Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Ma’nar furuci da sunayen garaben furuci for JSS 2

Ma’nar furuci da sunayen garaben furuci for JSS 2. This JSS 2 lesson covers ma’nar furuci da sunayen garaben furuci; (laɓɓa, hanƙa, hanɗa, ganɗa, makwallato ds).

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 14, 2026Reading7 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

Malamai, a shirya wannan darasi ta hanyar fahimtar ma’anar furuci da kuma sanin garaben furuci daban-daban. Ku tabbatar kowanne ɗalibi ya fahimci yadda ake amfani da waɗannan garabe wajen fitar da sauti. A ƙarshen darasin, ɗalibai su iya bayyana ma’anar furuci da kuma lissafa tare da bayyana aikin manyan garaben furuci.

Class: JSS 2
Term: First Term
Week: 1
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: HARSHE
Previous Lesson: First Term Hausa (Level 2) Examination
Topic: HARSHE
Subject Matter: Ma’nar furuci da sunayen garaben furuci; (Laɓɓa, HanƘa, Hanɗa, Ganɗa, Makwallato ds)

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • Bayyana ma’anar furuci.
  • Lissafa manyan garaben furuci.
  • Faɗi aikin kowane gurbi na furuci.

Affective Domain

  • Nuna sha’awa wajen fahimtar yadda ake furta kalmomi daidai.
  • Girmama muhimmancin garaben furuci a rayuwar yau da kullum.

Psychomotor Domain

  • Nuna garaben furuci a jikin mutum.
  • Furta sauti daban-daban ta amfani da garaben furuci daidai.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Littafin Hausa na JSS 2
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Hotunan garaben furuci
  • Alƙalami da allon rubutu
  • Littafin Hausa na JSS 2
  • Madubi (don nuna motsin laɓɓa da hanƙa)

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake fitar da sauti da kalmomi a harshen Hausa. Sanin garaben furuci zai taimaka musu wajen inganta lafazin su da kuma fahimtar tsarin sautin harshen Hausa.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ɗalibai sun san menene harshe kuma sun iya furta wasu kalmomi na Hausa. Sun kuma san wasu sassan jiki.

Lesson Content/Board Summary

Ma’nar furuci da sunayen garaben furuci

Ma’anar Furuci

Furuci shi ne yadda ake fitar da sauti ko kalmomi daga baki ta hanyar amfani da sassan jiki daban-daban da ake kira garaben furuci. Waɗannan garabe suna haɗuwa wajen samar da sautin magana.

Sunayen Garaben Furuci

Akwai garaben furuci da yawa, amma manyan su sun haɗa da:

  1. Laɓɓa
  2. Hanƙa
  3. Hanɗa
  4. Ganɗa
  5. Makwallato
Laɓɓa

Laɓɓa su ne leɓunan baki na sama da na ƙasa. Suna da muhimmanci wajen furta wasu haruffa kamar su /b/, /p/, /m/, da /f/. Suna buɗewa su rufe ko su haɗu wajen fitar da waɗannan sautuka.

Hanƙa

Hanƙa shi ne haƙoran baki. Suna taka rawa wajen fitar da sautuka kamar su /t/, /d/, /s/, /z/, /n/, da /l/. Harshe yakan taɓa hanƙa ko kuma ya matsa kusa da shi don samar da waɗannan sautuka.

Hanɗa

Hanɗa shi ne harshe. Shi ne gurbi mafi muhimmanci wajen furuci domin yana motsi sosai. Yana taɓa sauran garabe kamar su hanƙa, ganɗa, da makwallato don fitar da kusan dukkanin sautukan harshe.

Ganɗa

Ganɗa shi ne rufin baki na sama. Yana da sassa biyu: gaban ganɗa (wanda yake da wuya) da bayan ganɗa (wanda yake da laushi). Harshe yakan taɓa waɗannan sassa wajen fitar da sautuka kamar su /k/, /g/, /j/, /c/, da /r/.

Makwallato

Makwallato shi ne maƙogwaro ko kuma wuyan ciki. Yana da igiyoyin murya (vocal cords) waɗanda ke girgiza wajen samar da sauti. Yana taka rawa wajen fitar da sautuka kamar su /h/ da kuma sauran sautuka masu murya.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Tattaunawa, Bayani, Tambaya da Amsa, Nunawa, Aikin Rukuni, Aikin Mutum Ɗaya.

Instructional Procedures

Step 1: Gabatarwa

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Tambaya da Amsa

Teacher’s Activity: Malam zai yi wa ɗalibai tambayoyi game da yadda suke magana da kuma wane sashi na jiki suke amfani da shi wajen magana. Zai kuma tuna musu darasin da suka yi a baya game da harshe.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malamin kuma su tuna darasin da suka gabata.

Learning Point: Tunawa da ilimin baya

Step 2: Ma’anar Furuci

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Bayani/Tattaunawa

Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar furuci a sarari, tare da ba da misalai na yadda ake fitar da sauti daban-daban. Zai tambayi ɗalibai su maimaita bayanin.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau, su yi tambayoyi, kuma su maimaita bayanin ma’anar furuci.

Learning Point: Ma’anar furuci

Step 3: Gabatar da Garaben Furuci

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Nunawa/Lissafawa

Teacher’s Activity: Malam zai lissafa manyan garaben furuci a kan allo (Laɓɓa, Hanƙa, Hanɗa, Ganɗa, Makwallato). Zai nuna hotunan garaben furuci ko kuma ya nuna a jikin sa.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta sunayen garaben furuci, su kalla hotuna, kuma su nuna a jikin su.

Learning Point: Sunayen garaben furuci

Step 4: Aikin Laɓɓa da Hanƙa

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Bayani/Aiki

Teacher’s Activity: Malam zai bayyana aikin laɓɓa da hanƙa wajen fitar da sauti. Zai ba ɗalibai damar yin aiki da laɓɓan su da hanƙan su wajen furta kalmomi kamar “baba”, “mama”, “taya”.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su yi aikin furta kalmomi, kuma su gane aikin laɓɓa da hanƙa.

Learning Point: Aikin laɓɓa da hanƙa

Step 5: Aikin Hanɗa (Harshe)

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Bayani/Nunawa

Teacher’s Activity: Malam zai bayyana muhimmancin harshe (hanɗa) a matsayin gurbi mafi muhimmanci. Zai nuna yadda harshe ke motsi wajen taɓa sauran garabe don fitar da sautuka daban-daban.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su lura da motsin harshen su, kuma su fahimci muhimmancin harshe.

Learning Point: Aikin harshe (hanɗa)

Step 6: Aikin Ganɗa da Makwallato

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Bayani/Misalai

Teacher’s Activity: Malam zai bayyana aikin ganɗa (rufin baki) da makwallato (maƙogwaro) wajen samar da sauti, tare da ba da misalai na kalmomi da ake furtawa da su.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su yi tambayoyi, kuma su fahimci aikin ganɗa da makwallato.

Learning Point: Aikin ganɗa da makwallato

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Menene ma’anar furuci?
  2. Ka lissafa garaben furuci guda uku da ka sani.
  3. Wane aiki laɓɓa ke yi wajen furuci?
  4. Mene ne muhimmancin harshe a furuci?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Fahimtar garaben furuci

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai su rubuta muhimman bayanai na darasin da ke kan allo a cikin littattafan su.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta bayanan darasin a cikin littattafan su.

Learning Point: Rubuta bayani

Step 9: Conclusion

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Taƙaitawa

Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin ta hanyar sake jaddada ma’anar furuci da muhimmancin garaben furuci daban-daban. Zai kuma ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da yin aiki da lafazin su.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi ƙoƙarin fahimtar taƙaitaccen darasin.

Learning Point: Taƙaitaccen darasi

Continuous Assessment/Further Study

Type: Aikin Gida

Instruction: Amsa waɗannan tambayoyin a cikin littafin aikin gida:

  1. Me ake nufi da furuci?
  2. Ka bayyana aikin kowane ɗayan waɗannan garaben furuci: Laɓɓa, Hanɗa, Makwallato.
  3. Ka rubuta kalmomi guda biyu da ake furtawa da laɓɓa.
  4. Ka rubuta kalmomi guda biyu da ake furtawa da harshe.

Lesson Keywords

  • Furuci – Yadda ake fitar da sauti ko kalmomi daga baki.
  • Garaben furuci – Sassan jiki da ake amfani da su wajen fitar da sauti (misali: laɓɓa, harshe).
  • Laɓɓa – Leɓunan baki na sama da na ƙasa.
  • Hanƙa – Haƙoran baki.
  • Hanɗa – Harshe.
  • Ganɗa – Rufin baki na sama.
  • Makwallato – Maƙogwaro ko wuyan ciki.

Differentiation

Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malamin zai iya ƙara musu tambayoyi masu zurfi game da yadda garaben furuci ke aiki tare. Ga ɗalibai masu rauni, malamin zai sake bayyana musu kowane gurbi a hankali, tare da ba da misalai masu sauƙi da kuma aikin furuci na kai tsaye.

Suggested Lesson Videos

Don ƙarin bayani, zaku iya bincika YouTube don “garaben furuci a harshen Hausa” ko “Hausa speech organs”.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Malamai, ku shirya darasin ta hanyar tattara hotunan garaben furuci ko kuma ku yi amfani da madubi don nuna motsin bakin ku. Ku fara da gabatarwa mai jan hankali don tunawa da ilimin ɗalibai na baya. Bayan bayyana ma’anar furuci, ku gabatar da kowane gurbi na furuci ɗaya bayan ɗaya, kuna bayyana aikin sa da kuma ba da misalai. Ku ba ɗalibai damar yin aiki da bakin su wajen furta sautuka daban-daban. Ku jagoranci ɗalibai su rubuta bayanan darasin a cikin littattafan su bayan an gama bayani da tattaunawa. Ku tabbatar kowane ɗalibi ya fahimci darasin kafin ku rufe.

Export this post
Ma’nar furuci da sunayen garaben furuci for JSS 2
Community Join the conversation Open discussion +