Class: Senior Secondary School 2 (SS2 / SSS2)
Term: 3rd Term
Week: 9
Age: 16 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa
Curriculum Theme: Al’adu da Adabi
Previous Lesson: Sana’oin Gargajiya: Kayan Aiki Da Masu Sana’a.
Topic: Tunanin Bahaushe akan Iskoki
Subject Matter: Ma’anar iskoki (iskoki a al’ada ko ruhohi a tunani), yadda Bahaushe ya fahimci iskoki (masu ban tsoro, baƙaƙen iskoki, fararen iskoki)
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils should be able to:
Cognitive Domain:
- Su bayyana ma’anar iskoki a tunanin Bahaushe.
- Su bambanta nau’o’in iskoki daban-daban a al’adar Hausa.
Affective Domain:
- Su nuna girmamawa ga fahimtar Bahaushe game da duniyar iskoki.
- Su fahimci rawar da iskoki ke takawa a tatsuniyoyi da al’adun Hausa.
Psychomotor Domain:
- Su iya ba da labarin wasu daga cikin iskoki.
- Su gano bambanci tsakanin iskoki nagari da na ban tsoro.
Social Domain:
- Su tattauna tare da abokan karatunsu game da imani da al’adu daban-daban.
- Su iya bayyana ra’ayinsu game da tatsuniyoyin iskoki cikin girmamawa.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- Senior Secondary Schools Education Curriculum
- State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na JSS 2 ko SSS 1
- https://www.hausa.info
- https://www.kadunastate.gov.ng
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Littafi
- Rubutattun labarai
- Allo
- Alƙalami
- Hotuna ko sauti
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci wani ɓangare na al’adun Hausa da kuma yadda Bahaushe ke kallon duniyar da ke kewaye da shi. Yana kuma ƙarfafa tunani mai zurfi game da imani da tatsuniyoyi a cikin al’umma.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai suna da masaniya kaɗan game da tatsuniyoyin Hausa ko kuma labaran kaka-da-kakanni.
Lesson Content/Board Summary
Tunanin Bahaushe Akan Iskoki
Ma’anar Iskoki
Iskoki a tunanin Bahaushe sune halittu marasa ganuwa waɗanda ake tunanin suna zaune a duniyar mu, suna da ikon yin tasiri a rayuwar mutane. Ana ganin su a matsayin wani ɓangare na al’adu da tatsuniyoyin Hausa.
Yadda Bahaushe Ya Fahimci Iskoki
Bahaushe ya fahimci iskoki ta hanyoyi daban-daban, kuma ana raba su zuwa nau’o’i. Waɗannan sun haɗa da:
- Iskoki Masu Ban Tsoro: Waɗannan sune iskoki da ake tunanin suna da mugunta, suna cutar da mutane ko kuma suna haifar da matsaloli. Misalinsu sun haɗa da:
- Iblis/Shaidan
- Kishiyarmar Boka
- Dodo
- Gogho
- Baƙaƙen Iskoki: Waɗannan sune iskoki da ake danganta su da duhu, mugunta, ko kuma sihiri. Suna iya zama masu haɗari.
- Fararen Iskoki/Iskoki Nagari: Waɗannan sune iskoki da ake tunanin suna da nagarta, suna taimakon mutane, ko kuma suna kawo albarka. Misalinsu sun haɗa da:
- Aljanu nagari
- Ruhin iyaye (a wasu fahimtar)
- Wasu nau’o’in iskoki da ake kira “Bori” (ko da yake Bori yana da fannoni daban-daban).
Bahaushe ya yi amfani da labarai, tatsuniyoyi, da karin magana don bayyana da kuma tunatar da mutane game da waɗannan iskoki.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da ɗalibai kuma ya tambaye su ko sun taɓa jin labarin iskoki ko aljanu daga iyayensu ko kakanninsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malam, suna ba da gajerun labarai idan sun sani.
Learning Point: Malam ya gabatar da darasin tunanin Bahaushe akan iskoki.
Step 2: Gabatar da Ma’anar Iskoki
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani/Faɗakarwa
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar iskoki kamar yadda Bahaushe ya fahimce su, ya jaddada cewa halittu ne marasa ganuwa masu tasiri.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su rubuta ma’anar a littattafansu.
Learning Point: Ɗalibai sun fahimci ma’anar iskoki a al’adar Hausa.
Step 3: Tattauna Nau’o’in Iskoki
Time: 10 minutes
Teaching Skill: Bincike/Misalai
Teacher’s Activity: Malam zai tattauna yadda Bahaushe ya raba iskoki zuwa nau’o’i daban-daban kamar masu ban tsoro, baƙaƙe, da kuma farare. Zai ba da misalai na kowane nau’i.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurare, su yi tambayoyi, kuma su ba da gudummawarsu idan sun sani.
Learning Point: Ɗalibai sun gane bambance-bambancen nau’o’in iskoki.
Step 4: Misalai da Tatsuniyoyi
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Labarawa/Nuna
Teacher’s Activity: Malam zai kawo misalan labarai ko tatsuniyoyi da suka shafi iskoki daban-daban don ƙarfafa fahimtar ɗalibai. Zai iya amfani da rubutattun labarai ko hotuna.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurari labaran kuma su yi ƙoƙarin gano nau’in iskar da aka ambata.
Learning Point: Ɗalibai sun fahimci yadda ake bayyana iskoki a labarai.
Step 5: Tasirin Iskoki a Rayuwar Bahaushe
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tattaunawa/Haɗa kai
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana yadda ake tunanin iskoki suna tasiri a rayuwar Bahaushe, misali a wajen sihiri, lafiya, ko kuma al’amura na yau da kullum.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi tunani kuma su tattauna yadda waɗannan imani ke shafar al’umma.
Learning Point: Ɗalibai sun fahimci tasirin imani da iskoki a rayuwar al’adar Hausa.
Step 6: Bita da Bayani
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bita/Tambaya
Teacher’s Activity: Malam zai yi bita akan manyan batutuwan da aka koya, ya kuma amsa duk wasu tambayoyi daga ɗalibai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi tambayoyi don ƙarin bayani.
Learning Point: Ɗalibai sun ƙarfafa fahimtarsu kan darasin.
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Menene ma’anar iskoki a tunanin Bahaushe?
- Ka ambaci nau’o’in iskoki guda biyu da Bahaushe ya fahimta.
- Ka ba da misalin iska mai ban tsoro guda ɗaya.
- Me yasa ake ganin wasu iskoki a matsayin “farare” ko “nagari”?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.
Step 8: Conclusion
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Takaitawa/Aikin Gida
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin, ya kuma ba da aikin gida ga ɗalibai su tambayi iyayensu ko kakanninsu wasu labaran iskoki.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta aikin gida kuma su yi sallama.
Learning Point: Ɗalibai sun fahimci mahimmancin darasin kuma an ba su aikin gida.
Lesson Keywords
- Iskoki – Halittu marasa ganuwa da Bahaushe ke tunanin suna tasiri a rayuwar mutane.
- Al’ada – Doka ko tsarin rayuwa da aka gada daga kaka da kakanni.
- Tatsuniya – Labari na almara da ake ba da shi don nishaɗi ko koyarwa.
- Bori – Wani tsari na ibada ko al’ada da ke da alaƙa da iskoki a al’adar Hausa.
- Dodo – Wata iska mai ban tsoro a tatsuniyoyin Hausa.
Differentiation
The teacher will provide additional support for struggling pupils by explaining concepts in simpler terms and providing more examples. Advanced pupils will be encouraged to research further into the cultural significance of different types of spirits in Hausa folklore.
Note for teachers using this lesson plan
Teachers should ensure they are familiar with the various aspects of Hausa folklore and beliefs surrounding spirits to effectively guide the discussion and provide accurate information. Encourage pupils to share their family stories or experiences respectfully.



Community Join the conversation Open discussion +