Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Nkọwa ngwaa na tensị. Tensị o Nkọwa o Ụdị ya Ngwaa o Nkọwa o Ụdị ya for JSS 1

JSS 1 Igbo Language lesson on nkọwa ngwaa na tensị. Tensị o Nkọwa o Ụdị ya Ngwaa o Nkọwa o Ụdị ya. The lesson covers the stated curriculum content, enriched explanations, skills, activities and performance objectives.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 7, 2026Reading9 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

N’ime ihe ọmụmụ a, onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe tupu oge eruo site n’ịhụ na ngwa nkuzi dị njikere. Isi ihe ọmụmụ a bụ ịkụziri ụmụakwụkwọ ka ha ghọta ma jiri ngwaa na tensị n’ụzọ ziri ezi na asụsụ Igbo. Ụmụakwụkwọ kwesịrị igosipụta na ha nwere ike iji ngwaa na tensị kọwaa ihe dị iche iche na-eme n’ezinụlọ ha na gburugburu ha tupu ihe ọmụmụ ahụ agwụ.

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 8
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Igbo Language
Curriculum Theme: ỊGỤ WEREWERE, MKPỤRỤOKWU NA AGHỌTAAZAA
Focal competence: Ụmụakwụkwọ iji ụtọasụsụ dabara adaba kọwapụta ihe na-eme n’ọnọdụ dị iche iche
Key competencies/values: ụkọrịta ọrụ ọnụ n’òtù, dịka: ụmụakwụkwọ gaakparịta ụka banyere ọrụ ugbo na mkpụrụokwu ndị metụtara ọrụ ugbo. nchepụta ọhụrụ, dịka: ụmụakwụkwọ gaatụgharị uche na tensị na ngwaa ndị ha ga-eji zipụta emereme dị iche iche ma rụọ ọrụ n’ọnọdụ dị Nzikọrịta ozi, dịka: ụmụakwụkwọ gaakparịta ma rụọ ụka na ndịnisiokwu dị iche iche metụtara ọrụ ugbo
Skills:

  • Nka ekwumekwu
  • Nka odide

Previous Lesson: Emume mmọnwụ na egwu mmọnwụ dị iche iche
Topic: Ọrụ Ụtọasụsụ Na Nkọwapụta Ihe NaEme N’Ọnọdụ Dị Iche Iche: Ngwaa Na Tensị
Subject Matter: Nkọwa ngwaa na tensị. Tensị

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • ịkọwa ngwaa na tensị n’asụsụ Igbo;
  • ịmata ụdị ngwaa na tensị dị iche iche.

Affective Domain

  • ịkwanyere iwu ụtọasụsụ Igbo ùgwù mgbe ha na-ekwurịta okwu;
  • ịrụkọ ọrụ ọnụ n’òtù iji mepụta ahịrịokwu ziri ezi.

Psychomotor Domain

  • iji ngwaa na tensị dabara adaba kọwapụta ihe ha na-eme n’ezinụlọ;
  • ịmepụta ahịrịokwu nke ha na-eji ngwaa na tensị dị iche iche.

Social Domain

  • ịkparịta ụka n’Igbo n’ụzọ ziri ezi banyere ihe na-eme n’ọnọdụ dị iche iche.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Akwụkwọ Ọgụgụ Igbo nke JSS 1
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Akwụkwọ ọgụgụ Igbo
  • Kaadị asụsụ (Flashcards)
  • Mbadamba ojii/ọcha (Blackboard/Whiteboard)
  • Akwụkwọ ọkọwa okwu Igbo (Igbo dictionary)
  • Ihe ngosi dijitalụ (Digital display/Projector)

Rationale for the Lesson

Ihe ọmụmụ a dị mkpa n’ihi na ọ na-enyere ụmụakwụkwọ aka ịghọta ma jiri ngwaa na tensị n’ụzọ ziri ezi n’asụsụ Igbo. Ịghọta ngwaa na tensị bụ isi ihe eji ekwurịta okwu n’ụzọ doro anya na nke ziri ezi, na-enyere ụmụakwụkwọ aka ịkọwa ihe na-eme n’oge dị iche iche ma n’ọnọdụ dị iche iche.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ụmụakwụkwọ nwere ike ịmata ụfọdụ mkpụrụokwu Igbo ma nwee ike ịmata ụfọdụ ahịrịokwu dị mfe n’asụsụ Igbo.

Lesson Content/Board Summary

Ngwaa Na Tensị

Ngwaa (Verb)

Ngwaa bụ ụdị okwu na-egosi omume, ihe na-eme, ma ọ bụ ọnọdụ mmadụ ma ọ bụ ihe. Ọ bụ ya na-agwa anyị ihe isiokwu ahịrịokwu na-eme.

Ihe atụ:

  1. Ịga (to go)
  2. Ịgba (to run/play)
  3. Iri (to eat)
  4. Ịtụ (to throw)
  5. Ịhụ (to see)
Ụdị Ngwaa

E nwere ụdị ngwaa dị iche iche n’Igbo, mana maka ọkwa a, anyị ga-elekwasị anya na abụọ bụ isi:

  1. Ngwaa Omume (Action Verbs): Ndị a bụ ngwaa na-egosi ihe omume a na-eme eme.

    Ihe atụ:

    1. Mama na-esi nri. (Mama is cooking.)
    2. Nwaanyị ahụ na-aga ahịa. (That woman is going to the market.)
    3. Ụmụaka na-agba bọọlụ. (The children are playing football.)
  2. Ngwaa Ọnọdụ (State Verbs): Ndị a bụ ngwaa na-egosi ọnọdụ ma ọ bụ mmetụta, ọ bụghị omume a na-eme eme.

    Ihe atụ:

    1. dị mma. (It is good.)
    2. Ha nwere ego. (They have money.)
    3. M hụrụ ya n’anya. (I love him/her.)

Tensị (Tense)

Tensị bụ oge omume mere ma ọ bụ na-eme. Ọ na-egosi ma omume ahụ mere n’oge gara aga, na-eme ugbu a, ma ọ bụ ga-eme n’ọdịnihu.

Ụdị Tensị

E nwere ụdị tensị atọ bụ isi n’asụsụ Igbo:

  1. Tensị Ugbu A (Present Tense): Nke a na-egosi omume na-eme ugbu a ma ọ bụ omume na-eme mgbe niile. A na-ejikarị “na-” ma ọ bụ “n-” eme ya.

    Ihe atụ:

    1. M na-eri nri. (I am eating.)
    2. na-agụ akwụkwọ. (He/She is reading.)
    3. Ha na-aga ụlọ akwụkwọ. (They go to school.)
  2. Tensị Gara Aga (Past Tense): Nke a na-egosi omume mere ma ọ bụ gwụchaa n’oge gara aga.

    Ihe atụ:

    1. M riri nri. (I ate.)
    2. gụrụ akwụkwọ. (He/She read.)
    3. Ha gara ụlọ akwụkwọ. (They went to school.)
  3. Tensị Ọdịnihu (Future Tense): Nke a na-egosi omume ga-eme n’ọdịnihu. A na-ejikarị “ga-” eme ya.

    Ihe atụ:

    1. M ga-eri nri. (I will eat.)
    2. ga-agụ akwụkwọ. (He/She will read.)
    3. Ha ga-aga ụlọ akwụkwọ. (They will go to school.)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Explanation, Question and Answer, Guided Practice, Group Work, Individual Practice.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Nchịkọta/Ajụjụ

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-ekele ụmụakwụkwọ ma jụọ ha ajụjụ gbasara ihe ọmụmụ gara aga iji chọpụta ihe ha chetara. Ọ na-ewebata isiokwu ọhụrụ ahụ, “Ngwaa na Tensị,” ma kọwaa ihe ha ga-amụta.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-aza ajụjụ ma na-ege ntị ka onye nkuzi na-ewebata isiokwu ọhụrụ ahụ.

Learning Point: Nchịkọta ihe ọmụmụ gara aga

Step 2: Nkọwa Ngwaa

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-akọwa ihe Ngwaa pụtara n’ụzọ doro anya, na-enye ihe atụ dị iche iche. Ọ na-edepụta ụfọdụ ngwaa n’ahụ mbadamba ojii/ọcha.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-ege ntị, na-aza ajụjụ, ma na-enye ihe atụ ngwaa ndị ọzọ.

Learning Point: Nkọwa Ngwaa

Step 3: Ụdị Ngwaa

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Nhazi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-akọwa ụdị ngwaa abụọ bụ isi (Ngwaa Omume na Ngwaa Ọnọdụ) na ihe atụ maka nke ọ bụla. Ọ na-eji kaadị asụsụ gosipụta ụfọdụ ngwaa na ụdị ha.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-ede ihe ndetu ma na-agbalị ịmata ụdị ngwaa dị iche iche n’ahịrịokwu.

Learning Point: Ụdị Ngwaa

Step 4: Nkọwa Tensị

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ajụjụ

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-akọwa ihe Tensị pụtara n’ụzọ doro anya, na-enye ihe atụ gbasara oge omume dị iche iche.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-ege ntị ma na-ajụ ajụjụ maka nkọwa doro anya.

Learning Point: Nkọwa Tensị

Step 5: Ụdị Tensị

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-akọwa ụdị tensị atọ bụ isi (Ugbu A, Gara Aga, Ọdịnihu) ma na-enye ihe atụ n’ahịrịokwu dị mfe. Ọ na-egosi ka ngwaa si agbanwe n’ime tensị dị iche iche.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-agbalị ịmata tensị dị iche iche n’ahịrịokwu onye nkuzi nyere.

Learning Point: Ụdị Tensị

Step 6: Iji Ngwaa na Tensị

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Omume/Nduzi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha mepụta ahịrịokwu na-eji ngwaa na tensị dị iche iche iji kọwaa ihe ha na-eme n’ezinụlọ ha. Ọ na-enye ahịrịokwu ụfọdụ ka ha dejupụta.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-arụ ọrụ n’òtù ma ọ bụ n’otu n’otu iji mepụta ahịrịokwu nke ha.

Learning Point: Iji Ngwaa na Tensị

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Gịnị bụ Ngwaa? Nye ihe atụ abụọ.
  2. Depụta ụdị Ngwaa abụọ anyị mụrụ.
  3. Kọwaa ihe Tensị pụtara.
  4. Depụta ụdị Tensị atọ bụ isi.
  5. Jiri ngwaa “iri” mepụta ahịrịokwu atọ na-egosi Tensị Ugbu A, Gara Aga, na Ọdịnihu.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Nlebaanya ihe ọmụmụ

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha detuo ihe ndetu dị mkpa n’ahụ mbadamba ojii/ọcha banyere ngwaa na tensị n’ime akwụkwọ ndetu ha.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-edetu ihe ndetu ahụ nke ọma n’ime akwụkwọ ndetu ha.

Learning Point: Idebe ihe ọmụmụ

Step 9: Conclusion

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Nchịkọta/Mmechi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi na-achịkọta isi ihe ọmụmụ ahụ, na-agbakwụnye ihe ọ bụla dị mkpa, ma na-agba ụmụakwụkwọ ume ka ha na-eji ngwaa na tensị n’ụzọ ziri ezi n’okwu ha kwa ụbọchị.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ na-ege ntị ma na-ajụ ajụjụ ikpeazụ.

Learning Point: Mmechi ihe ọmụmụ

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Dee ahịrịokwu ise maka nke ọ bụla n’ime ihe ndị a, na-eji ngwaa na tensị dị iche iche iji kọwaa ihe na-eme n’ezinụlọ gị:

  1. Ihe na-eme ugbu a (Tensị Ugbu A)
  2. Ihe mere ụnyaahụ (Tensị Gara Aga)
  3. Ihe ga-eme echi (Tensị Ọdịnihu)

Lesson Keywords

  • Ngwaa – Okwu na-egosi omume ma ọ bụ ọnọdụ.
  • Tensị – Oge omume mere ma ọ bụ na-eme.
  • Ngwaa Omume – Ngwaa na-egosi ihe omume a na-eme eme.
  • Ngwaa Ọnọdụ – Ngwaa na-egosi ọnọdụ ma ọ bụ mmetụta.
  • Tensị Ugbu A – Oge omume na-eme ugbu a.
  • Tensị Gara Aga – Oge omume mere n’oge gara aga.
  • Tensị Ọdịnihu – Oge omume ga-eme n’ọdịnihu.

Differentiation

Maka ụmụakwụkwọ na-esighi ike, onye nkuzi ga-enye ha ahịrịokwu ndị e dejupụtaghị kpamkpam ka ha dejupụta ma ọ bụ ka ha jiri ngwaa na tensị dị mfe. Maka ụmụakwụkwọ na-agba ọsọ, a ga-agba ha ume ka ha mepụta ahịrịokwu ndị gbagwojuru anya ma ọ bụ dee obere paragraf na-akọwa ihe dị iche iche na-eme n’ezinụlọ ha n’oge dị iche iche.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube for “Igbo verbs and tenses for beginners” or “Ụtọasụsụ Igbo Ngwaa na Tensị JSS 1”.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Onye nkuzi kwesịrị ijide n’aka na ngwa nkuzi niile dị njikere tupu oge eruo. Malite site n’ịtụle ihe ọmụmụ gara aga iji jikọta ya na isiokwu ọhụrụ. Kọwaa ngwaa na tensị n’ụzọ doro anya, na-enye ọtụtụ ihe atụ. Gbaa ụmụakwụkwọ ume ka ha soro na mkparịta ụka ma jụọ ajụjụ. Nye ha ohere zuru oke ka ha rụọ ọrụ n’otu n’otu ma ọ bụ n’òtù iji mepụta ahịrịokwu nke ha. Lekwasị anya n’ịkọwa ihe ha na-eme n’ezinụlọ ha iji mee ka ihe ọmụmụ ahụ dị mfe nghọta. Mgbe ha mechara mmemme niile, duzie ha ka ha detuo ihe ndetu dị mkpa n’ime akwụkwọ ndetu ha. Lelee nghọta ha site n’ajụjụ nlebaanya tupu i jiri nkenke chịkọta ihe ọmụmụ ahụ.

Export this post
Nkọwa ngwaa na tensị. Tensị o Nkọwa o Ụdị ya Ngwaa o Nkọwa o Ụdị ya for JSS 1
Community Join the conversation Open discussion +