Ibi N’Udo na Mpụ Ule (L1) for JSS 3

Class: JSS 3
Term: First Term
Week: 10
Age: 14 afọ
Duration: 45 nkeji
Subject: Asụsụ Igbo (L1)
Curriculum Theme: Mmepe Omume na Ọha
Previous Lesson: Ụtọasụsụ “na” Dịka Isingwaa na Nnyemaka Ngwaa (L1)
Topic: IBI N’UDO; MPỤ ULE; NRỤRỊTAỤKA
Subject Matter: IBI N’UDO; Nkọwa ihe bụ ibi n’udo; Ụzọ dị iche iche e si ebi n’udo; Uru na Ọghọm dị n’ibi n’udo; MPỤ ULE; Nkọwa ihe bụ mpụ ule; Ụzọ dị iche iche e si eme mpụ ule; Ọghọm dị n’ime mpụ ule.; NRỤRỊTAỤKA: Olee ndị a ga-aka ata uta gbasara mpụ ule. Ọ bụ ndị nne; na nna ka ọ bụ ụmụakwụkwọ?

Specific Objectives

Ka ọgwụgwụ ihe mmụta a rute, ụmụakwụkwọ ga-enwe ike:

Mpaghara Echiche

• kọwaa ihe bụ ibi n’udo;
• depụta ụzọ dị iche iche e si ebi n’udo;
• kwuo uru na ọghọm dị n’ibi n’udo;
• kọwaa ihe bụ mpụ ule;
• depụta ụzọ dị iche iche e si eme mpụ ule;
• kwuo ọghọm dị n’ime mpụ ule.

Mpaghara Mmetụta

• ghọta mkpa ibi n’udo dị n’obodo;
• katọọ omume mpụ ule n’ụlọ akwụkwọ na n’ule;
• sonye na nrụrịtaụka gbasara mpụ ule n’ụzọ bara uru.

Mpaghara Omume

• dee ihe ndetu gbasara ibi n’udo na mpụ ule;
• gosipụta ụzọ e si ebi n’udo n’omume ha kwa ụbọchị.

Mpaghara Ọha

• kwurịta okwu n’udo na nkwanye ùgwù n’oge nrụrịtaụka;
• kwalite ibi n’udo n’etiti ndị enyi na ndị obodo.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

• 2014 9 Years Basic Education Curriculum
• Akwụkwọ Igbo maka JSS 3
• Relevant State Unified Scheme of Work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

• Akwụkwọ akụkọ nwere akụkọ gbasara udo ma ọ bụ esemokwu.
• Foto ma ọ bụ eserese na-egosi mmadụ ka ha na-ebi n’udo.
• Foto ma ọ bụ eserese na-egosi ụmụakwụkwọ ka ha na-eme mpụ ule.
• Chaartị nwere nkọwa gbasara ibi n’udo na mpụ ule.

Rationale for the Lesson

Ihe mmụta a dị mkpa n’ihi na ọ na-akụziri ụmụakwụkwọ otu ha ga-esi na-ebi n’udo na ibe ha n’ime obodo na n’ụlọ akwụkwọ. Ọ na-enyekwara ha aka ịghọta ihe bụ mpụ ule, ụzọ e si eme ya na ọghọm dị na ya. Site na nrụrịtaụka, ụmụakwụkwọ ga-enwe ike ịmepụta echiche dị mma gbasara omume ziri ezi na ikpe ziri ezi.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ụmụakwụkwọ kwesịrị ịma ihe bụ udo na ihe bụ esemokwu. Ha kwesịkwara inwe ụfọdụ ihe ọmụma gbasara ụkpụrụ omume n’ụlọ akwụkwọ.

Lesson Content/Board Summary

IBI N’UDO; MPỤ ULE; NRỤRỊTAỤKA

I. IBI N’UDO

Nkọwa ihe bụ ibi n’udo

Ibi n’udo pụtara ịdịkọ n’otu n’enweghị esemokwu, agha, ma ọ bụ nsogbu. Ọ bụ ọnọdụ ịdị jụụ, ịdị n’otu, na ịhụnanya n’etiti mmadụ na ibe ya ma ọ bụ obodo. Ọ na-agụnye ịkwanyere ibe anyị ùgwù na ịnabata ọdịiche dị n’etiti anyị.

Ụzọ dị iche iche e si ebi n’udo

1. Ịghọta na ịnabata ọdịiche dị n’etiti mmadụ (dịka agbụrụ, okpukperechi, ma ọ bụ echiche).
2. Ịkwanyere ibe anyị ùgwù n’agbanyeghị ọdịiche anyị.
3. Ịgbaghara ndị mehiere anyị ma na-achọ udo.
4. Ịkwụwa aka ọtọ na ikpe ziri ezi n’ihe niile.
5. Ịkwado mkparịta ụka na idozi esemokwu n’udo, kama iji ike.
6. Ịhụnanya na ọmịiko n’ebe ndị mmadụ nọ.
7. Ịkwado iwu na ụkpụrụ obodo.

Uru dị n’ibi n’udo

1. Ọ na-ebute ọganihu na mmepe n’obodo na mba.
2. Ọ na-eme ka mmadụ nwee obi ụtọ, ahụike, na udo n’uche.
3. Ọ na-eweta ịdị n’otu na ịdịkọ n’otu n’etiti ndị mmadụ.
4. Ọ na-eme ka agụmakwụkwọ, azụmahịa, na ọrụ ndị ọzọ too.
5. Ọ na-ebelata mpụ, ime ihe ike, na nhụjuanya.

Ọghọm dị n’enweghị udo (ma ọ bụ uru dị n’ibi n’udo)

1. Ọ na-ebute agha, esemokwu, na ọgba aghara.
2. Ọ na-ebute mbibi nke ihe onwunwe na ndụ mmadụ.
3. Ọ na-eme ka agụmakwụkwọ, azụmahịa, na ọrụ ndị ọzọ kwụsị.
4. Ọ na-ebute ịda ogbenye, ụnwụ, na ịkwaga ebe ọzọ.
5. Ọ na-ebute egwu na enweghị nchekwa.

II. MPỤ ULE

Nkọwa ihe bụ mpụ ule

Mpụ ule bụ omume ọjọọ ọ bụla a na-eme n’oge ule iji nweta akara na-ezighị ezi ma ọ bụ iji ghọgbuo. Ọ bụ omume na-emebi iwu na ụkpụrụ ule, nke na-egosi enweghị ịkwụwa aka ọtọ n’agụmakwụkwọ.

Ụzọ dị iche iche e si eme mpụ ule

1. Ibu akwụkwọ ma ọ bụ ihe ndetu banye n’ụlọ ule.
2. Iṅomi ma ọ bụ idegharị ihe onye ọzọ dere.
3. Iji ekwentị ma ọ bụ ngwaọrụ eletrọniki ndị ọzọ iji nweta azịza.
4. Ịgbanwe onwe onye (impersonation), ya bụ, onye ọzọ ideere mmadụ ule.
5. Ịzụta ma ọ bụ ire ajụjụ ule tupu oge ule.
6. Ịkpọrọ onye nkuzi ma ọ bụ onye nlekọta aka azụ iji nyere aka.
7. Ịgbanwe akara ule mgbe e dechara ya.

Ọghọm dị n’ime mpụ ule

1. Ịkagbu nsonaazụ ule onye mere mpụ.
2. Ịchụpụ onye ahụ n’ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ n’ọrụ.
3. Ịmepụta ndị na-enweghị ezi ihe ọmụma ma ọ bụ nka.
4. Ịmepụta ọha mmadụ jupụtara na nrụrụ aka na enweghị ntụkwasị obi.
5. Ịmebi aha onye ahụ na aha ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ mba.
6. Ịkụda mmụọ ndị na-agụsi akwụkwọ ike na-eji aka ha agafe.
7. Ọ na-eme ka mmadụ ghara inwe obi ike n’onwe ya.

III. NRỤRỊTAỤKA: Olee ndị a ga-aka ata uta gbasara mpụ ule. Ọ bụ ndị nne na nna ka ọ bụ ụmụakwụkwọ?

Nrụrịtaụka a na-elekwasị anya n’ịchọpụta onye kacha ata ụta maka mpụ ule. E nwere echiche dị iche iche:

Ndị na-akwado na ndị nne na nna ka a ga-ata ụta:

1. Ha na-enye ụmụ ha nrụgide gabigara ókè iji nweta akara dị elu n’agbanyeghị ike ha.
2. Ụfọdụ ndị nne na nna na-enye ụmụ ha ego iji zụta ajụjụ ule ma ọ bụ nye ndị nkuzi aka azụ.
3. Ha anaghị elekọta ụmụ ha nke ọma n’ụlọ, anaghị agba ha ume ịgụ akwụkwọ.
4. Ha anaghị akwado ụmụ ha n’agụmakwụkwọ site n’inye ha ihe eji agụ akwụkwọ ma ọ bụ ịkwụ ụgwọ ụlọ akwụkwọ n’oge.

Ndị na-akwado na ụmụakwụkwọ ka a ga-ata ụta:

1. Ụmụakwụkwọ nwere nhọrọ ịgụ akwụkwọ ma ọ bụ ime mpụ; ha na-ahọrọ ime mpụ.
2. Ụfọdụ na-eme mpụ n’ihi umengwụ, enweghị nkwadebe, ma ọ bụ ịkpọ agụmakwụkwọ asị.
3. Ọchịchọ ịgafe ule n’ụzọ dị mfe na-enweghị mgbalị.
4. Mmetụta ndị enyi (peer pressure) na-eme ka ha sonye n’omume ọjọọ.
5. Enweghị obi ike n’onwe ha na ikike ha.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Mkparịta ụka, Ngosipụta, Ajụjụ na Azịza, Nkọwa, Ọrụ Otu, Nrụrịtaụka.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 nkeji

Teaching Skill: Ịjụ Ajụjụ

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ajụ ụmụakwụkwọ ajụjụ ndị a:

1. Gịnị ka udo pụtara?
2. Ị̀ ma ihe bụ mpụ ule?

Onye nkuzi ga-eji azịza ha jikọta na ihe mmụta ọhụrụ.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-aza ajụjụ ndị ahụ dabere n’ihe ha maara.

Learning Point: Nkwadebe maka ihe mmụta

Step 2: Nkọwa Ibi N’Udo

Time: 7 nkeji

Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ihe bụ ibi n’udo n’ụzọ zuru ezu, jiri ihe atụ dị iche iche gosi ya. Ọ ga-eji chaartị ma ọ bụ foto gosi ihe ndị na-egosi udo.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị nke ọma ma jụọ ajụjụ maka nkọwa ahụ.

Learning Point: Nkọwa ibi n’udo

Step 3: Ụzọ na Uru Dị n’Ibi N’Udo

Time: 7 nkeji

Teaching Skill: Ndepụta/Mkparịta ụka

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha depụta ụzọ dị iche iche e si ebi n’udo na uru dị na ya. Ọ ga-agba ha ume ka ha nye ihe atụ site n’obodo ha.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ekere òkè na mkparịta ụka, depụta ụzọ na uru dị n’ibi n’udo.

Learning Point: Ụzọ na uru udo

Step 4: Nkọwa Mpụ Ule

Time: 5 nkeji

Teaching Skill: Nkọwa/Ịjụ Ajụjụ

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ihe bụ mpụ ule ma jụọ ụmụakwụkwọ ma ha ahụla ma ọ bụ nụla gbasara ya n’ụlọ akwụkwọ ha ma ọ bụ ebe ọzọ.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma nye azịza dabere n’ihe ha maara.

Learning Point: Nkọwa mpụ ule

Step 5: Ụzọ na Ọghọm Dị n’Ime Mpụ Ule

Time: 7 nkeji

Teaching Skill: Ndepụta/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha depụta ụzọ dị iche iche e si eme mpụ ule na ọghọm dị na ya. Ọ ga-eji ihe atụ dị iche iche gosi mmetụta ọjọọ ya.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ekere òkè na mkparịta ụka ma depụta ụzọ na ọghọm mpụ ule.

Learning Point: Ụzọ na ọghọm mpụ

Step 6: Nrụrịtaụka Gbasara Mpụ Ule

Time: 5 nkeji

Teaching Skill: Nrụrịtaụka/Ịjụ Ajụjụ

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ewepụta isiokwu nrụrịtaụka: “Olee ndị a ga-aka ata uta gbasara mpụ ule. Ọ bụ ndị nne na nna ka ọ bụ ụmụakwụkwọ?” Onye nkuzi ga-eduzi ha ka ha nye echiche ha n’ụzọ nkwanye ùgwù.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ekere òkè na nrụrịtaụka, na-enye echiche ha na ihe kpatara ya.

Learning Point: Echiche gbasara mpụ

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 nkeji

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

1. Kọwaa ihe bụ ibi n’udo.
2. Depụta ụzọ abụọ e si ebi n’udo.
3. Kwuo ọghọm abụọ dị n’ime mpụ ule.
4. Olee otu ndị nne na nna si akpata mpụ ule?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Nleba anya ihe ọmụma

Step 8: Note-Taking

Time: 4 nkeji

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on Ibi N’Udo, Mpụ Ule, and the discussion points into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Ide ihe ndetu

Step 9: Conclusion

Time: 0 nkeji

Teaching Skill: Mmechi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-emechi ihe mmụta ahụ site n’ikwughachi mkpa ibi n’udo dị na ọghọm dị n’ime mpụ ule, gbaa ụmụakwụkwọ ume ka ha bụrụ ezigbo ụmụ amaala.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma kwere nkwa ime ihe ziri ezi.

Learning Point: Mmechi ihe mmụta

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Zaajụjụ ndị a n’ime akwụkwọ ndetu gị:

1. Depụta uru atọ dị n’ibi n’udo.
2. Kọwaa ụzọ atọ dị iche iche e si eme mpụ ule.
3. N’echiche gị, onye ka kacha ata ụta maka mpụ ule, ụmụakwụkwọ ka ọ bụ ndị nne na nna? Nye ihe kpatara ya.

Lesson Keywords

• Udo – Ịdị jụụ na ịdị n’otu n’enweghị esemokwu.
• Mpụ ule – Omume ọjọọ a na-eme n’oge ule iji ghọgbuo.
• Nrụrịtaụka – Mkparịta ụka gbasara otu isiokwu iji chọta eziokwu.
• Ọganihu – Mmepe na uto n’ihe ọ bụla.
• Ọghọm – Ihe ọjọọ ma ọ bụ mmetụta na-adịghị mma.

Differentiation

Maka ụmụakwụkwọ na-agba mbọ, onye nkuzi ga-enye ha ihe atụ dị mfe ma gbaa ha ume ka ha jụọ ajụjụ n’oge ọ bụla. Maka ụmụakwụkwọ nwere ọgụgụ isi karịa, onye nkuzi ga-agba ha ume ka ha duzie mkparịta ụka ma nye echiche dị omimi gbasara isiokwu ahụ.

Suggested Lesson Videos

Chọọ na YouTube maka: Ibi N’Udo na Mpụ Ule Igbo JSS3