Note for teachers using this lesson plan
Malam/Malama, a shirya hotuna ko kalmomin misali na jinsi a Hausa don sauƙaƙe koyarwa. Babban manufar darasin shine ɗalibai su fahimci ma’anar jinsi da rabe-rabensa, tare da iya tantance jinsi namiji da tamata a cikin kalmomi da jumloli. A tabbatar ɗalibai sun nuna ƙwarewa wajen gane da amfani da jinsi daidai a Hausa a ƙarshen darasin.
Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 5
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Focal competence: Ƙwarewa wajen tantance jinsi a Hausa domin sanin tsarin nahawu da kuma muhimmancin jinsi a rayuwar yau da kullum
Key competencies/values: Haɗin-guiwa: tsakanin ɗalibai don su tattauna tsarin jinsi. · Girmamawa: ɗalibai su girmama ra’ayoyin juna. · Kaifin tunani da tsinkaya: wajen tantance ayyukan jinsi da nuna muhimmancin jinsi
Skills:
- Gabatar da jinsi da ma’anarsa
- Rabe-raben jinsi
- Misalan aikin jinsi. Dabarun Aiwatarwa
- Amfani da gadadden sani na al’ada don fito da tsarin jinsi
Previous Lesson: Zayyana ire-iren buki and Kawo muhimmancin buki
Topic: Jinsi
Subject Matter: Gabatar da jinsi da ma’anarsa, Raberaben jinsi, Misalan aikin jinsi
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- bayyana ma’anar jinsi;
- kawo rabe-raben jinsi;
- ba da misalan jinsi;
- nuna jinsi namiji da tamata;
- bayyana me ake nufi da jinsi;
- ba da misalan jinsi a kalmomi.
Affective Domain
- nuna girmamawa ga ra’ayoyin juna yayin tattaunawar jinsi;
- nuna sha’awar koyon yadda ake tantance jinsi a Hausa.
Psychomotor Domain
- rubuta jumloli masu ɗauke da jinsi;
- tantance jinsi namiji da tamata a cikin wani gajeren labari.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na JSS 1
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Koyarwa
- Hotuna na maza da mata, ko dabbobi maza da mata
- Littattafan nahawun Hausa
- Katin kalmomi masu ɗauke da jinsi
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci tsarin nahawun Hausa, musamman yadda ake amfani da jinsi. Fahimtar jinsi zai inganta yadda ɗalibai ke magana da rubutu daidai a Hausa, tare da taimaka musu su gane muhimmancin jinsi a rayuwar yau da kullum.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun san wasu kalmomi na Hausa kuma suna iya gane bambanci tsakanin namiji da mace a rayuwar yau da kullum.
Lesson Content/Board Summary
Jinsi
Ma’anar Jinsi
Jinsi a nahawun Hausa yana nufin rarraba sunaye ko wakilai zuwa namiji ko tamata. Wannan rarrabuwar tana taimakawa wajen sanin tsarin nahawu da kuma yadda ake amfani da kalmomi daidai a cikin jimla.
Rabe-raben Jinsi
A Hausa, jinsi ya kasu kashi biyu ne:
- Jinsi Namiji (Masculine Gender): Wannan jinsi yana nufin kalmomi ko sunaye da ke nuna namiji, ko abubuwan da ake ɗauka a matsayin namiji.
- Jinsi Tamata (Feminine Gender): Wannan jinsi yana nufin kalmomi ko sunaye da ke nuna mace, ko abubuwan da ake ɗauka a matsayin tamata.
Misalan Jinsi
Ga wasu misalai na jinsi namiji da tamata a Hausa:
- Jinsi Namiji:
- Mutum: namiji, yaro, sarki, malam
- Dabba: zaki, rago, zakara, kare
- Abubuwa: dutse, gida, teburi, littafi
- Jinsi Tamata:
- Mutum: mace, yarinya, sarauniya, malama
- Dabba: zakiya, tumaki, kaza, kariya
- Abubuwa: tukunya, faranti, kujera, takarda
Aikin Jinsi a Jimla
Jinsi yana taka rawa wajen daidaita kalmomi a cikin jimla. Misali, kalmar da ke nuna jinsi tana iya shafar siffa ko aiki da ke biye da ita.
- Namiji:
- Yaro ya zo.
- Zaki yana gudu.
- Littafi yana kan teburi.
- Tamata:
- Yarinya ta zo.
- Kaza tana cin abinci.
- Kujera tana da kyau.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Tattaunawa, Bayani, Tambaya da Amsa, Aikin Rukuni, Aikin Mutum ɗaya, Nunawa
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tambaya da Amsa
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai fara darasin ta hanyar tambayar ɗalibai su rarraba sunayen mutane ko dabbobi zuwa maza da mata. Misali: “Wane ne namiji a cikin aji? Wace ce mace?”
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin, suna nuna bambancin namiji da mace.
Learning Point: Bambancin namiji da mace
Step 2: Gabatar da Ma’anar Jinsi
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Bayani
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai bayyana ma’anar jinsi a nahawun Hausa, yana mai nuna cewa jinsi yana rarraba sunaye zuwa namiji ko tamata. Zai yi amfani da misalai masu sauƙi.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su yi ƙoƙarin fahimtar ma’anar jinsi.
Learning Point: Ma’anar jinsi a Hausa
Step 3: Rabe-raben Jinsi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Nunawa/Tattaunawa
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai gabatar da rabe-raben jinsi guda biyu (namiji da tamata) ta hanyar amfani da hotuna ko katin kalmomi. Zai tambayi ɗalibai su rarraba kalmomin da aka nuna.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kalli hotunan/kalmomin kuma su rarraba su zuwa jinsi namiji da tamata.
Learning Point: Rabe-raben jinsi biyu
Step 4: Misalan Jinsi Namiji
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Misalai/Aikin Rukuni
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai ba da ƙarin misalai na jinsi namiji (mutane, dabbobi, abubuwa) kuma ya jagoranci ɗalibai su kawo nasu misalan a cikin rukuni-rukuni.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kawo misalai na jinsi namiji a cikin rukuni, sannan su gabatar da su ga ajin.
Learning Point: Misalan jinsi namiji
Step 5: Misalan Jinsi Tamata
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Misalai/Aikin Mutum ɗaya
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai ba da ƙarin misalai na jinsi tamata (mutane, dabbobi, abubuwa) kuma ya umarci kowane ɗalibi ya rubuta misalai biyu na jinsi tamata a littafinsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta misalai na jinsi tamata a littafinsu.
Learning Point: Misalan jinsi tamata
Step 6: Aikin Jinsi a Jimla
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Jagoranci/Rubutu
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai nuna yadda jinsi ke shafar kalmomi a cikin jimla, misali, amfani da “ya” ko “ta”. Zai rubuta jumloli a allo kuma ya jagoranci ɗalibai su tantance jinsin.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su tantance jinsi a cikin jumlolin da aka rubuta, sannan su rubuta nasu jumlolin da ke nuna jinsi daban-daban.
Learning Point: Aikin jinsi a jimla
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne ma’anar jinsi a Hausa?
- Kawo rabe-raben jinsi guda biyu.
- Kawo misalai biyu na jinsi namiji.
- Kawo misalai biyu na jinsi tamata.
- Rubuta jimla guda ɗaya mai ɗauke da jinsi namiji da kuma jimla guda ɗaya mai ɗauke da jinsi tamata.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar ma’anar jinsi
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai jagoranci ɗalibai su kwafi muhimman bayanai na darasin game da ma’anar da rabe-raben jinsi a Hausa daga allo zuwa littattafansu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kwafi bayanan darasin a hankali zuwa littattafansu.
Learning Point: Rubuta bayanan jinsi
Step 9: Conclusion
Time: 2 minutes
Teaching Skill: Taƙaitawa
Teacher’s Activity: Malam/Malama zai taƙaita darasin, yana mai jaddada muhimmancin fahimtar jinsi a Hausa don ingancin magana da rubutu. Zai ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da yin aiki da jinsi a cikin maganganunsu na yau da kullum.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi ƙoƙarin fahimtar taƙaitawar darasin.
Learning Point: Muhimmancin fahimtar jinsi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: A rubuta misalai biyar (5) na jinsi namiji da biyar (5) na jinsi tamata, sannan a rubuta jimla guda ɗaya (1) ga kowane misali da aka kawo.
- Namiji: (misali da jimla)
- Tamata: (misali da jimla)
- Namiji: (misali da jimla)
- Tamata: (misali da jimla)
- Namiji: (misali da jimla)
Lesson Keywords
- Jinsi – Rarraba sunaye ko wakilai zuwa namiji ko tamata.
- Namiji – Jinsi da ke nuna maza ko abubuwan da ake ɗauka a matsayin maza.
- Tamata – Jinsi da ke nuna mata ko abubuwan da ake ɗauka a matsayin mata.
- Nahawu – Tsarin harshe da dokokinsa.
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, a ba su ƙarin aiki na tantance jinsi a cikin gajeren labari ko waƙa. Ga ɗalibai masu buƙatar taimako, a yi amfani da ƙarin hotuna da misalai masu sauƙi, tare da maimaita bayani har sai sun fahimta.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin bayani kan jinsi a Hausa, zaku iya bincika YouTube da kalmomin: “Jinsi a Hausa JSS 1” ko “Gender in Hausa Language”.
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Malam/Malama, kafin fara darasin, a tabbatar an shirya hotuna ko katin kalmomi masu nuna jinsi namiji da tamata don taimakawa wajen nunawa. Fara da tambayoyi masu sauƙi don tuno da ilimin ɗalibai na baya game da bambancin namiji da mace. Bayan bayanin ma’anar jinsi da rabe-rabensa, a ba ɗalibai damar yin aiki a rukuni-rukuni don kawo misalai. A tabbatar an ba kowane ɗalibi damar shiga cikin darasin. A yayin da ɗalibai ke kwafin bayanan allo, a kula da tsabtar rubutunsu. A ƙarshe, a ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da yin amfani da abin da suka koya a rayuwarsu ta yau da kullum don inganta yarensu na Hausa.

Community Join the conversation Open discussion +