbà kíkọ àròkọ nípa ọdún ìbílẹ̀ ni láti fi hàn pé a mọ àṣà àti ìṣe ìbílẹ̀ wa, àti láti lè fi ìtàn àwọn ọdún wọ̀nyí hàn ní ọ̀nà tó fani mọ́ra, tó sì kọ́ni lẹ́kọ̀ọ́.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìfihàn, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Àlàyé, Ìṣe Àkànṣe, Ìṣe Ẹgbẹ́, Ìṣe Olúkúlùkù

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè/Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ọdún ìbílẹ̀ tí wọ́n mọ̀ ní ìletò wọn àti àwọn ohun tí wọ́n máa ń ṣe nígbà ọdún náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì sọ àwọn ọdún ìbílẹ̀ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìṣípayá ọdún ìbílẹ̀

Step 2: Ìgbéyẹ̀wò Kíkọ Àròkọ

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Àlàyé/Ìfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé àwọn ìlànà kíkọ àròkọ, ó sì lè fi àpẹẹrẹ àròkọ kan hàn fún wọn, kí wọ́n lè rí i bí a ṣe máa ń kọ àròkọ tó péye.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì wo àpẹẹrẹ àròkọ náà.

Learning Point: Ìlànà kíkọ àròkọ

Step 3: Yíyàn Ọdún Ìbílẹ̀

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti yan ọdún ìbílẹ̀ kan pàtó ní ìletò wọn tí wọ́n fẹ́ kọ nípa rẹ̀. Ó lè ràn wọ́n lọ́wọ́ láti rò nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó máa ń wáyé nígbà ọdún náà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò yan ọdún ìbílẹ̀ kan, wọ́n yóò sì bẹ̀rẹ̀ sí í rò nípa àwọn kókó pàtàkì rẹ̀.

Learning Point: Yíyàn ọdún ìbílẹ̀

Step 4: Àgbékalẹ̀ Àwọn Kókó Pàtàkì

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà/Ìṣe Ẹgbẹ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sí ẹgbẹ́, yóò sì tọ́ wọn sọ́nà láti kọ àwọn kókó pàtàkì tí wọ́n fẹ́ fi sínu àròkọ wọn, nípa ọdún tí wọ́n yàn. Wọ́n gbọ́dọ̀ fi àṣà àti ìjọsìn sí i.

Pupils’ Activity: Nínú ẹgbẹ́ wọn, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣàgbékalẹ̀ àwọn kókó pàtàkì fún àròkọ wọn, wọ́n yóò sì jíròrò lórí rẹ̀.

Learning Point: Ìṣàgbékalẹ̀ kókó àròkọ

Step 5: Kíkọ Ìbẹ̀rẹ̀ Àròkọ

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà/Ìṣe Olúkúlùkù

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti bẹ̀rẹ̀ sí í kọ ìfáàrà àròkọ wọn, ní fífi orúkọ ọdún náà, ibi tí wọ́n ti ń ṣe é, àti ìdí rẹ̀ hàn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ ìbẹ̀rẹ̀ àròkọ wọn sínu ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Learning Point: Kíkọ ìbẹ̀rẹ̀ àròkọ

Step 6: Kíkọ Àárín Àròkọ àti Ìtọ́kasí Àṣà/Ìjọsìn

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà/Ìṣe Olúkúlùkù

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ràn àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti kọ àárín àròkọ wọn, ní fífi àwọn ìṣẹ̀lẹ̀, àṣà, àti ìjọsìn tó jẹ mọ́ ọdún náà hàn kedere bí a ti kọ ọ́ sínú àkọsílẹ̀ tábìlì.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò parí kíkọ àárín àròkọ wọn, wọ́n yóò sì fi àṣà àti ìjọsìn sí i.

Learning Point: Àṣà àti ìjọsìn nínú àròkọ

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni àwọn kókó pàtàkì tí a gbọ́dọ̀ fi sínu ìbẹ̀rẹ̀ àròkọ nípa ọdún ìbílẹ̀?
2. Sọ àwọn àṣà méjì tàbí ìjọsìn méjì tí a lè tọ́ka sí nínú àròkọ ọdún ìbílẹ̀.
3. Báwo ni a ṣe lè fi ìtàn ọdún ìbílẹ̀ kan hàn ní ọ̀nà tó fani mọ́ra?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìtúpalẹ̀ àròkọ ọdún

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà láti kọ àwọn àkọsílẹ̀ pàtàkì láti inú Board Summary sínú ìwé àkọsílẹ̀ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn àkọsílẹ̀ náà sínu ìwé wọn pẹ̀lú ìṣọ́ra.

Learning Point: Kíkọ àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́

Step 9: Conclusion

Time: 1 minute

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò parí ẹ̀kọ́ náà nípa títẹnu mọ́ bí ó ti ṣe pàtàkì tó láti mọ àṣà àti ìṣe ìbílẹ̀ wa, àti láti lè kọ nípa wọn lọ́nà tó péye.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ́tí sílẹ̀, wọ́n yóò sì fi ọpẹ́ hàn.

Learning Point: Òye ẹ̀kọ́ gbogbo

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ àròkọ kan tó gbòòrò nípa ọdún ìbílẹ̀ kan tó wà ní ìletò rẹ. Rí i dájú pé o tọ́ka sí àwọn àṣà àti ìjọsìn tó wà nínú ọdún náà kedere.

1. Yan ọdún ìbílẹ̀ kan ní àgbègbè rẹ.
2. Kọ ìbẹ̀rẹ̀ àròkọ rẹ, ní fífi orúkọ ọdún náà àti ìdí rẹ̀ hàn.
3. Kọ àárín àròkọ rẹ, ní ṣíṣàlàyé bí wọ́n ṣe máa ń ṣe ọdún náà àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ rẹ̀.
4. Fi àwọn àṣà tàbí ìjọsìn tó jẹ mọ́ ọdún náà sínu àròkọ rẹ.
5. Parí àròkọ rẹ pẹ̀lú àkópọ̀ ìtàn náà.

Lesson Keywords

• Àròkọ – Ìkọ̀wé tí a fi ń ṣàlàyé tàbí fi èrò hàn lórí kókó kan.
• Ọdún Ìbílẹ̀ – Àjọyọ̀ tàbí ayẹyẹ tí ó ti wà láti ìgbà pípẹ́ nínú àṣà kan.
• Àṣà – Ìṣe, ìgbàgbọ́, àti ìwà tí ó jẹ́ ti àwùjọ kan.
• Ìjọsìn – Ìgbéyàwó tàbí ìsin tí a fi ń bọ̀wọ̀ fún òrìṣà tàbí ẹ̀mí kan.
• Ìletò – Àgbègbè tàbí ìlú tí ènìyàn ń gbé.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì mọ̀ dáradára, olùkọ́ lè fún wọn ní àwọn àkọlé àròkọ tó rọrùn tàbí àwọn kókó ìtọ́sọ́nà púpọ̀ sí i. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó yára gbọ́, olùkọ́ lè fún wọn ní iṣẹ́ àfikún láti ṣe ìwádìí nípa ọdún ìbílẹ̀ mìíràn, kí wọ́n sì ṣe àfiwé àwọn àṣà tó wà nínú wọn.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: kiko aroko odun ibile yoruba jss1

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Olùkọ́, kí o tó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ yìí, rí i dájú pé o ti pèsè àwọn àwòrán tó fi ọdún ìbílẹ̀ hàn, tàbí àwọn ohun èlò tí wọ́n máa ń lò nígbà ọdún. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìbéèrè láti mọ ohun tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ̀ tẹ́lẹ̀ nípa àwọn ọdún ìbílẹ̀. Nígbà tí o bá ń kọ́ wọn bí wọ́n ṣe lè kọ àròkọ, tẹnu mọ́ ìbẹ̀rẹ̀, àárín, àti òpin. Ràn wọ́n lọ́wọ́ láti yan ọdún kan pàtó ní ìletò wọn, kí wọ́n sì rò nípa àwọn àṣà àti ìjọsìn tó wà nínú rẹ̀. Fún wọn ní ààyè láti kọ ìbẹ̀rẹ̀ àti àárín àròkọ wọn nínu kíláàsì, kí o sì máa ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ wọn. Rí i dájú pé wọ́n mọ bí wọ́n ṣe lè tọ́ka sí àwọn àṣà àti ìjọsìn nínú ìtàn wọn. Nígbà tí wọ́n bá ti parí kíkọ àwọn àkọsílẹ̀ Board Summary, ṣàyẹ̀wò òye wọn pẹ̀lú àwọn ìbéèrè. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì mọ̀ dáradára ní àtìlẹyìn sí i, kí o sì fún àwọn tó yára gbọ́ ní iṣẹ́ àfikún.