Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Lesson Note on Rukunonin Kalmomi for JSS 2

This lesson note on Rukunonin Kalmomi for JSS 2 explains nouns, pronouns, verbs, adverbs and major Hausa word classes.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedMay 7, 2026Reading6 minComments0

Class: Junior Secondary School 2 (JSS 2 / JS2)
Term: Third Term
Week: 1
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language L1
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Kyawawan Dabi’u Da Munana.
Topic: HARSHE
Subject Matter: Ma’anar rukunonin kalmomi, ire-iren rukunonin kalmomi, suna, wakilin suna, aikatau, bayanau

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

  • Fassara ma’anar rukunonin kalmomi.
  • Faɗi ire-iren rukunonin kalmomi.
  • Gane suna, wakilin suna, aikatau, da bayanau a cikin jimla.

Affective Domain:

  • Nuna sha’awa wajen koyon nahawun Hausa.
  • Daraja mahimmancin sanin rukunonin kalmomi don ingantacciyar magana.

Psychomotor Domain:

  • Rubuta jimla mai ɗauke da rukunonin kalmomi daban-daban.
  • Rarrabe rukunonin kalmomi a cikin rubutun Hausa.

Social Domain:

  • Haɗa kai da abokan karatu wajen gano rukunonin kalmomi.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 9 Years Basic Education Curriculum
  • State Unified Scheme of Work
  • Kamus na Adabin Hausa
  • Nahawun Hausa ga Makarantun Sakandire

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Hausa language text
  • word cards
  • sentence strips
  • grammar chart

Rationale for the Lesson

Mahimmancin sanin rukunonin kalmomi yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda kalmomi ke aiki a cikin jimla. Wannan ilimin zai sa su iya yin magana da rubutu daidai a harshen Hausa.

Prerequisite/Previous Knowledge

Dalibai suna da masaniyar kalmomin Hausa da kuma jimla na farko.

Lesson Content/Board Summary

Rukunonin Kalmomi

Ma’anar Rukunonin Kalmomi

Rukunonin kalmomi hanya ce ta rarraba kalmomi a cikin harshe bisa ga aikin da suke yi a cikin jimla. Sanin su yana taimaka wajen fahimtar nahawu da kuma yin magana da rubutu daidai.

Ire-iren Rukunonin Kalmomi

A cikin harshen Hausa, akwai manyan rukunonin kalmomi kamar haka:

  • Suna (Noun)
  • Wakilin Suna (Pronoun)
  • Aikatau (Verb)
  • Siffa (Adjective)
  • Bayanau (Adverb)
  • Haɗi (Conjunction)
  • Gabatarwa (Preposition)
  • Mai nuna mamaki (Interjection)

Suna (Noun)

Suna kalma ce da ake amfani da ita wajen kiran mutum, wuri, abu, dabba, ko tunani. Misali: Ali, Kaduna, littafi, kaza, farin ciki.

  • Misalai:
    • Mutum: Audu, Habiba, malami, yaro
    • Wuri: Kano, makaranta, gida, kasuwa
    • Abu: Bulo, kujera, ruwa, mota
    • Dabba: Kare, kifi, giwa, agwagwa

Wakilin Suna (Pronoun)

Wakilin suna kalma ce da take maye gurbin suna a cikin jimla don gujewa maimaita suna. Misali: shi, ita, su, mu, ku, ni, ke.

  • Misalai:
    • Ni zan je kasuwa. (Ni ya wakilci sunan mai magana)
    • Su sun ci abinci. (Su ya wakilci sunayen mutane da yawa)
    • Shi ne ya zo jiya. (Shi ya wakilci sunan namiji)

Aikatau (Verb)

Aikatau kalma ce da take nuna aiki, motsi, ko yanayi. Misali: ci, sha, gudu, zauna, barci, tashi.

  • Misalai:
    • Yara suna wasa.
    • Malami yana koyarwa.
    • Audu ya ci abinci.

Bayanau (Adverb)

Bayanau kalma ce da take bayyana aikatau, siffa, ko wani bayanau. Tana nuna yadda aka yi abu, yaushe, a ina, ko kuma yaya aka yi shi. Misali: da sauri, a hankali, jiya, gobe, nan, can.

  • Misalai:
    • Ya tafi da sauri. (Yadda aka tafi)
    • Zai zo gobe. (Yaushe zai zo)
    • Suna zaune a nan. (A ina suke zaune)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da ɗalibai sannan ya tambaye su abin da suka koya a darasin da ya gabata. Daga nan, zai gabatar da sabon darasin, wato rukunonin kalmomi.
Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa gaisuwar malami, sannan su tuna darasin da suka koya a baya kuma su saurari gabatarwar sabon darasin.
Learning Point: Dalibai sun haɗa sabon darasin da tsohon iliminsu.

Step 2: Gabatar da Ma’anar Rukunonin Kalmomi

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Fassara
Teacher’s Activity: Malam zai yi bayani dalla-dalla kan ma’anar rukunonin kalmomi da kuma dalilin da ya sa suke da muhimmanci a nahawun Hausa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara da kyau, su yi rubutu, kuma su yi ƙoƙarin fahimtar ma’anar rukunonin kalmomi.
Learning Point: Dalibai sun fahimci ma’anar rukunonin kalmomi.

Step 3: Bayani kan Suna da Wakilin Suna

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Misalai/Nunawa
Teacher’s Activity: Malam zai yi bayani kan suna da wakilin suna, sannan ya ba da misalai daban-daban don ƙarfafa fahimtar ɗalibai. Zai rubuta misalan a kan allo.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su rubuta misalan, sannan su ba da nasu misalan na suna da wakilin suna.
Learning Point: Dalibai sun gane suna da wakilin suna da kuma yadda ake amfani da su.

Step 4: Bayani kan Aikatau da Bayanau

Time: 8 minutes
Teaching Skill: Misalai/Nunawa
Teacher’s Activity: Malam zai ci gaba da bayani kan aikatau da bayanau, yana ba da misalai masu dacewa da rayuwar yau da kullum. Zai tambayi ɗalibai su ba da nasu misalan.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara, su rubuta misalan, sannan su ba da nasu misalan na aikatau da bayanau.
Learning Point: Dalibai sun gane aikatau da bayanau da kuma yadda ake amfani da su.

Step 5: Gano Rukunonin Kalmomi a Jimla

Time: 7 minutes
Teaching Skill: Aiki/Aiwatarwa
Teacher’s Activity: Malam zai rubuta jimla daban-daban a kan allo kuma ya umarci ɗalibai su gano suna, wakilin suna, aikatau, da bayanau a cikin kowace jimla.
Pupils’ Activity: Dalibai za su yi aiki tare ko ɗaiɗaiku wajen gano rukunonin kalmomi a cikin jimlar da aka ba su.
Learning Point: Dalibai sun iya rarrabe rukunonin kalmomi a cikin jimla.

Step 6: Yin Aiki tare

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Haɗin kai
Teacher’s Activity: Malam zai raba ɗalibai zuwa ƙungiyoyi, sannan ya ba su ƙananan ayyuka inda za su rubuta jimla kuma su gano rukunonin kalmomi a cikinsu.
Pupils’ Activity: Dalibai za su yi aiki tare a cikin ƙungiyoyinsu don kammala aikin da aka ba su.
Learning Point: Dalibai sun yi aiki tare kuma sun ƙarfafa fahimtarsu.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Mene ne ma’anar rukunonin kalmomi?
  2. Faɗi ire-iren rukunonin kalmomi huɗu da ka sani.
  3. Ka ba da misalan suna biyu.
  4. Ka gano aikatau da bayanau a cikin jimlar nan: “Yarinya ta gudu da sauri.”

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.

Step 8: Conclusion

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Takaitawa/Aikin Gida
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin da aka koya, sannan ya ba ɗalibai aikin gida don ƙarfafa fahimtarsu. Alal misali, zai umarce su su rubuta jimla biyar kuma su gano rukunonin kalmomi a cikinsu.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurari taƙaitawa kuma su rubuta aikin gida.
Learning Point: Dalibai sun san abin da aka koya kuma suna da aikin da za su yi a gida.

Lesson Keywords

  • Suna – Noun
  • Wakilin Suna – Pronoun
  • Aikatau – Verb
  • Bayanau – Adverb
  • Rukunonin Kalmomi – Word Classes

Differentiation

Za a ba wa ɗalibai masu saurin fahimta ƙarin ayyuka masu kalubale, kamar gano rukunonin kalmomi a cikin rubutun Hausa mai tsawo. Za a ba wa ɗalibai masu buƙatar tallafi ƙarin bayani da misalai masu sauƙi.

Note for teachers using this lesson plan

Malam ya tabbatar ya yi amfani da misalai masu yawa daga rayuwar yau da kullum don sauƙaƙa fahimtar rukunonin kalmomi. Ya kamata a ba ɗalibai damar yin tambayoyi da kuma ba da gudummawa.

Export this post
Lesson Note on Rukunonin Kalmomi for JSS 2
Community Join the conversation Open discussion +