Note for teachers using this lesson plan
Malam, a shirya wannan darasi ta hanyar tattara misalan waƙoƙin baka daban-daban, ko dai a rubuce ko kuma a cikin faifai (audio/video), don taimaka wa ɗalibai su fahimci muhimmancinsu da kuma dabarun rerawa. Babban manufar darasin shi ne ɗalibai su iya gane ire-iren waƙoƙin baka, su bayyana muhimmancinsu, sannan kuma su iya rerawa da tantance waƙa da kyau.
Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 2
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Adabi
Focal competence: Ƙwarewa wajen amfani da waƙar baka domin kaifafa tunani da bibiyar muhimmancin al’adu
Key competencies/values: Haɗin-guiwa: wajen rera waƙa da samar da waƙoƙi. · Kaifin tunani: za a sami kaifafa tunani wajen rera waƙa da kawo misalanta
Skills:
- Muhimmancin waƙar baka
- Rera waƙoƙin baka. Dabarun Aiwatarwa
- Amfani da fasahar ƙirƙira da ingantacciyar Hausa.
Previous Lesson: Ma’anar waƙar baka and Misalan waƙar baka
Topic: Waƙar Baka: Rerawa Da Tantancewa
Subject Matter: Muhimmancin waƙar baka, Rera waƙoƙin baka
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Kawo misalan waƙar baka.
- Bayyana muhimmancin waƙar baka.
Psychomotor Domain
- Saurari waƙoƙin baka su tantance ire-irensu.
- Rera waƙar baka cikin dacewa.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na JSS 1
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- MP3
- Wayar hannu
- Littattafan waƙoƙin baka
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci wani muhimmin ɓangare na adabin Hausa, wato waƙar baka. Ta hanyar koyon rerawa da tantance waƙoƙin baka, ɗalibai za su iya adana al’adunsu, su inganta ƙwarewarsu ta magana, da kuma nishaɗantuwa yayin koyo.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai suna da masaniya kaɗan game da waƙoƙi da kuma yadda ake rera su a cikin al’umma.
Lesson Content/Board Summary
Waƙar Baka: Rerawa Da Tantancewa
Ma’anar Waƙar Baka
Waƙar baka wata nau’in waƙa ce da ake tsarawa da rerawa ta baka, ba tare da rubuta ta a takarda ba. Ana yada ta ne daga mutum zuwa mutum ko kuma daga tsara zuwa tsara ta hanyar sauraro da maimaitawa.
Muhimmancin Waƙar Baka
Waƙar baka tana da muhimman amfanoni da yawa a cikin al’ummar Hausa. Waɗannan sun haɗa da:
- Faɗakarwa: Tana faɗakar da mutane kan al’amuran rayuwa daban-daban.
- Nishaɗi: Tana ba da nishaɗi da farin ciki ga masu sauraro.
- Adana Tarihi da Al’adu: Tana taimakawa wajen adana labarai, tarihi, da al’adun gargajiya.
- Ilimantarwa: Tana ilimantar da mutane kan abubuwa daban-daban na rayuwa.
- Tarbiyya: Tana koyar da ɗabi’u masu kyau da kuma gargaɗi kan miyagun halaye.
- Wa’azi: Tana yin wa’azi da tunatarwa ga mutane.
- Yabawa: Ana amfani da ita wajen yabon sarakuna, jarumai, ko kuma mutane masu daraja.
- Zargi: Ana iya amfani da ita wajen zargin shugabanni ko mutane da suka yi ba daidai ba.
Misalan Waƙoƙin Baka
Akwai nau’o’in waƙoƙin baka da yawa, ciki har da:
- Waƙoƙin yara (misali, waƙoƙin wasa, waƙoƙin lulluɓi).
- Waƙoƙin sana’a (misali, waƙoƙin maƙera, waƙoƙin mahauta, waƙoƙin maharba).
- Waƙoƙin biki da bukukuwa (misali, waƙoƙin aure, waƙoƙin suna).
- Waƙoƙin noma (misali, waƙoƙin da ake rerawa lokacin aikin gona).
- Waƙoƙin gargajiya na yabo da gargaɗi.
Dabarun Rera Waƙar Baka
Don rera waƙar baka yadda ya kamata, ana buƙatar waɗannan dabaru:
- Samun murya mai daɗi da iya sarrafa ta.
- Fahimtar ma’anar waƙar da kuma saƙon da take ɗauke da shi.
- Amfani da motsin jiki (gesture) da fuska don ƙara bayyana ma’ana.
- Sanin lokacin da ya dace a rera kowace irin waƙa.
- Iya tantance sautin da ya dace da waƙar.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Tattaunawa, Nunawa, Aiki Tare, Tambaya da Amsa, Bayani, Sauraro, Aikin Rukuni, Aiki Daidaiku.
Instructional Procedures
Step 1: Gabatarwa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tambaya da Amsa
Teacher’s Activity: Malam zai fara darasin ta hanyar gaishe da ɗalibai sannan ya tambaye su ko sun taɓa jin waƙar baka ko kuma sun taɓa rera wata waƙa ba tare da rubuta ta ba. Zai saurari amsoshinsu don gano masaniyarsu ta farko.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malamin, su ba da misalan waƙoƙin da suka sani.
Learning Point: Masaniyar waƙar baka
Step 2: Bayanin Waƙar Baka
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani
Teacher’s Activity: Malam zai yi bayanin ma’anar waƙar baka, ya fayyace cewa waƙa ce da ake tsarawa da rerawa ta baka ba tare da rubuta ta ba. Zai kuma kawo misalan waƙoƙin baka daban-daban.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau, sannan su rubuta ma’anar waƙar baka a littafinsu.
Learning Point: Ma’anar waƙar baka
Step 3: Muhimmancin Waƙar Baka
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Tattaunawa/Bayani
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci tattaunawa kan muhimmancin waƙar baka a cikin al’umma. Zai kawo muhimman amfanoni kamar faɗakarwa, nishaɗi, adana tarihi, da tarbiyya, sannan ya nemi ɗalibai su ƙara da wasu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su shiga tattaunawar, su bayyana ra’ayoyinsu game da muhimmancin waƙar baka.
Learning Point: Amfanin waƙar baka
Step 4: Sauraro da Tantance Waƙa
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Nunawa/Sauraro
Teacher’s Activity: Malam zai yi amfani da MP3 ko wayar hannu don kunna wasu misalan waƙoƙin baka daban-daban (misali, waƙar yara, waƙar sana’a). Zai umarci ɗalibai su saurara da kyau sannan su tantance irin waƙar da suka ji.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurari waƙoƙin, sannan su tantance ire-irensu da kuma saƙon da waƙar take ɗauke da shi.
Learning Point: Tantance nau’in waƙa
Step 5: Dabarun Rerawa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani
Teacher’s Activity: Malam zai yi bayanin dabarun da ake buƙata don rera waƙar baka yadda ya kamata, kamar murya mai daɗi, fahimtar ma’ana, da amfani da motsin jiki.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su lura da waɗannan dabarun.
Learning Point: Dabarun rerawa
Step 6: Aikin Rera Waƙa
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Aiki Tare/Aiki Daidaiku
Teacher’s Activity: Malam zai raba ɗalibai zuwa ƙungiyoyi ko kuma ya zaɓi ɗalibai daidaiku don su rera wata gajeruwar waƙar baka da suka sani ko kuma wadda malamin ya koya musu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi ƙoƙarin rera waƙoƙin baka a gaban aji, suna amfani da dabarun da aka koya musu.
Learning Point: Aiwatar da rerawa
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne waƙar baka?
- Kawo misalai guda uku na waƙoƙin baka.
- Faɗi muhimmanci guda biyu na waƙar baka.
- Wace dabara ce mai muhimmanci wajen rera waƙar baka?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar waƙar baka
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai su rubuta muhimman abubuwan da aka koya a darasin, musamman ma’anar waƙar baka, muhimmancinta, da misalanta, daga allon rubutu zuwa littafinsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai/Students copy the notes carefully into their notebooks.
Learning Point: Rubuta bayanai
Step 9: Conclusion
Time: 0 minutes
Teaching Skill: Kammalawa
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin ta hanyar jaddada muhimmancin waƙar baka a matsayin wani ɓangare na al’adu da kuma ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da sauraro da rera waƙoƙin baka.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi godiya ga malamin.
Learning Point: Kammala darasi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: A gida, kowane ɗalibi ya tambayi iyayensa ko kakanninsa su koya masa wata waƙar baka guda ɗaya. Sannan ya rubuta sunan waƙar da kuma taƙaitaccen bayani kan muhimmancinta.
- Nemi iyayenka su koya maka wata waƙar baka.
- Rubuta sunan waƙar.
- Rubuta muhimmancin waƙar a cikin gajeren bayani.
- Ka shirya don rerawa a aji mai zuwa.
Lesson Keywords
- Waƙar Baka – Waƙa ce da ake tsarawa da rerawa ta baka, ba tare da rubuta ta ba.
- Rerawa – Aikin rera waƙa ko karanta ta da murya.
- Tantancewa – Aikin gane ko banbance abu da wani.
- Muhimmanci – Amfani ko fa’idar wani abu.
- Al’adu – Dabi’u da halayen da al’umma ke bi.
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malamin zai iya ƙarfafa su su kawo ƙarin misalan waƙoƙin baka daga yankunansu ko kuma su yi ƙoƙarin tsara wata gajeruwar waƙar baka tasu. Ga ɗalibai masu rauni, malamin zai iya ba su ƙarin misalai kuma ya jagorance su a hankali wajen fahimtar ma’anar da muhimmancin waƙar baka, har ma ya koya musu gajeruwar waƙa don rerawa.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin bayani da misalai, ana iya bincika YouTube don “Waƙoƙin Baka na Hausa” ko “Hausa Oral Poetry”.
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Malam, kafin fara darasin, tabbatar cewa kana da shirye-shiryen kunna misalan waƙoƙin baka ta amfani da MP3 ko wayar hannu. Ka fara da gano masaniyar ɗalibai game da waƙar baka, sannan ka yi bayani dalla-dalla kan ma’anarta da muhimmancinta. Yi amfani da misalan waƙoƙin da aka kunna don taimaka wa ɗalibai su tantance nau’o’in waƙoƙi daban-daban. Ka jagoranci ɗalibai yayin da suke ƙoƙarin rerawa, kuma ka ba su damar yin kuskure su gyara. A ƙarshe, tabbatar cewa ɗalibai sun fahimci babban saƙon darasin kafin su rubuta bayanan a littafinsu. Ka ƙarfafa su su yi aikin gida don ƙarfafa fahimtarsu.

Community Join the conversation Open discussion +