Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Ma’anar insha’i for JSS 1

JSS 1 Hausa Language lesson on ma’anar insha’i. The lesson covers the stated curriculum content, enriched explanations, skills, activities and performance objectives.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 7, 2026Reading7 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

Malam/Malama, a wannan darasi, za a koyar da ɗalibai ma’anar insha’i da ire-irensa. Ku tabbatar kun shirya kayan aiki kamar littattafan labarai da jaridu don nuna musu misalai. Muhimmin abu shi ne ɗalibai su fahimci menene insha’i kuma su iya gane ire-irensa daban-daban a ƙarshen darasin.

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 7
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Focal competence: Sanin insha’i a dunƙule domin iya rubutu
Key competencies/values:

  • Haɗin-kai: ɗalibai su haɗa kai da masu koyarwa don su aiwatar da insha’i.
  • Sadarwa: amfani da ingantacciyar Hausa wajen aiwatar da insha’i.
  • Kaifafa Tunani: ɗalibai za su kasance masu tsinkaya da kaifafa tunani kafin su aikata abu

Skills:

  • Ma’anar insha’i
  • Ire-iren insha’i

Previous Lesson: Ma’anar adadi da yadda ake gane shi
Topic: Insha’I: Ma’ana, Ire-Ire Da Muhimmanci
Subject Matter: Ma’anar insha’i

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • bayyana ma’anar insha’i;
  • kawo ire-iren insha’i;

Affective Domain

  • nuna sha’awa wajen koyon rubutun insha’i;
  • girmama ra’ayoyin abokan aiki game da insha’i.

Psychomotor Domain

  • ba da ma’anar insha’i a rubuce;
  • rubuta misalan ire-iren insha’i.

Social Domain

  • haɗa kai da malam/malama wajen fahimtar insha’i.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Littafin Hausa na JSS 1
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Littattafan labarai
  • Littattafan nahawu
  • Jarida
  • Kwamfuta

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake tsara tunani da rubuta su a tsari mai kyau. Yana haɓaka ƙwarewar sadarwa da tunani mai zurfi, waɗanda ke da amfani a fannoni daban-daban na rayuwa da ilimi.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ɗalibai suna da masaniya a kan yadda ake rubuta jimloli da kuma gajerun labarai a darussan Hausa na baya.

Lesson Content/Board Summary

Insha’I: Ma’ana, Ire-Ire Da Muhimmanci

Ma’anar Insha’i

Insha’i wani rubutu ne da mutum yake yi don bayyana ra’ayinsa, tunaninsa, ko abin da ya sani game da wani abu. Ana rubuta insha’i ne a tsari mai kyau, tare da gabatarwa, jiki, da kuma ƙarshe.

A takaice, insha’i rubutu ne mai tsari wanda ke bayyana wani batu gabaɗaya.

Ire-iren Insha’i

Akwai ire-iren insha’i daban-daban, waɗanda suka haɗa da:

  1. Insha’in Labari (Narrative Essay): Wannan insha’in yana ba da labarin wani abu da ya faru, ko wani mutum, ko wani wuri. Yana iya zama labari na gaskiya ko na ƙagaggen abu. Misali: “Ranar Da Ba Zan Manta Da Ita Ba.”
  2. Insha’in Bayani (Expository Essay): Wannan insha’in yana bayani ne a kan wani batu domin mai karatu ya fahimta. Yana ba da bayanai dalla-dalla. Misali: “Amfanin Ruwa,” “Yadda Ake Noma.”
  3. Insha’in Muhawara (Argumentative/Persuasive Essay): Wannan insha’in yana gabatar da ra’ayi ne a kan wani batu, sannan ya yi ƙoƙarin shawo kan mai karatu ya amince da ra’ayin marubucin. Misali: “Neman Ilimi Ya Fi Neman Arziki.”
  4. Insha’in Siffantawa (Descriptive Essay): Wannan insha’in yana siffanta wani abu, wuri, ko mutum ta yadda mai karatu zai iya ganinsa a idon basirinsa. Misali: “Garinmu,” “Malamina.”

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Explanation, Question and Answer, Guided Practice, Group Work.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Tambayoyi da Amsoshi

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai fara darasin ta hanyar tambayar ɗalibai ko sun taɓa rubuta wani abu mai tsari kamar labari ko wasiƙa. Zai kuma tambaye su menene suke tunani insha’i yake nufi.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su ba da amsoshi dangane da abin da suka sani ko suka taɓa yi.

Learning Point: Tunani kan rubutu

Step 2: Gabatar da Ma’anar Insha’i

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Bayani/Fassara

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai bayyana ma’anar insha’i a sarari, yana mai cewa insha’i rubutu ne mai tsari da ke bayyana ra’ayi ko bayani kan wani batu. Zai yi amfani da misalai masu sauƙi.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su rubuta muhimman abubuwa.

Learning Point: Ma’anar insha’i

Step 3: Fahimtar Ma’anar Insha’i

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Tambayoyi da Amsoshi

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai tambayi ɗalibai su bayyana ma’anar insha’i da nasu fahimtar, don tabbatar sun fahimci abin da aka koya.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su bayyana ma’anar insha’i da bakinsu.

Learning Point: Bayyana ma’ana

Step 4: Gabatar da Ire-iren Insha’i

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Lissafi/Bayani

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai gabatar da ire-iren insha’i daban-daban (labari, bayani, muhawara, siffantawa) ɗaya bayan ɗaya, tare da bayar da gajeren misali ga kowannensu. Zai nuna musu littattafan labarai ko jaridu a matsayin misalai.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su rubuta ire-iren insha’in, kuma su kalli misalan da aka nuna musu.

Learning Point: Ire-iren insha’i

Step 5: Tattaunawa Kan Ire-iren Insha’i

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Tattaunawa/Misalai

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai jagoranci tattaunawa kan kowane irin insha’i, yana tambayar ɗalibai su ba da misalan batutuwan da za a iya rubuta insha’i a kansu ga kowane nau’i.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su shiga tattaunawar kuma su ba da misalai.

Learning Point: Misalan insha’i

Step 6: Aiki Tare

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Aiki Tare

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai raba ɗalibai zuwa ƙungiyoyi, ya kuma umurci kowace ƙungiya ta tattauna kuma ta kawo aƙalla misali ɗaya na kowane irin insha’i da aka koya.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi aiki a ƙungiyoyinsu kuma su kawo misalan.

Learning Point: Haɗin kai da misalai

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Menene ma’anar insha’i?
  2. Kawo ire-iren insha’i guda biyu da ka sani.
  3. Wane irin insha’i ne ke ba da labarin wani abu da ya faru?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Fahimtar insha’i

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai jagoranci ɗalibai su rubuta muhimman bayanan darasin (Board Summary) a cikin littattafansu.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta bayanan darasin a hankali a cikin littattafansu.

Learning Point: Rubuta bayanan darasi

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Kammalawa

Teacher’s Activity: Malam/Malama zai taƙaita darasin, yana mai jaddada muhimmancin insha’i a rayuwar yau da kullum da kuma ilimi. Zai kuma ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da karatu da rubutu.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi tambayoyi idan akwai.

Learning Point: Kammala darasi

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: A rubuta waɗannan a cikin littafin aikin gida:

  1. Rubuta ma’anar insha’i da kalmominka.
  2. Kawo misalai guda biyu na kowane irin insha’i da aka koya a darasi.
  3. Ka rubuta gajeren insha’in labari mai taken “Ziyara Zuwa Gidan Kakata.”

Lesson Keywords

  • Insha’i – Rubutu mai tsari don bayyana ra’ayi ko bayani.
  • Labari – Faɗin wani abu da ya faru.
  • Bayani – Hura wuta kan wani abu don a fahimta.
  • Muhawara – Rubutun da ke ƙoƙarin shawo kan mai karatu.
  • Siffantawa – Bayyana halayen wani abu ko mutum ko wuri.

Differentiation

Ga ɗalibai masu rauni, malam/malama zai ba da ƙarin misalai masu sauƙi kuma ya ba su damar yin aiki tare da abokan aiki masu ƙarfi. Ga ɗalibai masu saurin fahimta, za a iya ba su ƙarin aikin rubuta gajeren insha’i a kan wani batu da suka zaɓa.

Suggested Lesson Videos

Don ƙarin bayani, ɗalibai da malamai za su iya bincika YouTube don “Ma’anar Insha’i da Ire-irensa Hausa” ko “Hausa Essay Writing for JSS 1”.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Malam/Malama, kafin fara darasin, ku tabbatar kun shirya kayan aiki kamar littattafan labarai, jaridu, ko kuma kwamfuta don nuna misalan insha’i daban-daban. Fara da taƙaitaccen gabatarwa don gano abin da ɗalibai suka sani a baya. Bayan bayyana ma’anar insha’i, ku tabbatar ɗalibai sun fahimta ta hanyar tambayoyi. Sannan ku gabatar da ire-iren insha’i ɗaya bayan ɗaya, kuna bayar da misalai masu dacewa. A lokacin aikin ƙungiya, ku zagaya don kula da ɗalibai da ba su jagoranci. A ƙarshe, ku ba ɗalibai damar rubuta bayanan darasi a cikin littattafansu kafin a ba da aikin gida. Ku ƙarfafa haɗin kai da tattaunawa a cikin aji don inganta fahimta.

Export this post
Ma’anar insha’i for JSS 1
Community Join the conversation Open discussion +