Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Lesson Note on Adabi: Ma’ana Da Rukunonin Adabin Ba A. Misali for JSS 2

Use this lesson note on Adabi for JSS 2 to teach Ma'ana Da Rukunonin Adabin Ba A. Misali with clear scheme-based content for classroom learning and revision.

ByPublishedMay 1, 2026Reading7 minComments0

Class: Junior Secondary School 2 (JSS 2 / JS2)
Term: Third Term
Week: 4
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Pre-Vocational Studies
Curriculum Theme: Home Economics
Previous Lesson: Adabi: Misalan Labarai Masu Tushen Karin Magana. Misali.
Topic: ADABI II
Subject Matter: Ma’ana da rukunonin adabin baka. Misali: waƙoƙin baka, tatsuniyoyi, labarin gargajiya, da sauransu.

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

  • Bayyana ma’anar adabin baka.
  • Gano rukunoni daban-daban na adabin baka.
  • Ba da misalan kowane rukuni na adabin baka.

Affective Domain:

  • Nuna godiya ga muhimmancin adabin baka a al’adun Hausa.
  • Haɓaka sha’awar koyo da adana al’adun baka.

Psychomotor Domain:

  • Faɗi wata gajeruwar waƙar baka ko tatsuniya.
  • Gano wasu abubuwan adabin baka a muhallinsu.

Social Domain:

  • Tattauna da abokan aiki game da nau’ikan adabin baka daban-daban.
  • Raba labaran gargajiya da tatsuniyoyi tare da abokan karatunsu.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 9 Years Basic Education Curriculum
  • State Unified Scheme of Work
  • Littafin Hausa na Makarantun Sakandare na Ƙasa, JSS 2

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Allon rubutu da alƙalami
  • Zanuka masu nuna misalan adabin baka
  • Hotuna masu alaƙa da tatsuniyoyi ko labaran gargajiya

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci tushen al’adunsu da kuma yadda ake yada su ta hanyar baka. Hakan yana ƙarfafa harshen Hausa da kuma daraja hikimomin kakanni.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ɗalibai suna da masaniya ta farko game da “Adabi” da kuma wasu nau’ikan labarai ko waƙoƙin gargajiya da suka ji a gida ko a makaranta.

Lesson Content/Board Summary

ADABI II

Ma’anar Adabin Baka

Adabin baka shi ne duk wani nau’i na adabi ko ilimi da ake yadawa ta hanyar magana, ba rubutu ba. Ana gadar da shi daga tsara zuwa tsara ta hanyar labarai, waƙoƙi, tatsuniyoyi, karin magana, da sauran su. Adabin baka yana nuna al’adu, tarihi, da hikimar al’umma.

Rukunonin Adabin Baka

Adabin baka yana da rukunoni daban-daban waɗanda suka haɗa da:

  • Waƙoƙin Baka: Waƙoƙi ne da ake rerawa ko faɗa a baki, ba tare da rubutu ba. Suna iya zama na farin ciki, baƙin ciki, yabo, zambo, ko kuma don aikin gona, aure, ko haihuwa. Misali: Waƙoƙin noma, waƙoƙin aure, waƙoƙin yabo, da waƙoƙin zambo.
  • Tatsuniyoyi: Gajerun labarai ne na almara da ake ba da su don nishaɗi ko koyar da darasi. Yawanci suna ƙunsar dabbobi masu magana ko halittu marasa gaskiya, kuma suna da ma’anar ɓoye. Misali: Tatsuniyar Gizo da Koki, tatsuniyar kura da zomo.
  • Labaran Gargajiya: Dogayen labarai ne masu alaƙa da tarihi ko al’adun jama’a, waɗanda ke bayyana asali ko labarin wani gari, mutum, ko al’ada. Suna iya zama labarai na gaskiya ko kuma waɗanda aka ƙawata don koyar da darasi. Misali: Labarin Bayajidda, labaran jarumai.
  • Karin Magana: Gajerun maganganu ne masu hikima da ke ɗauke da ma’ana mai zurfi. Ana amfani da su don koyar da darasi ko jawo hankali. Misali: “Mai haƙuri shike da rabo,” “Kowa ya ci gishiri ya sha ruwa.”
  • Zambo da Kirari: Zambo shi ne faɗar munanan halaye ko aibi na mutum ko abu, yayin da Kirari kuma faɗar kyawawan halaye ne ko yabo. Ana amfani da su don bayyana ra’ayi ko ƙarfafa mutum.
  • Gwadagwada (Ka-ci-ka-ci): Tambayoyi ne masu buƙatar tunani da dabara don ba da amsa. Suna nishaɗantarwa kuma suna koyar da tunani mai zurfi. Misali: “Gida cike da kashin kaji?” (Amsa: Gishiri).

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malamin zai fara darasin ne ta hanyar tambayar ɗalibai ko sun san wata tatsuniya ko waƙar baka da kakanninsu suka taɓa gaya musu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi ƙoƙarin ba da amsa ko su faɗi abin da suka sani, wasu za su iya ba da wata gajeruwar tatsuniya.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna da abin da suka sani game da adabin baka kuma su haɗa shi da sabon darasin.

Step 2: Gabatar da Ma’anar Adabin Baka

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Explanation/Lecture
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ma’anar adabin baka dalla-dalla ga ɗalibai, da kuma yadda ake yada shi daga tsara zuwa tsara ta hanyar baki.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su rubuta muhimman abubuwa a littafinsu, su yi tambayoyi don ƙarin fahimta.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci ma’anar adabin baka da kuma hanyoyin yaɗuwarsa.

Step 3: Gabatar da Rukunonin Adabin Baka

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Listing/Categorization
Teacher’s Activity: Malamin zai gabatar da manyan rukunonin adabin baka daban-daban ga ɗalibai, kamar waƙoƙin baka, tatsuniyoyi, labaran gargajiya, da sauransu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta rukunonin a littafinsu kuma su yi ƙoƙarin fahimtar bambancin kowanne.
Learning Point: Ɗalibai za su gane manyan rukunonin adabin baka da sunayensu.

Step 4: Bayanin Waƙoƙin Baka da Tatsuniyoyi

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Elaboration/Illustration
Teacher’s Activity: Malamin zai yi bayanin waƙoƙin baka da tatsuniyoyi dalla-dalla, tare da ba da misalai masu sauƙi ga kowane ɗaya don ƙarfafa fahimtar ɗalibai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su yi tambayoyi, kuma su ba da ƙarin misalai idan sun sani ko sun taɓa ji.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci halaye da misalan waƙoƙin baka da tatsuniyoyi.

Step 5: Bayanin Labaran Gargajiya da sauran su

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Discussion
Teacher’s Activity: Malamin zai ci gaba da bayanin labaran gargajiya, karin magana, gwadagwada, da sauran nau’ikan adabin baka, yana ba da misalai masu dacewa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta bayanan kuma su yi ƙoƙarin ba da nasu misalan ko su amsa gwadagwada idan an ba su dama.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci sauran nau’ikan adabin baka da muhimmancinsu.

Step 6: Misalai da Aiwatarwa

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Application/Participation
Teacher’s Activity: Malamin zai nemi ɗalibai su ba da misalai na adabin baka da suka sani ko kuma su faɗi wani gajeren labari ko waƙa a gaban aji.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su ba da misalai, su faɗi tatsuniyoyi, ko su rera waƙoƙi, suna nuna fahimtarsu.
Learning Point: Ɗalibai za su yi amfani da iliminsu game da adabin baka a aikace.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: Malamin zai tantance koyon darasin ta hanyar yin waɗannan tambayoyin:

  1. Menene ma’anar adabin baka?
  2. Ka lissafa rukunoni uku na adabin baka.
  3. Ka ba da misalan tatsuniyoyi biyu da ka sani.
  4. Mene ne bambanci tsakanin tatsuniya da labarin gargajiya?

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su ba da amsoshi a baki da kuma a rubuce.
Learning Point: Ɗalibai za su nuna fahimtar darasin.

Step 8: Conclusion

Time: 2 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Malamin zai taƙaita muhimman abubuwan da aka koya a darasin, yana mai jaddada muhimmancin adana al’adun baka. Sannan zai ba da aikin gida.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su rubuta aikin gida, wanda zai iya zama neman ƙarin misalan adabin baka daga iyayensu.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna da abin da aka koya kuma su yi aikin gida don ƙarfafa iliminsu.

Lesson Keywords

  • Adabin Baka – Duk wani nau’i na adabi da ake yadawa ta hanyar magana, ba rubutu ba.
  • Waƙoƙin Baka – Waƙoƙi da ake rerawa ko faɗa a baki.
  • Tatsuniyoyi – Gajerun labarai na almara don nishaɗi ko koyar da darasi.
  • Labaran Gargajiya – Dogayen labarai masu alaƙa da tarihi ko al’adu.
  • Karin Magana – Gajerun maganganu masu hikima.
  • Gwadagwada – Tambayoyi masu buƙatar tunani don ba da amsa.

Differentiation

Ga ɗalibai masu saurin fahimta, za a iya ƙarfafa su su kawo ƙarin misalai na adabin baka ko su yi ƙoƙarin bayyana ma’anar karin magana daban-daban. Ga ɗalibai masu buƙatar ƙarin taimako, za a maimaita bayani kuma a ba su misalai masu sauƙi, tare da jagorancin malami wajen gano rukunonin adabin baka.

Note for teachers using this lesson plan

Malami ya tabbatar ya yi amfani da misalai masu yawa daga al’adun Hausa don sa darasin ya zama mai ma’ana ga ɗalibai. Ya ƙarfafa ɗalibai su yi magana da iyayensu ko kakanninsu don jin ƙarin labarai ko tatsuniyoyi, wanda zai taimaka wajen adana al’adun baka.

Export this post
Lesson Note on Adabi: Ma’ana Da Rukunonin Adabin Ba A. Misali for JSS 2
Community Join the conversation Open discussion +