Note for teachers using this lesson plan
Wannan darasi yana koyar da yadda za a gabatar da lissafi na asali (tarawa, debewa, sau, rabawa) ta amfani da harshen Hausa. Malam ya shirya kansa da kayan aiki kamar allon rubutu, alli, da lambobi masu motsi don nuna misalai. Dalibai za su koyi gane da kuma aiwatar da waɗannan ayyukan lissafi a cikin Hausa.
Class: JSS 2
Term: First Term
Week: 4
Age: 13 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Harshe
Previous Lesson: Tantance sunayen amfani gona
Topic: HARSHE
Subject Matter: Koyar da lissafi a saukake. Misali – Tarawa (+), debewa (-), sau (x), rabawa (/)
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Gane alamomin lissafi na tarawa, debewa, sau, da rabawa.
- Fassara kalmomin lissafi na asali zuwa Hausa.
- Bayyana ma’anar tarawa, debewa, sau, da rabawa a Hausa.
Affective Domain
- Nuna sha’awa wajen amfani da Hausa don bayyana matsalolin lissafi.
- Haɗa kai da abokan karatu wajen warware matsalolin lissafi a Hausa.
Psychomotor Domain
- Aiwatar da ayyukan lissafi na tarawa, debewa, sau, da rabawa.
- Rubuta misalan lissafi da amsoshinsu a Hausa.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na JSS 2 (misali, littafin da aka amince da shi)
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Allon rubutu (blackboard/whiteboard)
- Alli ko alƙalami (chalk/marker)
- Lambobi masu motsi ko kati (flashcards with numbers and symbols)
- Misalan lissafi rubutattu a kan takarda
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda za a yi amfani da harshen Hausa wajen bayyana da kuma warware matsalolin lissafi na asali. Yana ƙarfafa fahimtar su game da lambobi da ayyukansu a cikin harshensu na gida. Hakan zai taimaka musu wajen amfani da Hausa a rayuwar yau da kullum da kuma a fannin ilimi.
Prerequisite/Previous Knowledge
Dalibai sun san lambobi daga ɗaya zuwa ɗari a Hausa kuma sun taɓa ganin alamomin lissafi na asali.
Lesson Content/Board Summary
Koyar da Lissafi a Saukake
Ma’anar Lissafi a Saukake
Lissafi a saukake yana nufin ayyukan ƙidaya na asali kamar tarawa, debewa, sau, da rabawa. Waɗannan su ne ginshiƙan lissafi da ake amfani da su a rayuwar yau da kullum.
1. Tarawa (+)
Tarawa yana nufin haɗa abubuwa biyu ko fiye wuri guda don samun jimilla. Alamarsa ita ce (+).
Misalai:
- Biyu da uku = biyar (2 + 3 = 5)
- Hudu da shida = goma (4 + 6 = 10)
- Goma sha biyu da takwas = ashirin (12 + 8 = 20)
2. Debewa (-)
Debewa yana nufin cire wani abu daga cikin wani abu mafi girma don samun saura. Alamarsa ita ce (-).
Misalai:
- Biyar cire biyu = uku (5 – 2 = 3)
- Goma cire hudu = shida (10 – 4 = 6)
- Ashirin cire bakwai = goma sha uku (20 – 7 = 13)
3. Sau (x)
Sau ko ninkawa yana nufin maimaita wani adadi sau da yawa. Alamarsa ita ce (x).
Misalai:
- Biyu sau uku = shida (2 x 3 = 6)
- Hudu sau biyar = ashirin (4 x 5 = 20)
- Bakwai sau biyu = goma sha huɗu (7 x 2 = 14)
4. Rabawa (/)
Rabawa yana nufin raba wani adadi zuwa gida-gida daidai gwargwado. Alamarsa ita ce (/).
Misalai:
- Shida raba biyu = uku (6 / 2 = 3)
- Goma raba biyar = biyu (10 / 5 = 2)
- Ashirin da hudu raba hudu = shida (24 / 4 = 6)
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Demonstration, Guided Practice, Question and Answer, Explanation, Individual Practice
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tambaya da Amsa
Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da ɗalibai kuma ya tambaye su ko sun san lambobi a Hausa. Zai kuma tambaye su ko sun san wani aikin lissafi da ake yi a Hausa.
Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa gaisuwa kuma su faɗi lambobi da kuma wasu ayyukan lissafi da suka sani.
Learning Point: Gane lambobi a Hausa
Step 2: Gabatar da Tarawa
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Nuni
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da tarawa (+). Zai bayyana ma’anarta a Hausa da kuma nuna misalai a kan allo, yana amfani da lambobi masu motsi idan akwai.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su lura da misalan da malam ya nuna.
Learning Point: Fahimtar Tarawa (+) a Hausa
Step 3: Aiwatar da Tarawa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Jagorancin Aiwatarwa
Teacher’s Activity: Malam zai ba da wasu misalai na tarawa kuma ya jagoranci ɗalibai su warware su a kan allo ko a littattafansu.
Pupils’ Activity: Dalibai za su warware misalan tarawa da malam ya bayar.
Learning Point: Aiwatar da Tarawa
Step 4: Gabatar da Debewa
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Nuni
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da debewa (-). Zai bayyana ma’anarta a Hausa da kuma nuna misalai a kan allo.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su lura da misalan debewa.
Learning Point: Fahimtar Debewa (-) a Hausa
Step 5: Gabatar da Sau
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Nuni
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da sau (x). Zai bayyana ma’anarta a Hausa da kuma nuna misalai a kan allo.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su lura da misalan sau.
Learning Point: Fahimtar Sau (x) a Hausa
Step 6: Gabatar da Rabawa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani/Nuni
Teacher’s Activity: Malam zai gabatar da rabawa (/). Zai bayyana ma’anarta a Hausa da kuma nuna misalai a kan allo.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su lura da misalan rabawa.
Learning Point: Fahimtar Rabawa (/) a Hausa
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne alamun tarawa, debewa, sau, da rabawa?
- Menene ma’anar tarawa? Ka ba da misali ɗaya.
- Menene ma’anar rabawa? Ka ba da misali ɗaya.
- Idan kana da lemu biyar, ka ba abokinka lemu biyu, nawa ya rage maka?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Gane ayyukan lissafi
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on lissafi a saukake into their notebooks.
Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.
Learning Point: Rubuta bayanan lissafi
Step 9: Conclusion
Time: 0 minutes
Teaching Skill: Takaitawa
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin ta hanyar sake jaddada mahimmancin lissafi a saukake a Hausa da kuma yadda ake amfani da shi a rayuwar yau da kullum.
Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su fahimci taƙaitawar darasin.
Learning Point: Kammala darasin lissafi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: Warware waɗannan matsalolin lissafi a cikin littattafanku:
- Takwas da bakwai = ?
- Goma sha biyar cire shida = ?
- Uku sau hudu = ?
- Ashirin da biyu raba biyu = ?
- Rubuta jimla guda ɗaya inda ka yi amfani da tarawa a Hausa.
Lesson Keywords
- Lissafi – Ƙidaya ko lissafin lambobi.
- Tarawa – Haɗawa ko ƙarawa (+).
- Debewa – Cirewa ko ragewa (-).
- Sau – Ninkawa ko ninka (x).
- Rabawa – Raba abubuwa daidai gwargwado (/).
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, malam zai iya ba su ƙarin misalai masu wuya ko tambayoyi masu zurfi. Ga ɗalibai masu buƙatar taimako, malam zai iya ba su misalai masu sauƙi kuma ya yi musu jagoranci na musamman.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin fahimta, ɗalibai za su iya bincika YouTube don: “Koyon Lissafi a Hausa” ko “Basic Math in Hausa”.
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Malam ya shirya da kyau kafin darasin ta hanyar tattara kayan aiki kamar lambobi masu motsi ko kati don nuna misalai. Yana da kyau a fara da sake duba lambobi a Hausa kafin a shiga ayyukan lissafi. A yayin darasin, malam ya tabbatar da cewa kowane ɗalibi ya fahimci kowane aiki na lissafi kafin a ci gaba zuwa na gaba. Ya kamata a ba ɗalibai dama su yi aiki da kansu da kuma a rukuni don ƙarfafa fahimtar su. Malam ya ba da umarni a sarari kuma ya duba littattafan ɗalibai yayin da suke rubuta bayanan allo a mataki na takwas don tabbatar da daidaito. A ƙarshe, malam ya tabbatar da cewa ɗalibai sun fahimci aikin gida da aka ba su.

Community Join the conversation Open discussion +