ÀTÚNYÊWÒ LËTÀ ÀÌGBAGBÊFÊ for SS 3

Class: SS 3
Term: First Term
Week: 2
Age: 17 years
Duration: 60 minutes
Subject: Yoruba Language
Topic: ÀTÚNYÊWÒ LËTÀ ÀÌGBAGBÊFÊ
Curriculum Theme: Ìkọlẹ́tà
Previous Lesson: ÀŚÀ: Ìwà Ômôlúàbí, Òtítö, Sùúrù, Ìbõwõ àti Ìgböràn
Subject Matter: Rán àwôn akëkõö létí ìgbésê kíkô lëtà àìgbagbêfê; Fún àwôn akëkõö ní orí-õrõ lëtà àìgbagbêfê

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

• Rántí ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.
• Sọ àwọn ìgbésẹ̀ kíkọ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.
• Darúkọ àwọn orí-ọ̀rọ̀ tí ó yẹ fún lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.
• Ṣe àlàyé ìyàtọ̀ láàrin lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ àti àìgbàgbéfẹ̀.

Affective Domain

• Fi ìfẹ́ hàn sí kíkọ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.
• Mọ̀yì ìlò èdè tó yẹ nínú lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.

Psychomotor Domain

• Kọ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ kan tí ó tẹ̀lé àwọn ìlànà tó tọ́.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 Senior Secondary Education Curriculum (SSEC)
• Relevant State Unified Scheme of Work
• Ìwé Ìkẹ́kọ̀ọ́ Èdè Yorùbá fún Ilé-ìwé Gírámà Àgbà (SS3)
• FCT ERC/NAPPS Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Pátákó tí a kọ ìlànà lẹ́tà kíkọ sí
• Ìwé àpilẹ́kọ lórí àròkọ
• Àwọn àpẹẹrẹ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀
• Àwọn ìwé àkọsílẹ̀ akẹ́kọ̀ọ́

Rationale for the Lesson

Àtúnyẹ̀wò lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ ṣe pàtàkì nítorí ó jẹ́ ọ̀nà pàtàkì láti fi ìfọ̀rọ̀wéránṣẹ́ sí àwọn ilé-iṣẹ́, àwọn aláṣẹ, tàbí àwọn ènìyàn tí a kò mọ̀ dáradára. Ìmọ̀ yìí yóò ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti ṣe àṣeyọrí nínú ìdánwò wọn, bákan náà yóò sì wúlò fún wọn nígbésí ayé wọn lẹ́yìn ilé-ìwé.

Prerequisite/Previous Knowledge

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ní ìmọ̀ díẹ̀ nípa kíkọ lẹ́tà ní àwọn kíláàsì ìṣáájú, wọ́n sì ti mọ ìyàtọ̀ láàrin lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ àti lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.

Lesson Content/Board Summary

ÀTÚNYÊWÒ LËTÀ ÀÌGBAGBÊFÊ

Ìtumọ̀ Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀

Lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ jẹ́ lẹ́tà tí a kọ sí àwọn ènìyàn tí a kò mọ̀ dáradára, tàbí sí àwọn ilé-iṣẹ́, àwọn aláṣẹ, àwọn ìjọba, àwọn ilé-ẹ̀kọ́, àwọn ilé-ìwé ìròyìn, àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ. Irú lẹ́tà yìí máa ń tẹ̀lé àwọn ìlànà kan pàtó, èdè rẹ̀ sì máa ń jẹ́ èdè tí kò ní àfojúdi, tí ó sì fìdí múlẹ̀.

Àwọn Ìgbésẹ̀ Kíkọ Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀

Àwọn ìgbésẹ̀ pàtàkì wọ̀nyí ni a máa ń tẹ̀lé nígbà tí a bá ń kọ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀:

1. Àdírẹ́sì Olùkọ̀wé àti Ọjọ́: Èyí ni àdírẹ́sì ẹni tí ó ń kọ lẹ́tà náà, pẹ̀lú ọjọ́ tí a kọ lẹ́tà náà. Ó máa ń wà ní apá ọ̀tún òkè ìwé.
2. Àdírẹ́sì Olùgbàlẹ́tà: Àdírẹ́sì ẹni tí a ń kọ lẹ́tà sí. Ó máa ń wà ní apá òsì ìwé, lẹ́yìn àdírẹ́sì olùkọ̀wé.
3. Ìkíni: Ìkíni tí ó yẹ fún lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀, bíi “Ọ̀gbẹ́ni/Ìyáàfin,” “Olùdarí,” “Olóyè,” tàbí “Ẹ̀yin Òǹkọ̀wé.”
4. Orí-ọ̀rọ̀ Lẹ́tà: Èyí ni àkọlé lẹ́tà náà, tí ó máa ń sọ ohun tí lẹ́tà náà dá lé. Ó gbọ́dọ̀ jẹ́ gbígbéga, a sì máa ń tẹ́ ẹ́ lábẹ́.
5. Ìfáàrà: Ìbẹ̀rẹ̀ lẹ́tà náà, níbi tí a ti máa ń sọ ìdí tí a fi ń kọ lẹ́tà náà.
6. Àárín Lẹ́tà (Àkọ́lé Lẹ́tà): Apá yìí ni a ti máa ń ṣàlàyé ohun tí a fẹ́ sọ dáradára, pẹ̀lú àwọn ìjíròrò àti àwọn àlàyé tó yẹ. A gbọ́dọ̀ lo èdè tó tọ́, tí kò sì ní àfojúdi.
7. Ìparí Lẹ́tà: Ìparí lẹ́tà náà, níbi tí a ti máa ń fi ọpẹ́ hàn tàbí béèrè fún ìrànlọ́wọ́.
8. Ìparí Ìkíni: Ìkíni ìparí, bíi “Tọ̀wọ̀tọ̀wọ̀,” “Tìrẹ̀lẹ̀tìrẹ̀lẹ̀,” tàbí “Tí ó fi tọ̀wọ̀tọ̀wọ̀.”
9. Ìfọwọ́sí àti Orúkọ Olùkọ̀wé: Ìfọwọ́sí àti orúkọ kíkún ti ẹni tí ó kọ lẹ́tà náà.

Àwọn Orí-ọ̀rọ̀ Fún Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀

Àwọn orí-ọ̀rọ̀ tí ó yẹ fún lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ pẹlu:

1. Ìbéèrè fún iṣẹ́.
2. Ìbéèrè fún ìrànlọ́wọ́.
3. Ìpolongo àwọn àṣìṣe kan.
4. Ìwúrí tàbí ìgbọ́ràn sí ìjọba.
5. Ìbẹ̀rù nípa àìtó àwọn ohun èlò kan ní àdúgbò.
6. Ìwé ìráhùn nípa ìwà àwọn ọ̀dọ́ ní àdúgbò.
7. Ìwé ìráhùn nípa àìtó omi mímú.
8. Ìwé ìráhùn nípa ìwà ọ̀daràn ní àdúgbò.
9. Ìwé ìbéèrè fún ìgbaniṣẹ́.
10. Ìwé ìráhùn nípa àìtó ìmọ́lẹ̀.

Àwọn Ìyàtọ̀ Láàrin Lẹ́tà Gbàgbéfẹ̀ àti Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀

Ìyàtọ̀ pàtàkì wà láàrin lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ àti lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti rí i nísàlẹ̀:

1. Olùgbàlẹ́tà: Lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ ni a máa ń kọ sí àwọn ẹbí, ọ̀rẹ́, tàbí àwọn tí a mọ̀ dáradára. Lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ ni a máa ń kọ sí àwọn aláṣẹ, ilé-iṣẹ́, tàbí àwọn tí a kò mọ̀ dáradára.
2. Èdè: Èdè lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ máa ń rọrùn, ó sì máa ń ní àfojúdi. Èdè lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ máa ń fìdí múlẹ̀, kò sì ní àfojúdi.
3. Ìlànà Kíkọ: Lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ kò ní ìlànà kíkọ tó múnádògún. Lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ ní àwọn ìlànà kíkọ tí ó gbọ́dọ̀ tẹ̀lé.
4. Àdírẹ́sì: Lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ ní àdírẹ́sì olùkọ̀wé nìkan. Lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ ní àdírẹ́sì olùkọ̀wé àti ti olùgbàlẹ́tà.
5. Orí-ọ̀rọ̀: Lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ kò ní orí-ọ̀rọ̀. Lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ ní orí-ọ̀rọ̀ tí ó máa ń sọ ohun tí lẹ́tà náà dá lé.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Ìjíròrò, Ìbéèrè àti Ìdáhùn, Àlàyé, Ìṣàfihàn, Ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Instructional Procedures

Step 1: Ìfáàrà

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìbéèrè àti Ìdáhùn

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ náà nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn oríṣi lẹ́tà tí wọ́n mọ̀, àti ìdí tí a fi ń kọ lẹ́tà.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò dáhùn àwọn ìbéèrè olùkọ́, wọ́n yóò sì sọ àwọn lẹ́tà tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìrántí oríṣi lẹ́tà

Step 2: Àtúnyẹ̀wò Ìtumọ̀ Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀

Time: 10 minutes

Teaching Skill: Àlàyé

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò rán àwọn akẹ́kọ̀ọ́ létí ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀, yóò sì ṣàlàyé àwọn ànímọ́ rẹ̀.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò fetí sílẹ̀, wọ́n yóò sì béèrè ìbéèrè fún àlàyé síwájú.

Learning Point: Ìtumọ̀ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀

Step 3: Àtúnyẹ̀wò Àwọn Ìgbésẹ̀ Kíkọ Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀

Time: 15 minutes

Teaching Skill: Ìṣàfihàn/Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò lo pátákó tí a kọ ìlànà lẹ́tà kíkọ sí láti tọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ́nà lórí àwọn ìgbésẹ̀ kíkọ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀, láti àdírẹ́sì olùkọ̀wé títí dé ìfọwọ́sí.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tẹ̀lé ìlànà olùkọ́, wọ́n yóò sì kọ àwọn ìgbésẹ̀ náà sílẹ̀.

Learning Point: Àwọn ìgbésẹ̀ kíkọ lẹ́tà

Step 4: Àtúnyẹ̀wò Àwọn Orí-ọ̀rọ̀ Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀

Time: 10 minutes

Teaching Skill: Ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní oríṣiríṣi orí-ọ̀rọ̀ tí ó yẹ fún lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀, yóò sì fún wọn ní àpẹẹrẹ lẹ́tà kan sí ilé-iṣẹ́ rédíò nípa ire àti ibi tó wà nínú àṣà ìgbàlódé tí àwọn ọ̀dọ́ ń kó.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kọ àwọn orí-ọ̀rọ̀ náà sílẹ̀, wọ́n yóò sì gbìyànjú láti mọ̀ bí wọ́n ṣe ń yan orí-ọ̀rọ̀ tó yẹ.

Learning Point: Orí-ọ̀rọ̀ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀

Step 5: Àtúnyẹ̀wò Ìyàtọ̀ Láàrin Lẹ́tà Gbàgbéfẹ̀ àti Àìgbàgbéfẹ̀

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìjíròrò

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò darí ìjíròrò lórí àwọn ìyàtọ̀ pàtàkì láàrin lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ àti lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀, ní fífi àwọn àpẹẹrẹ hàn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò kópa nínú ìjíròrò náà, wọ́n yóò sì sọ àwọn ìyàtọ̀ tí wọ́n mọ̀.

Learning Point: Ìyàtọ̀ lẹ́tà gbàgbéfẹ̀/àìgbàgbéfẹ̀

Step 6: Ìṣeṣe Kíkọ Lẹ́tà

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìtọ́sọ́nà

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní ànfàní láti kọ apá kan lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ lórí pátákó tàbí nínú ìwé wọn, láti fi hàn pé wọ́n ti ye ohun tí a kọ́ wọn.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò gbìyànjú láti kọ apá kan lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.

Learning Point: Ìṣeṣe kíkọ lẹ́tà

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kí ni lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀?
2. Darúkọ àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta pàtàkì nínú kíkọ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀.
3. Sọ orí-ọ̀rọ̀ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀ méjì.
4. Kí ni ìyàtọ̀ kan láàrin lẹ́tà gbàgbéfẹ̀ àti lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Ìmọ̀ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀

Step 8: Conclusion

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ìparí ẹ̀kọ́

Teacher’s Activity: Olùkọ́ yóò tún tẹnu mọ́ àwọn kókó pàtàkì tí a ti kọ́ nípa lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀, yóò sì gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti máa kọ lẹ́tà dáradára.

Pupils’ Activity: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tún rántí àwọn kókó pàtàkì, wọ́n yóò sì múra sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ tó ń bọ̀.

Learning Point: Ìparí ẹ̀kọ́ lẹ́tà àìgbàgbéfẹ̀

Lesson Keywords

• Lẹ́tà Àìgbàgbéfẹ̀ – Lẹ́tà tí a kọ sí àwọn aláṣẹ tàbí ilé-iṣẹ́.
• Ìgbésẹ̀ Kíkọ Lẹ́tà – Àwọn ìpele tí a máa ń tẹ̀lé láti kọ lẹ́tà.
• Orí-ọ̀rọ̀ Lẹ́tà – Àkọlé tí ó máa ń sọ ohun tí lẹ́tà náà dá lé.
• Àdírẹ́sì Olùkọ̀wé – Ibi tí ẹni tí ó ń kọ lẹ́tà náà ń gbé.
• Àdírẹ́sì Olùgbàlẹ́tà – Ibi tí ẹni tí a ń kọ lẹ́tà sí ń gbé.

Differentiation

Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ní ìṣòro, olùkọ́ yóò tún ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ kíkọ lẹ́tà lẹ́ẹ̀kan sí i, yóò sì fún wọn ní àwọn àpẹẹrẹ tó rọrùn. Fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n yágbó, olùkọ́ yóò fún wọn ní àwọn orí-ọ̀rọ̀ tó nira díẹ̀ láti kọ lẹ́tà lé lórí, yóò sì gba wọn níyànjú láti lo àwọn ọ̀rọ̀ tó jinlẹ̀ sí i.

Suggested Lesson Videos

Wá fún “Yoruba formal letter writing SS3” lórí YouTube.