Class: Junior Secondary School 1 (JSS 1 / JS1)
Term: 3rd Term
Week: 9
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language L1
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Kwalliyar Tufafi A Al’adun Hausa.
Topic: HARSHE
Subject Matter: Gaɓoɓin furuci, gaɓoɓi masu motsi, gaɓoɓi marasa motsi, harshe, leɓɓa, dasashi, yadda gaɓoɓi ke taimakawa furuci
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils should be able to:
Cognitive Domain:
- Fassara ma’anar gaɓoɓin furuci.
- Gano gaɓoɓi masu motsi da marasa motsi.
Affective Domain:
- Nuna godiya ga muhimmancin gaɓoɓin furuci a rayuwar yau da kullum.
- Ba da haɗin kai wajen yin aikin furuci daidai.
Psychomotor Domain:
- Rarrabe gaɓoɓin furuci zuwa masu motsi da marasa motsi.
- Nuna yadda ake amfani da gaɓoɓin furuci wajen fitar da sauti.
Social Domain:
- Shiga cikin ayyukan rukuni don fahimtar gaɓoɓin furuci.
- Sadarwa yadda ya kamata ta hanyar amfani da daidaitaccen furuci.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 9 Years Basic Education Curriculum
- State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na JSS 1
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- hoton gaɓoɓin furuci (speech organ chart)
- hoton baki (mouth diagram)
- littafin Hausa
- misalan furuci
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda muryarsu take fitowa. Zai kuma taimaka musu wajen inganta furucinsu na harshen Hausa don ingantacciyar sadarwa a rayuwarsu ta yau da kullum.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai suna da masaniya ta farko game da sauti daban-daban na harshen Hausa.
Lesson Content/Board Summary
HARSHE
Gaɓoɓin Furuci
Gaɓoɓin furuci su ne sassan jiki da muke amfani da su wajen fitar da sauti yayin magana. Suna taimakawa wajen samar da kalmomi da jimloli masu ma’ana.
Akwai manyan nau’o’i biyu na gaɓoɓin furuci:
- Gaɓoɓi Masu Motsi
- Gaɓoɓi Marasa Motsi
Gaɓoɓi Masu Motsi
Waɗannan su ne gaɓoɓin furuci waɗanda za mu iya motsawa da canza matsayinsu don fitar da sauti daban-daban. Suna da mahimmanci wajen samar da bambancin sauti.
Misalan gaɓoɓi masu motsi:
- Harshe: Shi ne mafi mahimmanci a cikin gaɓoɓi masu motsi. Yana iya motsawa zuwa gaba, baya, sama, ko ƙasa don samar da sauti daban-daban.
- Leɓɓa: Leɓɓa na sama da na ƙasa suna motsawa tare don samar da sauti kamar /b/, /p/, /m/.
- Ƙananan Haƙora: Suna taimakawa wajen samar da sauti tare da harshe ko leɓɓa.
Gaɓoɓi Marasa Motsi
Waɗannan su ne gaɓoɓin furuci waɗanda ba sa motsawa, amma suna zama matsayi na dindindin a cikin baki. Suna aiki a matsayin wuraren da gaɓoɓi masu motsi ke taɓawa ko kusanta don samar da sauti.
Misalan gaɓoɓi marasa motsi:
- Manyan Haƙora: Suna samar da tushe ga harshe da leɓɓa su taɓa.
- Dasashi (Alveolar Ridge): Wannan shine wuri mai ɗan tudu a bayan manyan haƙora. Yana da mahimmanci wajen samar da sauti kamar /d/, /t/, /n/.
- Baki (Palate): Yana da sassa daban-daban kamar baki mai laushi da baki mai tauri, waɗanda harshe ke taɓawa.
Muhimmancin Gaɓoɓin Furuci
Gaɓoɓin furuci suna da muhimmanci saboda:
- Suna taimakawa wajen fitar da sauti a sarari.
- Suna ba da damar samar da kalmomi da jimloli masu ma’ana.
- Suna ba mu damar sadarwa yadda ya kamata.
- Rasuwar ko lalacewar ɗaya daga cikinsu na iya shafar furuci.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da ɗalibai kuma ya tambaye su game da darasin da suka gabata. Sannan zai gabatar da sabon darasin, “Harshe da Gaɓoɓin Furuci”, ta hanyar tambayar su yadda suke magana.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malam kuma su ba da ra’ayoyinsu kan yadda suke magana.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna darasin da ya gabata kuma su shiga cikin sabon darasi.
Step 2: Gabatar da Gaɓoɓin Furuci
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Fassara
Teacher’s Activity: Malam zai yi amfani da hoton gaɓoɓin furuci da hoton baki don bayyana wa ɗalibai menene gaɓoɓin furuci da kuma dalilin da ya sa suke da muhimmanci.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau, su kalli hotunan, kuma su rubuta ma’anar gaɓoɓin furuci.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci ma’anar gaɓoɓin furuci.
Step 3: Gaɓoɓi Masu Motsi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Nunawa/Misalai
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana gaɓoɓi masu motsi, ya lissafa misalansu kamar harshe, leɓɓa, da ƙananan haƙora. Zai nuna yadda suke motsawa wajen samar da sauti daban-daban.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su maimaita motsin da malam ya nuna da kuma yin furucin sauti da ya bayar.
Learning Point: Ɗalibai za su gano gaɓoɓi masu motsi da yadda suke aiki.
Step 4: Gaɓoɓi Marasa Motsi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Aiki
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana gaɓoɓi marasa motsi, ya lissafa misalansu kamar manyan haƙora, dasashi, da baki. Zai yi bayanin yadda waɗannan gaɓoɓin ke taimakawa wajen samar da sauti duk da cewa ba sa motsawa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su lura da waɗannan gaɓoɓi a cikin bakinsu yayin da malam yake bayani kuma su rubuta misalansu.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci gaɓoɓi marasa motsi da rawar da suke takawa.
Step 5: Aiki da Gaɓoɓin Furuci
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Aiki/Maimaitawa
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai su yi aikin furuci, inda za su gwada amfani da gaɓoɓin furuci daban-daban don fitar da sauti na Hausa. Zai ba da misalai na kalmomi da jimloli.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi aikin furuci a rukuni ko ɗaiɗai, suna bin umarnin malam don inganta furucinsu.
Learning Point: Ɗalibai za su iya amfani da gaɓoɓin furuci don samar da sauti daidai.
Step 6: Muhimmancin Gaɓoɓin Furuci
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tattaunawa
Teacher’s Activity: Malam zai tattauna da ɗalibai game da muhimmancin gaɓoɓin furuci a rayuwar yau da kullum da kuma yadda suke taimakawa wajen sadarwa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su ba da gudummawarsu a tattaunawar, suna faɗin ra’ayoyinsu game da muhimmancin gaɓoɓin furuci.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci muhimmancin gaɓoɓin furuci.
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Menene gaɓoɓin furuci?
- Ka lissafa gaɓoɓi uku masu motsi.
- Ka lissafa gaɓoɓi uku marasa motsi.
- Ta yaya harshe yake taimakawa wajen furuci?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.
Step 8: Conclusion
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Takaitawa
Teacher’s Activity: Malam zai takaita darasin ta hanyar sake jaddada manyan abubuwan da aka koya game da gaɓoɓin furuci. Sannan zai ba da aikin gida.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurari takaitawar malam kuma su rubuta aikin gida.
Learning Point: Ɗalibai za su sake tuna abubuwan da suka koya a darasin.
Lesson Keywords
- Harshe – Wani gaɓa mai motsi a cikin baki wanda ke da muhimmanci wajen furuci.
- Leɓɓa – Sassan baki na sama da na ƙasa masu motsi waɗanda ke taimakawa wajen fitar da sauti.
- Dasashi – Tudun da ke bayan manyan haƙora a cikin baki, gaɓa mara motsi.
- Gaɓoɓin furuci – Sassan jiki da ake amfani da su wajen fitar da sauti yayin magana.
- Masu motsi – Gaɓoɓin furuci da za a iya motsawa.
- Marasa motsi – Gaɓoɓin furuci da ba sa motsawa.
Differentiation
Malam zai ba da ƙarin kulawa ga ɗalibai masu buƙatar taimako ta hanyar maimaita misalai da kuma ba su damar yin aiki a rukuni-rukuni.
Note for teachers using this lesson plan
Tabbatar cewa an yi amfani da hotuna da misalai masu yawa don taimaka wa ɗalibai su fahimci darasin yadda ya kamata, musamman ma wajen nuna motsin gaɓoɓin furuci.

Community Join the conversation Open discussion +