Note for teachers using this lesson plan
Malam, a shirya wannan darasi don ci gaba da koyar da waƙoƙin yara na dandali. Babban abin da ake so shi ne ɗalibai su fahimci ma’anar waƙoƙin dandali, su gano siffofinsu, sannan kuma su iya rera waƙoƙin “Yar Fade” da “Shalle” tare da motsin da ya dace. Tabbatar cewa an samar da yanayi mai daɗi don yara su shiga cikin ayyukan rera waƙa da wasa ba tare da jin kunya ba.
Class: JSS 2
Term: First Term
Week: 9
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Topic: ADABI
Subject Matter: Ci gaba da koyar da waƙoƙin yara na dandali, misali Yar Fade da Shalle
Previous Lesson: Ƙoyar da waƘoƘin yara na dandali
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Bayyana ma’anar waƙoƙin yara na dandali.
- Gano siffofin waƙoƙin yara na dandali.
- Faɗi kalmomin waƙar “Yar Fade” da “Shalle”.
Affective Domain
- Nuna sha’awa ga waƙoƙin gargajiya na Hausa.
- Shiga cikin rera waƙoƙin dandali da farin ciki.
Psychomotor Domain
- Rera waƙoƙin “Yar Fade” da “Shalle” daidai.
- Nuna motsin da ya dace da waƙoƙin.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na JSS 2
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Hotunan yara suna wasa da rera waƙa
- Littafin waƙoƙin yara na Hausa
- Firamare ko allo
- Alƙalami ko alli
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimakawa wajen kiyaye al’adun Hausa da kuma haɓaka harshen Hausa a tsakanin yara. Ta hanyar rera waƙoƙin dandali, ɗalibai za su koyi sabbin kalmomi, su fahimci dabi’u, kuma su inganta haɗin kai a tsakaninsu.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun san wasu waƙoƙin yara na gargajiya kuma sun fahimci muhimmancin wasa a tsakanin yara.
Lesson Content/Board Summary
ADABI
Waƙoƙin Yara na Dandali
Waƙoƙin yara na dandali su ne waƙoƙin da yara ke rera su a lokacin wasanninsu na gargajiya a filin wasa, a gida, ko a makaranta. Suna taimakawa wajen koyar da yara harshe, ɗabi’a, da kuma haɗin kai.
Siffofin Waƙoƙin Yara na Dandali
- Suna da sauƙin fahimta da rera, don haka yara kan iya haddace su cikin sauƙi.
- Suna ɗauke da saƙonni na koyarwa, nishaɗi, ko kuma shawarwari masu amfani ga yara.
- Suna tare da motsi ko wasa, kamar tsalle-tsalle, juyawa, ko kuma amfani da hannaye.
- Ana rera su a rukuni, wanda ke ƙarfafa haɗin kai da aiki tare a tsakanin yara.
Misalan Waƙoƙin Yara na Dandali
- Waƙar “Yar Fade”
Wannan waƙa ce da yara mata ke rera wa yayin wasan “Yar Fade” ko “Yar Tsana”. A wannan wasan, ana amfani da ‘yar tsana ko kuma wata yarinya a matsayin “Yar Fade”, sannan a rera mata waƙa tare da motsi daban-daban.
Kalmomin Waƙar (Misali):
- Yar Fade, Yar Fade,
- Ki tashi ki zauna,
- Ki tashi ki zauna,
- Yar Fade, Yar Fade.
- Meye kike yi?
- Meye kike yi?
- Tana girki, tana girki.
- Yar Fade, Yar Fade.
- Waƙar “Shalle”
Wannan waƙa ce da yara ke rera wa yayin wasan “Shalle”. Wasan “Shalle” wasa ne na tsalle-tsalle da ake yi da igiya ko kuma a zana layi a ƙasa. Yara suna tsalle suna rera waƙar a lokaci guda.
Kalmomin Waƙar (Misali):
- Shalle, Shalle,
- Ka zo mu yi wasa,
- Ka zo mu yi wasa.
- Shalle, Shalle,
- Tsalle daya,
- Tsalle biyu,
- Tsalle uku.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Tattaunawa, Rera Waƙa, Nunawa, Tambaya da Amsa, Aiki tare, Bayani.
Instructional Procedures
Step 1: Gabatarwa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tambaya da Amsa
Teacher’s Activity: Malam zai gaisa da ɗalibai, sannan ya tambaye su ko sun san wata waƙar yara da suke rera wa a lokacin wasa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa gaisuwa kuma su faɗi wasu waƙoƙin yara da suka sani.
Learning Point: Tunawa da waƙoƙin yara
Step 2: Gabatar da Waƙoƙin Dandali
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Tattaunawa
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar waƙoƙin yara na dandali da kuma siffofinsu, yana mai amfani da misalai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su yi tambayoyi don fahimta.
Learning Point: Ma’anar waƙoƙin dandali
Step 3: Nazarin Waƙar “Yar Fade”
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Rera Waƙa/Nunawa
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da waƙar “Yar Fade”, ya rera ta, sannan ya bayyana yadda ake wasan da motsin da ke tare da ita. Zai sa ɗalibai su maimaita.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su maimaita waƙar, kuma su gwada motsin da ya dace.
Learning Point: Waƙar “Yar Fade”
Step 4: Nazarin Waƙar “Shalle”
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Rera Waƙa/Nunawa
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da waƙar “Shalle”, ya rera ta, sannan ya bayyana yadda ake wasan da motsin da ke tare da ita. Zai sa ɗalibai su maimaita.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su maimaita waƙar, kuma su gwada motsin da ya dace.
Learning Point: Waƙar “Shalle”
Step 5: Ayyukan Waƙa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Aiki Tare/Jagora
Teacher’s Activity: Malam zai raba ɗalibai zuwa ƙungiyoyi, sannan ya jagorance su su rera waƙoƙin “Yar Fade” da “Shalle” tare da yin wasan da ya dace.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su shiga cikin ƙungiyoyi kuma su rera waƙoƙin tare da yin wasan.
Learning Point: Rera waƙoƙin dandali
Step 6: Tattaunawa da Fa’idoji
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Tattaunawa
Teacher’s Activity: Malam zai tattauna da ɗalibai kan fa’idojin waƙoƙin yara na dandali ga al’umma da kuma yara da kansu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su ba da ra’ayoyinsu game da fa’idojin waƙoƙin.
Learning Point: Fa’idojin waƙoƙin dandali
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne ma’anar waƙoƙin yara na dandali?
- Ka faɗi siffofi biyu na waƙoƙin yara na dandali.
- Ka rera mana ɗan gajeren sashi na waƙar “Yar Fade”.
- Ka bayyana yadda ake wasan “Shalle”.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar waƙoƙin dandali
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on waƙoƙin yara na dandali, Yar Fade da Shalle into their notebooks.
Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.
Learning Point: Rubuta bayanan darasi
Step 9: Conclusion
Time: 2 minutes
Teaching Skill: Taƙaitawa
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin ta hanyar sake jaddada muhimmancin waƙoƙin yara na dandali ga al’adun Hausa da kuma nishaɗin yara.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi tambayoyin ƙarshe.
Learning Point: Taƙaitawar darasi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: A rubuta waƙar “Yar Fade” da “Shalle” a cikin littafin rubutu, sannan a yi hoto ko zane na yadda ake wasan kowace waƙa.
- Rubuta waƙar “Yar Fade” gaba ɗaya.
- Rubuta waƙar “Shalle” gaba ɗaya.
- Zana hoton yara suna wasan “Yar Fade”.
- Zana hoton yara suna wasan “Shalle”.
- Ka tambayi iyayenka ko kakanninka wata waƙar yara ta dandali da suka sani kuma ka rubuta ta.
Lesson Keywords
- Waƙoƙin Dandali – Waƙoƙin da yara ke rera wa yayin wasanninsu.
- Yar Fade – Wata waƙar yara da ake rera wa yayin wasan ‘yar tsana.
- Shalle – Wata waƙar yara da ake rera wa yayin wasan tsalle-tsalle.
- Adabi – Duk wani rubutu ko magana mai fasaha da ke nuna al’ada ko tunani.
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malam zai iya ƙara musu wata waƙar yara ta dandali don su rera ko su binciko wasu siffofin waƙoƙin. Ga ɗalibai masu buƙatar taimako, malam zai maimaita musu kalmomin waƙoƙin a hankali kuma ya nuna musu motsin da ya dace har sai sun fahimta.
Suggested Lesson Videos
Don samun bidiyon da suka dace, a bincika a YouTube da kalmomin: Hausa children’s playground songs JSS2 ko Waƙoƙin yara na dandali Hausa.
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Malam, kafin fara darasin, tabbatar da cewa an shirya duk kayan aiki da za a yi amfani da su, kamar hotuna ko rubutattun waƙoƙi. Fara darasin da gaisuwa da tambayoyi masu sauƙi don tuno da ilimin da suka gabata. Bayan bayani kan ma’anar waƙoƙin dandali da siffofinsu, gabatar da waƙoƙin “Yar Fade” da “Shalle” a hankali, rera su da farko, sannan ka sa ɗalibai su maimaita. Ka nuna musu yadda ake motsin da ya dace da kowace waƙa. Ka ba ɗalibai damar yin aiki tare a ƙungiyoyi don rera waƙoƙin da yin wasannin. Ka tabbatar sun fahimci darasin ta hanyar tambayoyi a matakin kimantawa. A ƙarshe, ka jagoranci ɗalibai su rubuta bayanan darasi a littattafansu kafin a kammala darasin da taƙaitawa.

Community Join the conversation Open discussion +