Class: Junior Secondary School 2 (JSS 2 / JS2)
Term: Third Term
Week: 11
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Al’ada
Previous Lesson: Yanayin Tufafin Mata.
Topic: AL’ADA
Subject Matter: Tsaftar jiki, tsaftar tufafi, wanka, wanki, aski, kitso, yanke farce, goge haƙori
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils should be able to:
Cognitive Domain:
- Bayyana ma’anar tsaftar jiki da tsaftar tufafi.
- Faɗi hanyoyi daban-daban na kiyaye tsaftar jiki.
- Faɗi hanyoyi daban-daban na kiyaye tsaftar tufafi.
Affective Domain:
- Nuna godiya ga mahimmancin tsafta a rayuwar yau da kullum.
- Ƙarfafa son zama mai tsafta a kowane lokaci.
Psychomotor Domain:
- Nuna yadda ake wanke hannu ko goge haƙori a aikace.
- Aiwatar da tsafta a makaranta da kuma gida.
Social Domain:
- Faɗakar da abokai da ‘yan uwa game da mahimmancin tsafta.
- Zama misali mai kyau na tsafta a cikin al’umma.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 9 Years Basic Education Curriculum
- State Unified Scheme of Work
- Sana’ar Hausa don Junior Secondary School 2
- https://www.education.gov.ng/
- https://www.nerdc.gov.ng/
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Hoton ginshiƙin tsafta (hygiene chart)
- Sabulu
- Hoton buroshin haƙori (toothbrush picture)
- Hotunan tufafi masu tsafta (clean clothes pictures)
- Littafin al’adun Hausa (Hausa cultural text)
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da mahimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci ƙimar tsafta ga lafiyarsu da kuma mutuncinsu a cikin al’umma. Zai taimaka musu su ci gaba da rayuwa cikin tsafta a gidajensu da makarantu.
Prerequisite/Previous Knowledge
Pupils should have basic knowledge of cleanliness from home and previous lessons.
Lesson Content/Board Summary
AL’ADA
Tsaftar Jiki da Tsaftar Tufafi
Tsaftar Jiki ita ce kula da jiki domin ya kasance mai tsafta da lafiya. Tsaftar jiki tana taimakawa wajen kare mutum daga cututtuka da kuma sanya shi jin daɗi.
Tsaftar Tufafi ita ce kula da tufafi domin su kasance masu tsafta da kyau. Tsaftar tufafi tana sa mutum ya yi kyau, kuma tana kare shi daga cututtukan fata.
Hanyoyin kiyaye tsaftar jiki:
- Wanka: Yana da mahimmanci a yi wanka a kai a kai, musamman da sabulu mai tsafta.
- Aski: Yanke gashi ko aski yana taimakawa wajen tsaftace kai.
- Yanke Farce: Yanke farce a hannu da ƙafa yana hana ƙazanta taruwa a ciki.
- Goge Haƙori: Goge haƙori sau biyu a rana yana kare baki daga warin baki da kuma ruɓewar haƙori.
- Tsaftace Hanci da Kunnuwa: Tsaftace waɗannan sassa na jiki a kai a kai.
Hanyoyin kiyaye tsaftar tufafi:
- Wanki: Wanke tufafi da sabulu da ruwa mai tsafta bayan amfani.
- Guga: Yin guga ga tufafi yana taimakawa wajen kashe ƙwayoyin cuta da kuma sanya su su yi kyau.
- Gyara: Gyara tufafin da suka yage ko suka lalace yana sanya su su daɗe.
- Ajiyewa a Wuri Mai Tsafta: Adana tufafi a wuri mai tsafta da bushewa yana hana su ƙazanta ko warin jiki.
Amfanin Tsafta:
- Kare mutum daga cututtuka.
- Sanya mutum ya kasance mai kyau da kwarjini.
- Ƙara wa mutum ƙarfin gwiwa.
- Sanya mutum ya ji daɗi da annashuwa.
- Samun mutunci a cikin al’umma.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malamin zai gaisa da ɗalibai sannan ya tambaye su game da tsafta a gida da kuma a makaranta. Zai tambaye su me suke yi don kiyaye tsaftarsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malami game da tsafta.
Learning Point: Tunawa da mahimmancin tsafta da kuma shirya tunanin ɗalibai don darasin.
Step 2: Gabatar da Ma’anar Tsaftar Jiki
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation/Definition
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ma’anar tsaftar jiki ga ɗalibai, tare da ba da misalai na abubuwan da ke ƙunshe da ita.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma za su rubuta ma’anar tsaftar jiki a littattafansu.
Learning Point: Fahimtar menene tsaftar jiki.
Step 3: Hanyoyin Kula da Tsaftar Jiki
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Discussion/Listing
Teacher’s Activity: Malamin zai tattauna da ɗalibai kan hanyoyin kiyaye tsaftar jiki kamar wanka, aski, yanke farce, da goge haƙori, yana amfani da kayan koyarwa masu dacewa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su faɗi hanyoyin da suka sani kuma za su rubuta waɗanda malamin ya faɗa.
Learning Point: Sanin hanyoyi daban-daban na kiyaye tsaftar jiki.
Step 4: Gabatar da Ma’anar Tsaftar Tufafi
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Explanation/Definition
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ma’anar tsaftar tufafi ga ɗalibai da kuma dalilin da ya sa take da mahimmanci.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma za su rubuta ma’anar tsaftar tufafi.
Learning Point: Fahimtar menene tsaftar tufafi.
Step 5: Hanyoyin Kula da Tsaftar Tufafi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Discussion/Listing
Teacher’s Activity: Malamin zai tattauna kan hanyoyin kiyaye tsaftar tufafi kamar wanki, guga, da gyaran tufafi, yana nuna hotunan tufafi masu tsafta.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su faɗi hanyoyin da suke bi don tsaftace tufafinsu kuma za su rubuta.
Learning Point: Sanin hanyoyi daban-daban na kiyaye tsaftar tufafi.
Step 6: Amfanin Tsafta
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana wa ɗalibai amfanin kiyaye tsaftar jiki da tufafi ga lafiya, mutunci, da kuma karɓuwa a cikin al’umma.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma za su faɗi wasu amfanin tsaftar da suka sani.
Learning Point: Fahimtar amfanin tsafta ga rayuwar yau da kullum.
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne ma’anar tsaftar jiki?
- Ka faɗi hanyoyi uku na kiyaye tsaftar jiki.
- Mene ne ma’anar tsaftar tufafi?
- Faɗi amfanoni biyu na zama mai tsafta.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.
Step 8: Conclusion
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Malamin zai takaita darasin ta hanyar jaddada mahimmancin tsaftar jiki da tufafi, sannan ya ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da kiyaye tsafta a rayuwarsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su nuna godiya kuma za su yi alƙawarin kiyaye tsafta.
Learning Point: Ƙarfafa mahimmancin tsafta a zukatan ɗalibai.
Lesson Keywords
- Tsafta – Tsabta, tsaftacewa
- Wanka – Ayyukan shiga ruwa don tsaftace jiki
- Wanki – Ayyukan tsaftace tufafi da ruwa da sabulu
- Aski – Yanke gashi a kai
- Kitso – Salon gashi da ake yi wa mata
- Farce – Abin da ke saman yatsun hannu da ƙafa
- Haƙori – Ƙasusuwan da ke cikin baki da ake amfani da su wajen tauna abinci
Differentiation
For pupils who struggle, the teacher will provide simplified explanations and more visual aids. Advanced pupils will be encouraged to give more examples and explain the broader health implications of poor hygiene.
Note for teachers using this lesson plan
Teachers should ensure to use relevant visual aids and encourage practical demonstrations where possible, such as showing proper handwashing techniques. Emphasize real-life scenarios to make the lesson relatable and memorable for the pupils.

Community Join the conversation Open discussion +