Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Ma’anar adadi da yadda ake gane shi for JSS 1

JSS 1 Hausa Language lesson on ma’anar adadi da yadda ake gane shi. The lesson covers the stated curriculum content, enriched explanations, skills, activities and performance objectives.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 7, 2026Reading7 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

Malam/Malamar, wannan shirin darasi ya mayar da hankali kan koyar da ma’anar adadi da rabe-rabensa a harshen Hausa. Ku tabbatar kun yi amfani da misalai masu sauƙi da kuma hotuna don taimaka wa ɗalibai fahimtar banbanci tsakanin adadi na tilo da na jam’i. A ƙarshen darasin, ɗalibai ya kamata su iya tantance adadi a cikin kalmomi daban-daban.

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 6
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Focal competence: Ƙwarewa wajen tantance adadi a Hausa. Amfani da adadi daidai yana haddasa ingancin tsarin nahawu
Key competencies/values: Haɗin-guiwa: tsakanin ɗalibai don su tattauna tsarin jinsi. · Girmamawa: ɗalibai su girmama ra’ayoyin juna. · Kaifin tunani da tsinkaya: za a sami kaifafa tunani da tsinkaya wajen tantance adadi a kalmomi
Skills:

  • Ma’anar adadi da yadda ake gane shi
  • Adadi iri biyu a Hausa: tilo da jam’i
  • Nuna misalan adadi cikin kalmomi. Dabarun Aiwatarwa
  • Amfani da gadadden sani na al’ada don fito da tsarin adadi.

Previous Lesson: Gabatar da jinsi da ma’anarsa and Rabe- raben jinsi
Topic: Adadi
Subject Matter: Ma’anar adadi da yadda ake gane shi, Adadi iri biyu a Hausa, Nuna misalan adadi cikin kalmomi

Specific Objectives

A karshen darasin, dalibai ya kamata su iya:

Cognitive Domain

  • bayyana ma’anar adadi;
  • kawo rabe-raben adadi;
  • nuna misalan aikin adadi;
  • tantance adadi a cikin kalmomi;
  • kawo irin adadi biyu na Hausa.

Affective Domain

  • nuna sha’awar koyon yadda ake amfani da adadi daidai a Hausa;
  • girmama ra’ayoyin abokan karatunsu yayin tattaunawa.

Psychomotor Domain

  • rubuta kalmomi a cikin adadi na tilo da jam’i daidai;
  • amfani da adadi daidai a cikin gajerun jumloli.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Littafin Hausa na JSS 1
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Hotuna na abubuwa guda ɗaya da abubuwa masu yawa
  • Jadawalin kalmomi masu adadi na tilo da jam’i
  • Allon rubutu da alli/fensir
  • Littattafan karatu na Hausa

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake nuna yawa ko kaɗan na abu a harshen Hausa. Fahimtar adadi yana inganta iya magana da rubutu daidai, yana kuma taimaka musu wajen gane ma’anar kalmomi a cikin jumloli.

Prerequisite/Previous Knowledge

Dalibai sun riga sun san wasu kalmomi na Hausa kuma suna iya gane wasu abubuwa guda ɗaya ko fiye da ɗaya a rayuwarsu ta yau da kullum.

Lesson Content/Board Summary

Adadi

Ma’anar Adadi da Yadda Ake Gane Shi

Adadi a harshen Hausa yana nufin yadda ake nuna yawa ko kaɗan na suna (noun) ko wani abu. Yana taimaka mana mu gane ko ana maganar abu guda ɗaya ne ko kuma abubuwa fiye da ɗaya.

Ana gane adadi ta hanyar kallon yadda aka gina kalmar ko kuma ta hanyar mahallin maganar.

Rabe-Raben Adadi (Adadi Iri Biyu a Hausa: Tilo da Jam’i)

A harshen Hausa, adadi yana da rabe-rabe guda biyu:

  1. Tilo: Wannan yana nufin abu guda ɗaya. Misali:
    1. Mace
    2. Mota
    3. Littafi
    4. Kujera
    5. Ɗalibi
  2. Jam’i: Wannan yana nufin abubuwa fiye da guda ɗaya. Misali:
    1. Mata
    2. Motoci
    3. Littattafai
    4. Kujeru
    5. Ɗalibai

Misalan Adadi Cikin Kalmomi

Ga wasu misalai na kalmomi a cikin adadi na tilo da na jam’i:

  1. Tilo: Gida, Akuya, Kifi, Kaza, Yaro

    Jam’i: Gidaje, Awakwai, Kifaye, Kaji, Yara
  2. Tilo: Suna, Wuri, Hanya, Baki, Hannu

    Jam’i: Sunaye, Wurare, Hanyoyi, Bakake, Hannaye
  3. Tilo: Fensir, Akwati, Takarda, Wuka, Kofa

    Jam’i: Fensirori, Akwatuna, Takardu, Wuƙaƙe, Kofofi

Teaching Methods/Instructional Techniques

Tattaunawa, Bayani, Nunawa, Tambaya da Amsa, Aikin Rukuni, Aikin Mutum Ɗaya.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Tambaya da Amsa

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai gaishe da dalibai, sannan ya tambaye su ko sun san ma’anar “ɗaya” da “da yawa” a Hausa. Zai nuna musu hoton abu guda ɗaya da hoton abubuwa masu yawa don su bambance.

Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa gaisuwa kuma su yi ƙoƙarin amsa tambayoyin malam/malamar, sannan su bambance hotunan.

Learning Point: Bambancin ɗaya da da yawa

Step 2: Bayanin Ma’anar Adadi

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Bayani

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai bayyana ma’anar adadi a harshen Hausa, yana mai jaddada cewa adadi yana nuna yawan abu. Zai kuma yi bayanin yadda ake gane adadi a cikin kalmomi.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara da kyau kuma su rubuta ma’anar adadi a littattafansu.

Learning Point: Ma’anar adadi a Hausa

Step 3: Gabatar da Rabe-Raben Adadi (Tilo da Jam’i)

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Nunawa/Bayani

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai gabatar da rabe-raben adadi guda biyu: tilo da jam’i. Zai yi bayanin kowanne da misalai masu sauƙi, yana amfani da jadawalin kalmomi.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su kalli jadawalin, kuma su maimaita misalan da malam/malamar ya bayar.

Learning Point: Rabe-raben adadi (tilo, jam’i)

Step 4: Aikin Rukuni – Gane Adadi

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Aikin Rukuni/Jagorancin Aiki

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai raba dalibai zuwa rukuni-rukuni. Kowane rukuni za a ba shi jerin kalmomi daban-daban don su tantance ko kalmar tana adadi na tilo ne ko na jam’i.

Pupils’ Activity: Dalibai za su yi aiki tare a cikin rukunansu don tantance adadin kalmomin da aka ba su.

Learning Point: Tantance adadi a kalmomi

Step 5: Gabatar da Misalan Aikin Adadi

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Bayani/Nunawa

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai nuna misalan yadda adadi ke aiki a cikin jumloli. Misali: “Yaro yana wasa” (tilo) da “Yara suna wasa” (jam’i).

Pupils’ Activity: Dalibai za su kalli misalan da aka rubuta a allo kuma su yi ƙoƙarin gane bambancin.

Learning Point: Aikin adadi a jumla

Step 6: Aikin Mutum Ɗaya – Cika Gibi

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Aikin Mutum Ɗaya

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai rubuta gajerun jumloli a allo tare da gibba, inda dalibai za su cika da kalmar da ta dace a adadi na tilo ko jam’i. Misali: “____ suna zuwa makaranta.” (Dalibai/Dalibi).

Pupils’ Activity: Dalibai za su cika gibban da kalmomin da suka dace a littattafansu.

Learning Point: Amfani da adadi daidai

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai tantance fahimtar dalibai ta hanyar tambaya kamar haka:

  1. Mene ne ma’anar adadi?
  2. Kawo rabe-raben adadi guda biyu a Hausa.
  3. Kawo misalin kalmar tilo guda ɗaya da jam’inta.
  4. Tantance adadin kalmar “Littattafai”.

Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa tambayoyin a baki da kuma a rubuce.

Learning Point: Fahimtar adadi da rabe-rabensa

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai jagoranci dalibai su rubuta muhimman bayanai na darasin da ke kan allo (Board Summary) a cikin littattafansu.

Pupils’ Activity: Dalibai za su rubuta bayanan darasin a hankali a cikin littattafansu.

Learning Point: Rubuta bayanai na darasi

Step 9: Conclusion

Time: 1 minute

Teaching Skill: Ƙarfafawa

Teacher’s Activity: Malam/Malamar zai ƙarfafa dalibai su ci gaba da yin amfani da adadi daidai a maganganunsu da rubutunsu na yau da kullum. Zai kuma yi musu fatan alheri.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su amsa da “Amin” ko “Nagode Malam/Malamar.”

Learning Point: Ƙarfafa fahimtar adadi

Continuous Assessment/Further Study

Type: Aikin Gida

Instruction: Kawo kalmomi guda biyar (5) na tilo da jam’insu daban-daban da waɗanda aka koya a darasi.

  1. Tilo: ______________; Jam’i: ______________
  2. Tilo: ______________; Jam’i: ______________
  3. Tilo: ______________; Jam’i: ______________
  4. Tilo: ______________; Jam’i: ______________
  5. Tilo: ______________; Jam’i: ______________

Lesson Keywords

  • Adadi – Yawan abu ko abubuwa.
  • Tilo – Nuna abu guda ɗaya.
  • Jam’i – Nuna abubuwa fiye da guda ɗaya.
  • Kalmomi – Maganganun da ake amfani da su a harshe.
  • Nahawu – Tsarin yadda ake gina magana daidai a harshe.

Differentiation

Ga ɗalibai masu rauni, malam/malamar zai yi amfani da ƙarin hotuna da misalai masu sauƙi, tare da maimaita bayani a hankali. Ga ɗalibai masu saurin fahimta, za a iya ba su ƙarin kalmomi masu wahala don su canza daga tilo zuwa jam’i ko akasin haka, ko kuma su rubuta gajerun jumloli da ke nuna amfani da adadi.

Suggested Lesson Videos

Bincika a YouTube don: Hausa grammar numbers JSS1

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Malam/Malamar, kafin fara darasin, ku shirya hotuna na abubuwa guda ɗaya da na abubuwa masu yawa, da kuma jadawalin kalmomi na tilo da jam’i. Fara da tambayoyi masu sauƙi don tuno da ilimin dalibai na baya. Bayan bayyana ma’anar adadi da rabe-rabensa, ku ba da dama ga dalibai su yi aiki a rukuni don tantance adadi a kalmomi daban-daban. Ku kula da kuskuren da dalibai ke yi yayin tantance adadi. Ku jagoranci su wajen rubuta bayanan darasi daga allo a mataki na 8. Ku tabbatar kowane ɗalibi ya fahimci bambancin tilo da jam’i da kuma yadda ake amfani da su daidai a Hausa.

Export this post
Ma’anar adadi da yadda ake gane shi for JSS 1
Community Join the conversation Open discussion +