Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Bitar Aikin Baya, Harshe, Imebe Ahịrịokwu Mfe and Mmụgharị Ihe a Kụziri for Primary 3

Primary 3 learners practise Bitar Aikin Baya, Harshe, Imebe Ahịrịokwu Mfe and Mmụgharị Ihe a Kụziri through suitable vocabulary, model examples and guided speaking, reading or writing activities.

Updated Reading9 min Comments0

Class: Primary 3
Term: 1st Term
Week: 11
Age: 8 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Hausa Language
Previous Lesson: Al’adu, Adabi, Ọgụgụ Ahịrịokwu Mfe and Akụkọ Ifo.
Topic: Bitar Aikin Baya, Harshe, Imebe Ahịrịokwu Mfe, Mmụgharị Ihe a Kụziri, Ekwumekwu: Nlekọta Ụmụaka
Subject Matter: Bitar aikin baya, Ƙara rubutun gaɓoɓɓin kalma, Ụmụaka imebe ahịrịokwu mfe na kansu, Mmụgharị Ihe a Kụziri, Nlekọta Ụmụaka: a) Ụzọ nlekọta ụmụaka b) Uru ọ bara ilekọta ụmụaka c) Ụzọ daban-daban na cin zarafin yara d) Hanyoyin kariya daga cin zarafin yara

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils should be able to:

Cognitive Domain:

  • Tunawa da bayyana abubuwan da aka koya a baya.
  • Gane da kuma ƙara gaɓoɓɓin kalma don samar da sabbin kalmomi.
  • Gina jimloyi masu sauƙi da kansu.
  • Lissafa hanyoyin kula da yara da kuma amfaninsu.
  • Gane hanyoyin cin zarafin yara daban-daban da kuma hanyoyin kariya.

Affective Domain:

  • Nuna sha’awa wajen koyon sabbin kalmomi da jimloyi.
  • Nuna damuwa game da cin zarafin yara da kuma son taimakawa wajen karesu.

Psychomotor Domain:

  • Rubuta kalmomi da jimloyi masu sauƙi daidai.
  • Shiga cikin muhawara game da kula da yara da karesu.

Social Domain:

  • Aiki tare a rukuni don gina jimloyi da kuma tattaunawa.
  • Bayyana ra’ayoyinsu game da yadda za a kare yara a cikin al’umma.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 9 Years Basic Education Curriculum
  • State Unified Scheme of Work
  • Littafin Harshen Hausa na Primary 3
  • https://www.unicef.org/nigeria/child-protection
  • https://www.dandalinvoa.com/a/hanyoyin-kare-yara-daga-cin-zarafi/6353344.html

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Kaadị mgbubam (Flashcards)
  • Akwụkwọ ọgụgụ (Textbook)
  • Hotuna (Pictures)
  • Allon rubutu da alli (Whiteboard and marker/Chalkboard and chalk)

Rationale for the Lesson

Wannan darasi yana da muhimmanci domin zai taimaka wa ɗalibai su tuna abubuwan da suka koya a baya, su inganta harshensu ta hanyar ƙara gaɓoɓbin kalmomi da gina jimloyi masu sauƙi. Haka kuma, zai wayar musu da kai game da muhimmancin kula da yara da kuma hanyoyin kariya daga cin zarafi a cikin al’umma.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ɗalibai sun riga sun san wasu kalmomin Hausa masu sauƙi kuma sun fahimci ma’anar gaɓa a kalma.

Lesson Content/Board Summary

Bitar Aikin Baya, Harshe, Imebe Ahịrịokwu Mfe, da Nlekọta Ụmụaka

Bitar Aikin Baya

Wannan bangare ne na tunawa da abubuwan da aka koya a darussan baya. Yana taimakawa wajen ƙarfafa fahimta da kuma tabbatar da cewa ɗalibai sun fahimci darussan da suka gabata kafin a ci gaba da sabbin darasi.


Harshe

Ƙara Rubutun Gaɓoɓɓin Kalma

Gaɓa wani ɓangare ne na kalma wanda ake furtawa a lokaci guda. Haɗa gaɓoɓbi tare yana samar da kalmomi. Ta hanyar ƙara gaɓa ɗaya ko fiye, za mu iya canza kalma ko samar da sabuwar kalma.

Misalai na ƙara gaɓoɓbi don samar da sabbin kalmomi:

  • ka + ra = kara (ƙara wani abu)
  • ru + bu + tu = rubutu (aiki na rubutawa)
  • ci + ni = cini (cinye wani abu)
  • sa + lo = salo (salon magana ko aiki)

Imebe Ahịrịokwu Mfe

Gina Jimloyi Masu Sauƙi

Jimla mai sauƙi tana da ma’ana guda ɗaya kuma tana ƙunshe da mai yin abu (subject) da kuma abin da aka yi (predicate/verb). Tana bayyana tunani guda ɗaya cikakke.

Misalai na jimloyi masu sauƙi:

  • Musa ya ci abinci. (Musa shine mai yin abu, ya ci abinci shine abin da aka yi)
  • Aisha tana karatu. (Aisha shine mai yin abu, tana karatu shine abin da aka yi)
  • Kare yana gudu. (Kare shine mai yin abu, yana gudu shine abin da aka yi)
  • Malam ya koyar da darasi. (Malam shine mai yin abu, ya koyar da darasi shine abin da aka yi)

Ekwumekwu: Nlekọta Ụmụaka

a) Hanyoyin Kula da Yara

Kula da yara yana nufin samar musu da duk abin da suke buƙata don girma lafiya da farin ciki. Hanyoyin sun haɗa da:

  • Ciyarwa mai kyau da gina jiki.
  • Samar musu da ilimi mai inganci.
  • Kariya daga cututtuka ta hanyar rigakafi da tsafta.
  • Kare su daga haɗari da mugayen mutane.
  • Ba su soyayya, kulawa, da kuma horo mai kyau.
  • Samar musu da wurin kwana mai kyau da tsabta.
b) Uru ọ bara ilekọta ụmụaka

Kula da yara yana da fa’idodi masu yawa ga yaran da kuma al’umma baki ɗaya:

  • Yara suna girma lafiya da ƙarfi.
  • Suna samun ilimi mai kyau kuma suna zama masu amfani.
  • Suna zama ‘yan ƙasa nagari masu gudummawa ga ci gaban al’umma.
  • Al’umma tana ci gaba tare da samun shugabanni da ƙwararru na gaba.
  • Yara suna rayuwa cikin farin ciki da kwanciyar hankali.
c) Ụzọ daban-daban na cin zarafin yara

Cin zarafin yara shine duk wani aiki da yake cutar da lafiyar yaro, ci gabansa, ko mutuncinsa. Hanyoyin sun haɗa da:

  • Cin zarafin jima’i (Sexual abuse).
  • Cin zarafin jiki (Physical abuse) kamar duka ko rauni.
  • Cin zarafin tunani (Emotional/Psychological abuse) kamar zagi, tsoratarwa, ko rage musu daraja.
  • Rashin kulawa (Neglect) kamar rashin samar da abinci, ilimi, ko kiwon lafiya.
  • Aiki da su karfi da yaji (Child labour) wanda yake hana su zuwa makaranta ko yana cutar da lafiyarsu.
d) Hanyoyin kariya daga cin zarafin yara

Kare yara daga cin zarafi nauyi ne na kowa. Hanyoyin sun haɗa da:

  • Koya musu game da ‘kyakkyawan taɓawa’ da ‘mummunan taɓawa’.
  • Ƙarfafa yara su sanar da manya masu amana idan wani ya cutar da su.
  • Kada a bar yara su kaɗai da baƙi ko mutanen da ba a amince da su ba.
  • Iyayen su zama masu kulawa sosai da kuma sauraron yara.
  • Gwamnati da kungiyoyi su samar da dokoki masu kare yara da kuma aiwatar da su.
  • Wayar da kan al’umma game da illolin cin zarafin yara.

Mmụgharị Ihe a Kụziri

Wannan bangare ne na sake duba dukkan abubuwan da aka koya a darasin na yau don tabbatar da cewa ɗalibai sun fahimta sosai. Zai haɗa da taƙaitaccen bayani kan gaɓoɓbin kalmomi, gina jimloyi, da kuma muhawarar kula da yara.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids

Instructional Procedures

Step 1: Gabatarwa

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malamin zai gaishe da ɗalibai, sannan ya tambaye su abin da suka koya a darasin da ya gabata don tunawa. Zai haɗa darasin da ya gabata da na yau.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa gaisuwa kuma su faɗi abin da suka tuna daga darasin baya.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna abubuwan da suka koya a baya kuma su shirya don sabon darasi.

Step 2: Bitar Aikin Baya

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Recall/Review
Teacher’s Activity: Malamin zai yi gaggawar bitar wasu mahimman batutuwa ko kalmomi daga darasin da ya gabata, ya kuma ba da misalai kaɗan.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su mai da hankali kuma su shiga cikin bitar ta hanyar amsa tambayoyi.
Learning Point: Ɗalibai za su ƙarfafa fahimtarsu kan darussan baya.

Step 3: Harshe: Ƙara Rubutun Gaɓoɓbin Kalma

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Explanation/Demonstration
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ma’anar gaɓa da kuma yadda ake haɗa gaɓoɓbi don samar da kalmomi. Zai rubuta misalai a allo kuma ya nuna yadda ake ƙara gaɓoɓbi.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau, su rubuta misalai, kuma su gwada haɗa gaɓoɓbi daban-daban.
Learning Point: Ɗalibai za su iya gane da kuma ƙara gaɓoɓbin kalma don samar da sabbin kalmomi.

Step 4: Imebe Ahịrịokwu Mfe

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Guided Practice
Teacher’s Activity: Malamin zai bayyana ma’anar jimla mai sauƙi da kuma yadda ake gina ta (mai yin abu + abin da aka yi). Zai ba da misalai, sannan ya jagoranci ɗalibai su gina nasu jimloyi.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su fahimci tsarin jimla mai sauƙi, sannan su yi ƙoƙarin gina jimloyi daban-daban.
Learning Point: Ɗalibai za su iya gina jimloyi masu sauƙi da kansu.

Step 5: Ekwumekwu: Nlekọta Ụmụaka

Time: 10 minutes
Teaching Skill: Discussion/Brainstorming
Teacher’s Activity: Malamin zai buɗe muhawara kan nlekọta ụmụaka. Zai tambayi ɗalibai yadda suke ganin ya kamata a kula da yara da kuma menene amfanin hakan. Sannan zai gabatar da hanyoyin cin zarafi da kariya.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su bayar da ra’ayoyinsu, su tattauna a rukuni, kuma su lissafa hanyoyin kula da yara da amfaninsu.
Learning Point: Ɗalibai za su fahimci muhimmancin kula da yara da kuma fa’idodinsa.

Step 6: Hanyoyin Cin Zarafi da Kariya

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Explanation/Awareness
Teacher’s Activity: Malamin zai yi bayani a taƙaice kan hanyoyin cin zarafin yara daban-daban da kuma muhimman matakan kariya da ya kamata yara su sani da kuma iyaye su ɗauka.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su rubuta muhimman abubuwan da aka faɗa. Za su iya yin tambayoyi don ƙarin fahimta.
Learning Point: Ɗalibai za su iya gane hanyoyin cin zarafin yara da kuma hanyoyin kariya.

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: Malamin zai kimanta fahimtar ɗalibai ta hanyar yin tambayoyi kamar haka:

  1. Mene ne gaɓa a kalma? Ba da misali biyu na kalmomin da aka haɗa da gaɓoɓbi.
  2. Gina jimla mai sauƙi guda ɗaya game da abin da kuka yi a makaranta yau.
  3. Lissafa hanyoyi uku da iyaye za su iya kula da yaransu.
  4. Amfanin biyu na kula da yara.
  5. Faɗi hanyoyi biyu na cin zarafin yara da kuma yadda za a kare kansu.

Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin a baki da kuma a rubuce.

Learning Point: Ɗalibai za su nuna fahimtarsu game da darasin.

Step 8: Kammalawa

Time: 5 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Malamin zai taƙaita darasin na yau, ya sake jaddada mahimman abubuwan da aka koya. Zai ba da aikin gida kamar: “Ku rubuta jimloyi biyar masu sauƙi a cikin littafinku.”
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurari taƙaitaccen darasin kuma su rubuta aikin gida a littafinsu.
Learning Point: Ɗalibai za su tuna mahimman abubuwan da aka koya a darasin.

Lesson Keywords

  • Gaɓa – Wani ɓangare na kalma da ake furtawa a lokaci guda.
  • Kalma – Haɗin gaɓoɓbi ko haruffa masu ma’ana.
  • Jimla – Haɗin kalmomi masu ba da cikakkiyar ma’ana.
  • Nlekọta Ụmụaka – Samar da kulawa da kariya ga yara.
  • Cin Zarafi – Cuta da yaro ta jiki, tunani, ko jima’i.

Differentiation

Ga ɗalibai masu saurin fahimta, za a ba su ƙarin kalmomi masu gaɓoɓbi da yawa don haɗawa da kuma gina jimloyi masu tsawo. Ga ɗalibai masu buƙatar taimako, za a ba su ƙarin misalai da jagoranci na kai tsaye yayin haɗa gaɓoɓbi da gina jimloyi. Za a kuma ƙarfafa su su shiga cikin muhawara ta hanyar amfani da kalmomi masu sauƙi.

Note for teachers using this lesson plan

Malamai su tabbatar sun yi amfani da kayan koyarwa masu dacewa don jawo hankalin ɗalibai. Su ƙarfafa ɗalibai su yi magana da Hausa a cikin aji. Su tabbatar da cewa muh

Export this post
Bitar Aikin Baya, Harshe, Imebe Ahịrịokwu Mfe and Mmụgharị Ihe a Kụziri for Primary 3
Community Join the conversation Open discussion +