Note for teachers using this lesson plan
N’ime nkuzi a, ụmụakwụkwọ ga-amụta ọrụ dị iche iche nke okwu “na” n’asụsụ Igbo. Ha ga-amata “na” dịka mbuụzọ, nnye-makangwaa, njikọ na isingwaa. Ka ọ na-erule ngwụcha nkuzi a, ụmụakwụkwọ kwesịrị igosipụta nghọta ha site n’ịkọwa ma nye ọmụmaatụ maka ọrụ ndị a n’ahịrịokwu.
Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 7
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Asụsụ Igbo (L1)
Topic: Nsoroedide
Curriculum Theme: Nsoroedide Ọrụ “na” N’Ahịrịokwu (L1)
Previous Lesson: Nsoroedide Iwu Ndakọrịtaụdaume na Nsụpe (L1)
Subject Matter: Ọrụ “na” na-arụn’ahịrị – okwu dịka mbuụzọ, nnye- makangwaa, njikọ na; Nkụzi “na” dịka Njikọ; Inyegasị ọmụmaatụ ha n’ahịrịokwu
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- kọwaa ọrụ dị iche iche “na” na-arụ n’ahịrịokwu Igbo;
- kọwaa “na” dịka mbuụzọ, nnye-makangwaa, njikọ na isingwaa;
- kọwaa ọrụ “na” dịka njikọ.
Psychomotor Domain
- dee ahịrịokwu ebe “na” na-arụ ọrụ dị iche iche;
- chọpụta ọmụmaatụ nke ọrụ “na” dị iche iche n’ahịrịokwu.
Affective Domain
- ghọta mkpa “na” dị n’asụsụ Igbo.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2014 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Igbo Language Textbook maka JSS 3
- FCT ERC/NAPPS Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Akwụkwọ Igbo (Igbo textbook)
- Chaatị nwere ahịrịokwu ọmụmaatụ (Chart with example sentences)
- Akụkụ ahịrịokwu e dere na bọọdụ (Sentence fragments written on the board)
Rationale for the Lesson
Nkuzi a dị mkpa n’ihi na ọ na-enyere ụmụakwụkwọ aka ịghọta otú okwu “na” si arụ ọrụ dị iche iche n’asụsụ Igbo. Nghọta a ga-eme ka ha nwee ike iji “na” mee ihe nke ọma n’ikwu okwu na ide ihe, si otú a mee ka asụsụ ha dị mma.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ụmụakwụkwọ kwesịrị ịma maka akụkụ okwu dị iche iche n’asụsụ Igbo na otú e si ewu ahịrịokwu dị mfe.
Lesson Content/Board Summary
Nsoroedide Ọrụ “na” N’Ahịrịokwu
Ọrụ “na” Dị Iche Iche N’Ahịrịokwu Igbo
Okwu “na” bụ okwu dị mkpa n’asụsụ Igbo nke nwere ike ịrụ ọtụtụ ọrụ dị iche iche dabere n’otú e si jiri ya mee ihe n’ahịrịokwu. Ọrụ ndị a gụnyere:
- Dịka Mbuụzọ (Preposition)
- Dịka Nnye-makangwaa (Adverbial Marker)
- Dịka Njikọ (Conjunction)
- Dịka Isingwaa (Auxiliary Verb/Verb Marker)
“Na” Dịka Mbuụzọ (Preposition)
Mgbe “na” bụ mbuụzọ, ọ na-egosi ebe, oge, ma ọ bụ ụzọ e si eme ihe. Ọ na-ejikọ ngwaa ma ọ bụ aha na aha ọzọ ma ọ bụ nnọchiaha. Ọ na-aza ajụjụ “ebe?” ma ọ bụ “mgbe?”.
Ọmụmaatụ:
- Ada nọ na ahịa. (Ada nọ n’ime ahịa.)
- Ha gara na ụgbọala. (Ha gara site n’ụgbọala.)
- Chukwu na-abịa na mgbede. (Chukwu na-abịa n’oge mgbede.)
“Na” Dịka Nnye-makangwaa (Adverbial Marker)
Mgbe “na” bụ nnye-makangwaa, ọ na-egosi otú e si eme ihe, ma ọ bụ na-agbakwụnye nkọwa na ngwaa. Ọ na-abụkarị n’etiti ngwaa abụọ ma ọ bụ ngwaa na nnye-makangwaa ọzọ.
Ọmụmaatụ:
- Ọ na-agba ọsọ na ngwa ngwa. (Ọ na-agba ọsọ ngwa ngwa.)
- Ha na-eri nri na obi ụtọ. (Ha na-eri nri n’obi ụtọ.)
- Nne m na-akpa akpa na nwayọ. (Nne m na-akpa akpa nwayọ.)
“Na” Dịka Njikọ (Conjunction)
Mgbe “na” bụ njikọ, ọ na-ejikọta okwu abụọ ma ọ bụ karịa, ahịrịokwu abụọ, ma ọ bụ echiche abụọ. Ọ na-egosi nchịkọta ma ọ bụ mgbakwunye. Ọrụ a bụ otu n’ime ọrụ “na” kachasị mkpa.
Ọmụmaatụ:
- Nne na nna m gara ahịa. (Nne na nna m gara ahịa.)
- M ga-eri ji na akwụkwọ nri. (M ga-eri ji na akwụkwọ nri.)
- Ọ na-abụ abụ na-agba egwu. (Ọ na-abụ abụ ma na-agba egwu.)
“Na” Dịka Isingwaa (Auxiliary Verb/Verb Marker)
Mgbe “na” bụ isingwaa, ọ na-egosi na ihe na-eme ugbu a ma ọ bụ na-aga n’ihu. Ọ na-abịa n’ihu ngwaa iji gosi oge ngwaa ahụ (present continuous tense).
Ọmụmaatụ:
- Ụmụaka na-egwu egwu. (Ụmụaka na-egwu egwu ugbu a.)
- M na-eri nri. (M na-eri nri ugbu a.)
- Ha na-aga akwụkwọ. (Ha na-aga akwụkwọ ugbu a.)
Teaching Methods/Instructional Techniques
Mkparịta ụka, Ngosipụta, Ajụjụ na Azịza, Nkọwa, Omume Nkeonwe, Ọrụ Otu
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ịjụ Ajụjụ/Nghọta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ajụ ụmụakwụkwọ ajụjụ gbasara okwu ndị ha maara n’asụsụ Igbo na otú ha si arụ ọrụ n’ahịrịokwu. Onye nkuzi ga-ewebata isiokwu nkuzi taa bụ “Nsoroedide Ọrụ ‘na’ N’Ahịrịokwu”.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-aza ajụjụ ndị ahụ ma gee ntị na nwebata isiokwu.
Learning Point: Nwebata isiokwu
Step 2: Ịkọwa Ọrụ “na” Dị Iche Iche
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa na okwu “na” nwere ike ịrụ ọrụ dị iche iche n’ahịrịokwu Igbo. Ọ ga-akpọpụta ọrụ ndị ahụ dịka mbuụzọ, nnye-makangwaa, njikọ na isingwaa site na chaatị ma ọ bụ bọọdụ.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị nke ọma ma jụọ ajụjụ maka nkọwa ha na-aghọtaghị.
Learning Point: Ọrụ “na” dị iche iche
Step 3: “Na” Dịka Mbuụzọ na Nnye-makangwaa
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Mkparịta ụka/Ọmụmaatụ
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa “na” dịka mbuụzọ ma nye ọmụmaatụ. Ọ ga-emekwa otu ihe ahụ maka “na” dịka nnye-makangwaa, na-agba ụmụakwụkwọ ume inye ọmụmaatụ ha.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị, nye ọmụmaatụ nke ha ma dee ihe ndetu.
Learning Point: Mbuụzọ na Nnye-makangwaa
Step 4: “Na” Dịka Njikọ
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Nkọwa zuru ezu/Njikọta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-elekwasị anya na “na” dịka njikọ, na-akọwa otú o si ejikọta okwu, ahịrịokwu ma ọ bụ echiche. Ọ ga-enye ọtụtụ ọmụmaatụ ma gwa ụmụakwụkwọ ka ha chọpụta “na” dịka njikọ n’ahịrịokwu dị iche iche.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-amata “na” dịka njikọ n’ahịrịokwu ma gbalịa inye ọmụmaatụ nke ha.
Learning Point: “Na” dịka njikọ
Step 5: “Na” Dịka Isingwaa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ngosipụta/Nghọta Oge Ngwaa
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa “na” dịka isingwaa, na-egosi na ọ na-egosi oge ngwaa na-aga n’ihu. Ọ ga-enye ọmụmaatụ doro anya ma jụọ ụmụakwụkwọ ka ha gbanwee ahịrịokwu site n’oge dị iche gaa n’oge na-aga n’ihu site na iji “na”.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-aghọta ọrụ “na” dịka isingwaa ma gbanwee ahịrịokwu dịka ntụziaka.
Learning Point: “Na” dịka isingwaa
Step 6: Omume na Nkwalite
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Omume/Mmezi
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-enye ụmụakwụkwọ ọtụtụ ahịrịokwu iji chọpụta ọrụ “na” na-arụ na nke ọ bụla. Ọ ga-eduzi ha ka ha jiri “na” dee ahịrịokwu dị iche iche na-arụ ọrụ dị iche iche.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-arụ ọrụ ahụ n’otu n’otu ma ọ bụ n’otu ma gosi azịza ha.
Learning Point: Ịmata na iji “na”
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Kọwaa ọrụ “na” na-arụ n’ahịrịokwu Igbo.
- Nye ọmụmaatụ abụọ ebe “na” bụ mbuụzọ.
- Kọwaa “na” dịka njikọ ma nye otu ọmụmaatụ.
- Kedu ihe “na” na-egosi mgbe ọ bụ isingwaa?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Nghọta ọrụ “na”
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha detuo ihe ndetu dị mkpa sitere na nchịkọta bọọdụ n’ime akwụkwọ ndetu ha.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-edetu ihe ndetu ahụ nke ọma n’ime akwụkwọ ndetu ha.
Learning Point: Ide ihe ndetu “na”
Step 9: Conclusion
Time: 1 minute
Teaching Skill: Nchịkọta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-emechi nkuzi ahụ site n’ịkwughachi mkpa ọ dị ịghọta ọrụ dị iche iche nke “na” n’asụsụ Igbo.
Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị na nchịkọta ikpeazụ.
Learning Point: Nchịkọta ọrụ “na”
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: Dee ahịrịokwu ise maka ọrụ ọ bụla nke “na” dị iche iche anyị mụrụ taa.
- Dee ahịrịokwu abụọ ebe “na” bụ mbuụzọ.
- Dee ahịrịokwu abụọ ebe “na” bụ nnye-makangwaa.
- Dee ahịrịokwu abụọ ebe “na” bụ njikọ.
- Dee ahịrịokwu abụọ ebe “na” bụ isingwaa.
Lesson Keywords
- Nsoroedide – Ọmụmụ banyere ọrụ okwu na-arụ n’ahịrịokwu.
- Mbuụzọ – Okwu na-egosi ebe, oge ma ọ bụ ụzọ.
- Nnye-makangwaa – Okwu na-akọwa ngwaa ma ọ bụ nnye-makangwaa ọzọ.
- Njikọ – Okwu na-ejikọta okwu, ahịrịokwu ma ọ bụ echiche.
- Isingwaa – Okwu na-egosi oge ngwaa na-aga n’ihu.
Differentiation
Maka ụmụakwụkwọ na-agba mbọ, onye nkuzi ga-enye ha ọmụmaatụ dị mfe karị ma jiri chaatị nwere agba dị iche iche iji gosipụta ọrụ “na”. Maka ụmụakwụkwọ nwere ọgụgụ isi, a ga-agba ha ume ka ha dee ahịrịokwu dị mgbagwoju anya ma chọpụta ọrụ “na” n’akwụkwọ akụkọ Igbo.
Suggested Lesson Videos
You can find relevant videos by searching on YouTube for: Igbo grammar parts of speech JSS3

Community Join the conversation Open discussion +