Note for teachers using this lesson plan
N’ime ọmụmụ a, onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe tupu oge eruo site n’ịchịkọta ihe atụ dị iche iche nke okwu “na” dịka mbuụzọ n’asụsụ Igbo. Ị ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha ghọta ọrụ “na” na-arụ dịka mbuụzọ, na-elekwasị anya na igosi ebe na oge. Ka ọmụmụ ahụ na-aga n’ihu, ụmụakwụkwọ kwesịrị igosipụta na ha nwere ike ịmata ma jiri “na” mee ihe n’ụzọ ziri ezi dịka mbuụzọ n’ahịrịokwu dị iche iche.
Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 8
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Asụsụ Igbo (L1)
Topic: Ụtọasụsụ
Curriculum Theme: Ụtọasụsụ “na” Dịka Mbuụzọ (L1)
Previous Lesson: Nsoroedide Ọrụ “na” N’Ahịrịokwu (L1)
Subject Matter: Ọmụmụ “na” dịka mbuụzọ; Inyegasị ọmụmaatụ ha
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- ịkọwa ihe mbuụzọ bụ;
- ịkọwa ọrụ “na” na-arụ dịka mbuụzọ;
- ịmata ọmụmaatụ nke “na” dịka mbuụzọ.
Affective Domain
- ịgụnye aka n’ịmụ asụsụ Igbo;
- ịghọta mkpa ụtọasụsụ dị n’asụsụ Igbo.
Psychomotor Domain
- ide ọmụmaatụ nke “na” dịka mbuụzọ;
- iji “na” mee ihe n’ụzọ ziri ezi n’ahịrịokwu.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2014 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- FCT ERC/NAPPS Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Bọọdụ na nzu/akara
- Akwụkwọ Igbo maka JSS 3
- Kaadị nwere ahịrịokwu dị iche iche e ji “na” mee ihe
Rationale for the Lesson
Ọmụmụ a dị mkpa n’ihi na ọ na-enyere ụmụakwụkwọ aka ịghọta otu n’ime akụkụ ụtọasụsụ Igbo dị mkpa, ya bụ, okwu “na” dịka mbuụzọ. Ịghọta nke a ga-eme ka ha nwee ike ikwu okwu na ide asụsụ Igbo n’ụzọ ziri ezi. Ọ ga-emekwa ka ha nwee ntọala siri ike n’ụtọasụsụ Igbo.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ụmụakwụkwọ amataworị ụdị okwu dị iche iche n’asụsụ Igbo yana ụfọdụ iwu ụtọasụsụ dị mfe.
Lesson Content/Board Summary
Ụtọasụsụ “na” Dịka Mbuụzọ
Mbuụzọ Gịnị Ka Ọ Bụ?
Mbuụzọ bụ okwu na-egosi mmekọrịta dị n’etiti aha ma ọ bụ nnọchiaha na okwu ọzọ n’ahịrịokwu. Ọ na-egosipụtakarị ebe, oge, ma ọ bụ ụzọ e si eme ihe.
“Na” Dịka Mbuụzọ
Okwu “na” nwere ike ịbụ mbuụzọ n’asụsụ Igbo. Ọ na-arụ ọrụ dị iche iche dịka igosi:
- Ebe: Ọ na-egosi ebe ihe ma ọ bụ onye nọ.
- Oge: Ọ na-egosi oge ihe mere ma ọ bụ ga-eme.
Ọmụmaatụ nke “Na” Dịka Mbuụzọ
Lee ụfọdụ ọmụmaatụ nke “na” dịka mbuụzọ:
- Na-egosi Ebe:
- Akwụkwọ ahụ dị na tebụl. (The book is on the table.)
- Ha nọ na ahịa. (They are at the market.)
- Mmiri dị na ite. (Water is in the pot.)
- Obi bi na Aba. (Obi lives in Aba.)
- Na-egosi Oge:
- Anyị ga-aga na Mọnde. (We will go on Monday.)
- Ọ ga-abịa na elekere asaa. (He will come at seven o’clock.)
- A ga-eme ya na ngwụcha izu. (It will be done at the end of the week.)
- M ga-ezu ike na mgbede. (I will rest in the evening.)
Teaching Methods/Instructional Techniques
Nkwurịta Okwu, Nnyocha, Ajụjụ na Azịza, Nkọwa, Omume Nkeonwe, Omume Otu.
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ajụjụ/Nnyocha
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ajụ ụmụakwụkwọ ajụjụ gbasara ụdị okwu dị iche iche ha maara n’asụsụ Igbo, dịka aha, ngwaa, wdg. Ọ ga-ewebata okwu “mbuụzọ” ma jụọ ma ha maara ihe ọ bụ.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-aza ajụjụ onye nkuzi ma gbalịa ịkọwa ihe mbuụzọ bụ.
Learning Point: Mbuụzọ na-arụ ọrụ
Step 2: Ịkọwa Mbuụzọ
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Nkọwa/Ajụjụ na Azịza
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ihe mbuụzọ bụ n’ụzọ zuru ezu ma nye ụfọdụ ọmụmaatụ mbuụzọ ndị ọzọ n’asụsụ Igbo (dịka “n’elu”, “n’okpuru”, “n’ime”). Ọ ga-elekwasị anya n’ịkọwa otu “na” si arụ ọrụ dịka mbuụzọ.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị nke ọma, jụọ ajụjụ maka nghọta, ma gbalịa ịmata ọrụ “na” dịka mbuụzọ.
Learning Point: Ọrụ “na” dịka mbuụzọ
Step 3: “Na” Na-egosi Ebe
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Nnyocha/Omume
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-enye ọmụmaatụ dị iche iche ebe “na” na-egosi ebe. Ọ ga-ede ha na bọọdụ ma gwa ụmụakwụkwọ ka ha gụọ ha ma kọwaa ha. Dịka: “Akwụkwọ dị na tebụl,” “Ha nọ na ahịa.”
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-agụ ọmụmaatụ ndị ahụ, mata “na” dịka mbuụzọ, ma kọwaa ebe ọ na-egosi n’ahịrịokwu ọ bụla.
Learning Point: “Na” na-egosi ebe
Step 4: “Na” Na-egosi Oge
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Nkọwa/Omume
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-aga n’ihu nye ọmụmaatụ ebe “na” na-egosi oge. Ọ ga-ede ha na bọọdụ ma gwa ụmụakwụkwọ ka ha gụọ ma kọwaa. Dịka: “Anyị ga-aga na Mọnde,” “Ọ ga-abịa na elekere asaa.”
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-agụ ọmụmaatụ ndị ahụ, mata “na” dịka mbuụzọ, ma kọwaa oge ọ na-egosi n’ahịrịokwu ọ bụla.
Learning Point: “Na” na-egosi oge
Step 5: Omume Otu na Nkeonwe
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Nduzi/Omume
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ekewa ụmụakwụkwọ n’ime obere otu ma nye ha ọrụ ide ahịrịokwu ise nke ọ bụla e ji “na” mee ihe dịka mbuụzọ, na-egosipụta ma ebe ma oge. Ọ ga-agagharị na-enyere ha aka ma na-edozi ihe.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-arụ ọrụ n’otu ha ma ọ bụ n’otu n’otu iji dee ahịrịokwu ndị ahụ, na-eji “na” dịka mbuụzọ.
Learning Point: Iji “na” mee ihe
Step 6: Nnyocha na Ndozi
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Ndozi/Ajụjụ na Azịza
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akpọ ụmụakwụkwọ ole na ole ka ha gụọ ahịrịokwu ha dere. Ọ ga-edozi mmejọ ọ bụla ma gbakwunye nkọwa ebe ọ dị mkpa.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-agụ ahịrịokwu ha, na-ege ntị na ndozi na nkọwa onye nkuzi. Ha ga-ajụkwa ajụjụ ma ọ bụrụ na ha enweghị nghọta.
Learning Point: Nghọta ọrụ “na”
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Kọwaa ihe mbuụzọ bụ n’asụsụ Igbo.
- Kedu ọrụ abụọ “na” na-arụ dịka mbuụzọ?
- Depụta ahịrịokwu abụọ ebe “na” na-egosi ebe.
- Depụta ahịrịokwu abụọ ebe “na” na-egosi oge.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Nghọta “na” dịka mbuụzọ
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on “Ụtọasụsụ ‘na’ Dịka Mbuụzọ” into their notebooks.
Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.
Learning Point: Ide ihe ọmụmụ
Step 9: Conclusion
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Nchịkọta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-emechi ọmụmụ ahụ site n’ịchịkọta isi ihe gbasara “na” dịka mbuụzọ ma gbaa ụmụakwụkwọ ume ka ha na-agụ akwụkwọ ha ma na-eme ihe omume ndị ahụ.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị na nchịkọta onye nkuzi ma kwadoo maka ọmụmụ na-abịa.
Learning Point: Nchịkọta ihe ọmụmụ
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: Dee ahịrịokwu ise nke ọ bụla e ji “na” mee ihe dịka mbuụzọ, na-egosipụta ma ebe ma oge.
- Onye nkuzi nọ na klas.
- M ga-abịa na Satọdee.
- Ụmụaka na-egwu egwu na ogige.
- Anyị ga-eri nri na elekere abụọ.
- Ego m dị na akpa.
Lesson Keywords
- Ụtọasụsụ – Iwu na ụkpụrụ na-achị asụsụ.
- Mbuụzọ – Okwu na-egosi mmekọrịta dị n’etiti okwu abụọ ma ọ bụ karịa n’ahịrịokwu, na-egosipụtakarị ebe ma ọ bụ oge.
- Na – Okwu Igbo nwere ike ịbụ mbuụzọ, na-egosi ebe ma ọ bụ oge.
- Ahịrịokwu – Nchịkọta okwu zuru ezu na-enye echiche.
- Ebe – Ọnọdụ ma ọ bụ mpaghara.
- Oge – Akụkụ oge ma ọ bụ oge ụfọdụ.
Differentiation
Maka ụmụakwụkwọ na-adịghị ike, onye nkuzi ga-enye ha ọmụmaatụ ndị ọzọ dị mfe ma duzie ha n’otu n’otu. Maka ụmụakwụkwọ nwere ọgụgụ isi karị, a ga-enye ha ọrụ ide edemede dị mkpirikpi ebe ha ga-eji “na” mee ihe dịka mbuụzọ n’ụzọ dị iche iche.
Suggested Lesson Videos
YouTube search: Igbo grammar prepositions, Ụtọasụsụ Igbo “na” JSS 3

Community Join the conversation Open discussion +