Ohun tí ìjíròrò jẹ́ and Àwọn kókó-ọ̀rọ̀ tí a lè ṣe ìjíròrò lé lórí for JSS 1

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 8
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Yoruba Language
Curriculum Theme: GBÍGBỌ́ ÀTI SÍSỌ
Focal competence: Lílo oríṣiríṣi gbólóhùn bí ó ṣe yẹ nínú iṣẹ́ ojoojúmọ́
Key competencies/values: Ìbánisọ̀rọ̀; Àròjinlẹ̀
Skills:

• Ṣíṣe ìjíròrò lórí oríṣiríṣi kókó-ọ̀rọ̀

Previous Lesson: Ìtọ́sọ́nà lórí kíkó àti kíké ewì
Topic: Ìjíròrò: Ìtumọ̀, Kókó-Ọ̀rọ̀ Àti Gbólóhùn
Subject Matter: Ohun tí ìjíròrò jẹ́, Àwọn kókó-ọ̀rọ̀ tí a lè ṣe ìjíròrò lé lórí, Àgbékalẹ̀ gbólóhùn bí ó ti yẹ

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Ṣàlàyé ohun tí ìjíròrò jẹ́.
• Dárúkọ àwọn kókó-ọ̀rọ̀ tí a lè ṣe ìjíròrò lé lórí.

Affective Domain

• Kópa nínú ìjíròrò pẹ̀lú ọ̀wọ̀.
• Fi èrò hàn nípa àwọn kókó-ọ̀rọ̀ ìjíròrò.

Psychomotor Domain

• Lò àwọn gbólóhùn tó tọ́ nígbà ìjíròrò.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé ẹ̀kọ́ Yorùbá fún JSS 1
• The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Àwòrán tó ṣe àfihàn ìjíròrò
• Àtẹ ìkọ̀wé (Blackboard/Whiteboard)
• Àkókò tàbí àmì ìkọ̀wé (Chalk/Marker)

Rationale for the Lesson

Ẹ̀kọ́ yìí ṣe pàtàkì nítorí ó máa jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ bí wọ́n ṣe lè bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ dáadáa. Ó tún máa kọ́ wọn bí wọ́n ṣe lè fi èrò wọn hàn lórí oríṣiríṣi kókó-ọ̀rọ̀ ní ọ̀nà tó tọ́ àti tó yéni.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti mọ bí wọ́n ṣe ń bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ nípa àwọn ohun kékeré, wọ́n sì ti mọ bí wọ́n ṣe ń lo àwọn gbólóhùn tó rọrùn ní èdè Yorùbá.

Lesson Content/Board Summary

Ìjíròrò: Ìtumọ̀, Kókó-Ọ̀rọ̀ Àti Gbólóhùn

Ohun tí Ìjíròrò Jẹ́

Ìjíròrò ni ìbánisọ̀rọ̀ láàárín ènìyàn méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lórí kókó-ọ̀rọ̀ kan. Ó lè jẹ́ láti fi èrò hàn, láti wá ojútùú sí ìṣòro kan, tàbí láti kọ́ ara ẹni lẹ́kọ̀ọ́.

Àwọn Kókó-Ọ̀rọ̀ tí a Lè Ṣe Ìjíròrò Lé Lórí

Àwọn kókó-ọ̀rọ̀ púpọ̀ ló wà tí a lè ṣe ìjíròrò lé lórí. Díẹ̀ lára wọn ni:

1. Ètò ẹ̀kọ́ ní ilé-ìwé.
2. Ìwà ọmọlúàbí.
3. Ìtọ́jú àyíká wa.
4. Àwọn eré ìdárayá.
5. Ọjọ́ iwájú orílẹ̀-èdè wa.
6. Ìṣòro oúnjẹ àti àìlera.
7. Ìgbé ayé ìgbàlódé.

Àgbékalẹ̀ Gbólóhùn Bí Ó Ti Yẹ Nínú Ìjíròrò

Nígbà tí a bá ń ṣe ìjíròrò, ó ṣe pàtàkì láti lo àwọn gbólóhùn tó tọ́, tó yéni, tó sì bọ́gbọ́n mu. Èyí máa jẹ́ kí ìjíròrò náà lọ déédéé, kí gbogbo ẹni tó kópa sì ní òye ohun tí a ń sọ.

1. Sọ̀rọ̀ nípa kókó-ọ̀rọ̀ náà nìkan.
2. Máa lo èdè tó rọrùn, tó yéni.
3. Fi ọ̀wọ̀ bá ẹlòmíràn sọ̀rọ̀.
4. Má ṣe dá ẹlòmíràn lẹ́nu.
5. Fi àpẹẹrẹ hàn nígbà tí o bá ń sọ̀rọ̀.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìṣàlàyé, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Ìṣàfihàn, Ìṣe Akẹ́kọ̀ọ́ ní Ẹgbẹ́.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣíwájú ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́, yóò sì béèrè nípa ẹ̀kọ́ tí wọ́n kọ́ tẹ́lẹ̀. Lẹ́yìn náà, yóò béèrè lọ́wọ́ wọn bóyá wọ́n ti jíròrò lórí kókó-ọ̀rọ̀ kan rí, yóò sì ṣíwájú sí ẹ̀kọ́ tuntun.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn ìbéèrè, wọ́n yóò sì gbọ́ ọ̀rọ̀ olùkọ́.

Learning Point: Ìṣíwájú sí ìjíròrò.

Step 2: Ìtumọ̀ Ìjíròrò

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìṣàlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé ohun tí ìjíròrò jẹ́, yóò sì fi àwọn àwòrán tó ṣe àfihàn ìjíròrò hàn wọ́n. Yóò fún wọn ní àpẹẹrẹ bí ìjíròrò ṣe máa ń wáyé.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìṣàlàyé olùkọ́, wọ́n yóò sì wo àwọn àwòrán náà. Wọ́n lè béèrè ìbéèrè.

Learning Point: Ìtumọ̀ ìjíròrò.

Step 3: Àwọn Kókó-Ọ̀rọ̀ Ìjíròrò

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìkọ́ni/Àkọsílẹ̀

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò kọ àwọn kókó-ọ̀rọ̀ tí a lè ṣe ìjíròrò lé lórí sí orí àtẹ ìkọ̀wé. Yóò sì fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ mìíràn tí wọ́n lè jíròrò lé lórí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn kókó-ọ̀rọ̀ náà sílẹ̀, wọ́n yóò sì sọ àwọn kókó-ọ̀rọ̀ mìíràn tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Kókó-ọ̀rọ̀ ìjíròrò.

Step 4: Àgbékalẹ̀ Gbólóhùn

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́nisọ́nà

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣàlàyé bí a ṣe ń lo àwọn gbólóhùn tó tọ́ àti èdè tó yéni nígbà ìjíròrò. Yóò fún wọn ní àpẹẹrẹ àwọn gbólóhùn tó tọ́ àti àwọn tí kò tọ́.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ìṣàlàyé, wọ́n yóò sì ṣe àpẹẹrẹ gbólóhùn tó tọ́.

Learning Point: Àgbékalẹ̀ gbólóhùn.

Step 5: Ìṣe Akẹ́kọ̀ọ́: Ìjíròrò Kékeré

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣe ní ẹgbẹ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò pín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sí ẹgbẹ́ kékeré, yóò sì fún ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ní kókó-ọ̀rọ̀ kan láti jíròrò lé lórí. Yóò máa ṣe àbójútó wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò ní ẹgbẹ́ wọn, wọ́n yóò sì lo àwọn gbólóhùn tó tọ́.

Learning Point: Ìṣe ìjíròrò.

Step 6: Ìṣàfihàn Ìjíròrò

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìṣàfihàn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò béèrè pé kí àwọn ẹgbẹ́ kan ṣàfihàn ìjíròrò wọn níwájú gbogbo kíláàsì. Yóò sì ṣe àtúnṣe níbi tí ó bá yẹ.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò ṣàfihàn ìjíròrò wọn, àwọn yòókù yóò sì gbọ́, wọ́n yóò sì kọ́ lára wọn.

Learning Point: Ìkópa ìjíròrò.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni ìjíròrò?
2. Dárúkọ àwọn kókó-ọ̀rọ̀ méjì tí a lè ṣe ìjíròrò lé lórí.
3. Báwo ni a ṣe lè lo gbólóhùn tó tọ́ nígbà ìjíròrò?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ ìjíròrò.

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on “Ìjíròrò: Ìtumọ̀, Kókó-Ọ̀rọ̀ Àti Gbólóhùn” into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Àkọsílẹ̀ ìjíròrò.

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò ṣe àtinúdá lórí ohun tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́ nípa ìjíròrò, yóò sì gbóríyìn fún wọn fún ìkópa wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbọ́ ọ̀rọ̀ ìparí olùkọ́.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́.

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Kọ ìjíròrò kékeré kan sílẹ̀ lórí kókó-ọ̀rọ̀ kan tí o fẹ́ràn. Rí i dájú pé o lo àwọn gbólóhùn tó tọ́.

1. Kọ ìtumọ̀ ìjíròrò pẹ̀lú èdè rẹ.
2. Dárúkọ àwọn kókó-ọ̀rọ̀ mẹ́ta tí o fẹ́ jíròrò lé lórí.
3. Kọ gbólóhùn márùn-ún tí o lè lò nígbà ìjíròrò.

Lesson Keywords

• Ìjíròrò – Ìbánisọ̀rọ̀ láàárín ènìyàn méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lórí kókó-ọ̀rọ̀ kan. (Discussion)
• Kókó-ọ̀rọ̀ – Ohun tí a ń sọ̀rọ̀ lé lórí. (Topic)
• Gbólóhùn – Àpapọ̀ ọ̀rọ̀ tí ó ní ìtumọ̀ kíkún. (Sentence)
• Àgbékalẹ̀ – Bí a ṣe ṣètò tàbí ṣe ohun kan. (Structure/Arrangement)
• Ìbánisọ̀rọ̀ – Ìgbésẹ̀ láti fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí ẹlòmíràn. (Communication)

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì gbọ́ òye dáadáa, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn gbólóhùn tó rọrùn láti lò, yóò sì so wọ́n pọ̀ mọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó gbọ́ òye dáadáa fún ìrànlọ́wọ́. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó yára gbọ́ òye, olùkọ́ yóò fún wọn ní ànfàní láti darí ìjíròrò kékeré kan lórí kókó-ọ̀rọ̀ kan tí ó nira díẹ̀.

Suggested Lesson Videos

Fún àwọn fídíò tó jọ mọ́ ẹ̀kọ́ yìí, o lè wá a lórí YouTube pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí: Yoruba language discussion JSS1

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Nígbà tí o bá ń lo ètò ẹ̀kọ́ yìí, rí i dájú pé o ti múra àwọn àwòrán tó fi ìjíròrò hàn sílẹ̀. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣíwájú tó rọrùn láti tẹ́wọ́ gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sínú ẹ̀kọ́ náà. Ṣàlàyé ìtumọ̀ ìjíròrò dáadáa, fi àpẹẹrẹ hàn, kí o sì jẹ́ kí wọ́n mọ àwọn kókó-ọ̀rọ̀ tí wọ́n lè jíròrò lé lórí. Tẹnu mọ́ lílo àwọn gbólóhùn tó tọ́ àti èdè tó yéni. Nígbà ìṣe akẹ́kọ̀ọ́ ní ẹgbẹ́, máa ṣe àbójútó wọn, kí o sì máa ṣe àtúnṣe níbi tí ó bá yẹ. Rí i dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ kópa nínú ìjíròrò. Lẹ́yìn ìgbà tí o bá ti ṣe ìṣàfihàn àti ìdánwò, darí wọn láti kọ àkọsílẹ̀ Board Summary sínú ìwé wọn. Rí i dájú pé wọ́n gbọ́ òye dáadáa kí o tó parí ẹ̀kọ́ náà. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí kò tíì gbọ́ òye dáadáa, fún wọn ní àtìlẹ́yìn pẹ̀lú àwọn gbólóhùn tó rọrùn. Fún àwọn tó yára gbọ́ òye, fún wọn ní iṣẹ́ ìjíròrò tó nira díẹ̀.