Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Ọrụ ngwaa na tensị na nkọwapụta emereme ha n’ụlọakwụkwọ for JSS 1

JSS 1 Igbo Language lesson on ọrụ ngwaa na tensị na nkọwapụta emereme ha n’ụlọakwụkwọ. The lesson covers the stated curriculum content, enriched explanations, skills, activities and performance objectives.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 7, 2026Reading10 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

N’ime ihe ọmụmụ a, onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe tupu oge eruo site n’ịchịkọta ihe enyemaka nkuzi dị mkpa dịka kaadị asụsụ na akwụkwọ ọgụgụ. Ihe ọmụmụ a lekwasịrị anya n’ịkụziri ụmụakwụkwọ otu ha ga-esi jiri ngwaa na tensị dabara adaba kọwapụta ihe omume ha na-eme n’ụlọakwụkwọ. Onye nkuzi ga-ahụ na ụmụakwụkwọ na-ekere òkè n’ịmepụta ahịrịokwu na idozi mmejọ. Na ngwụcha ihe ọmụmụ ahụ, ụmụakwụkwọ kwesịrị igosipụta ikike ha n’iji ngwaa na tensị kọwaa emereme ụlọakwụkwọ n’ụzọ ziri ezi.

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 9
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Igbo Language
Curriculum Theme: ỊGỤ WEREWERE, MKPỤRỤOKWU NA AGHỌTAAZAA
Focal competence: Ụmụakwụkwọ iji ụtọasụsụ dabara adaba kọwapụta ihe na-eme n’ọnọdụ dị iche iche
Key competencies/values: ụkọrịta ọrụ ọnụ n’òtù, dịka: ụmụakwụkwọ gaakparịta ụka banyere ọrụ ugbo na mkpụrụokwu ndị metụtara ọrụ ugbo. nchepụta ọhụrụ, dịka: ụmụakwụkwọ gaatụgharị uche na tensị na ngwaa ndị ha ga-eji zipụta emereme dị iche iche ma rụọ ọrụ n’ọnọdụ dị Nzikọrịta ozi, dịka: ụmụakwụkwọ gaakparịta ma rụọ ụka na ndịnisiokwu dị iche iche metụtara ọrụ ugbo
Skills:

  • Nka ekwumekwu
  • Nka odide

Previous Lesson: Ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo
Topic: Ọrụ Ụtọasụsụ Na Nkọwapụta Ihe NaEme N’Ọnọdụ Dị Iche Iche: Ihe A Na-Eme N’Ụlọ Na Ụlọakwụkwọ
Subject Matter: Ọrụ ngwaa na tensị na nkọwapụta emereme ha n’ụlọakwụkwọ

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • Iji ngwaa na tensị dabara adaba kọwapụta ihe ha na-eme n’ụlọakwụkwọ.
  • Ịkọwa etu ha ga-esi ji ngwaa na tensị emereme zipụta ihe ha na-eme n’ụlọakwụkwọ.
  • Ịkọwa etu ha ga-esi webata tensị atọ dabara adaba na mkparịtaụka.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Akwụkwọ ọgụgụ Igbo maka JSS 1
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Ngwa nkụ
  • Akwụkwọ ọgụgụ
  • Ọkọ Kaadị Asụsụ mkparịta
  • Robọ Ọkọwa okwu ịntanetịị ngosi digital
  • Ọwa ụ na mmekọọzọ

Rationale for the Lesson

Ihe ọmụmụ a dị mkpa n’ihi na ọ na-enyere ụmụakwụkwọ aka ịghọta ma jiri ngwaa na tensị n’ụzọ ziri ezi n’asụsụ Igbo. Ịmụta nke a ga-eme ka ha nwee ike ikwurịta okwu nke ọma gbasara ihe omume ha na-eme kwa ụbọchị n’ụlọakwụkwọ. Ọ na-akwalitekwa nka ide na ikwu okwu ha n’asụsụ Igbo.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ụmụakwụkwọ ahụ kwesịrị ịma ụfọdụ mkpụrụokwu Igbo na otu esi eke ahịrịokwu dị mfe n’asụsụ Igbo. Ha kwesịkwara inwe nghọta bụ isi gbasara ihe omume dị iche iche a na-eme n’ụlọakwụkwọ.

Lesson Content/Board Summary

Ọrụ Ngwaa na Tensị na Nkọwapụta Emereme Ha n’Ụlọakwụkwọ

Ngwaa (Verb)

Ngwaa bụ mkpụrụokwu na-egosi ihe a na-eme, ọnọdụ ma ọ bụ ịdị adị. Ọ bụ akụkụ dị mkpa n’ahịrịokwu ọ bụla n’ihi na ọ na-akọwa omume onye ma ọ bụ ihe na-eme ihe.

Ihe atụ ngwaa:

  1. Gaa (go)
  2. Bịa (come)
  3. Rie (eat)
  4. Ọgụ (read/study)
  5. Dee (write)
  6. Gbaa (play/run/kick)

Tensị (Tense)

Tensị na-egosi oge ihe omume mere, na-eme ma ọ bụ ga-eme. Ọ na-agbanwe ụdị ngwaa iji gosipụta oge a kapịrị ọnụ.

Ụdị tensị atọ bụ isi n’Igbo bụ:

  1. Tensị Ugbu a (Present Tense)
  2. Tensị Gara Aga (Past Tense)
  3. Tensị Ọdịnihu (Future Tense)

Tensị Ugbu a (Present Tense)

Tensị ugbu a na-egosi ihe na-eme ugbu a ma ọ bụ ihe a na-eme mgbe niile. A na-ejikarị ya akọwa emereme ụlọakwụkwọ na-aga n’ihu.

Ihe atụ ahịrịokwu na-egosi emereme n’ụlọakwụkwọ na Tensị Ugbu a:

  1. Ụmụakwụkwọ na-agụ akwụkwọ n’ọbá akwụkwọ. (Students are reading in the library.)
  2. Onye nkuzi na-akụzi asụsụ Igbo. (The teacher is teaching Igbo language.)
  3. Anyị na-eri nri ehihie n’ụlọ oriri. (We are eating lunch in the refectory.)

Tensị Gara Aga (Past Tense)

Tensị gara aga na-egosi ihe omume mere ma gwụchaa n’oge gara aga.

Ihe atụ ahịrịokwu na-egosi emereme n’ụlọakwụkwọ na Tensị Gara Aga:

  1. Ụmụakwụkwọ gụrụ akwụkwọ ụnyaahụ. (Students read yesterday.)
  2. Onye nkuzi kụziri ihe ọmụmụ ahụ n’izu gara aga. (The teacher taught the lesson last week.)
  3. Anyị riri nri ụtụtụ tupu anyị abịa ụlọakwụkwọ. (We ate breakfast before coming to school.)

Tensị Ọdịnihu (Future Tense)

Tensị ọdịnihu na-egosi ihe omume ga-eme n’ọdịnihu.

Ihe atụ ahịrịokwu na-egosi emereme n’ụlọakwụkwọ na Tensị Ọdịnihu:

  1. Anyị ga-aga egwuregwu n’izu na-abịa. (We will go for sports next week.)
  2. Ụmụakwụkwọ ga-ede ule n’ọnwa na-abịa. (Students will write exams next month.)
  3. Onye isi ụlọakwụkwọ ga-ekwu okwu echi. (The principal will speak tomorrow.)

Iji Ngwaa na Tensị Kọwapụta Emereme n’Ụlọakwụkwọ

Iji kọwapụta emereme n’ụlọakwụkwọ, anyị na-ahọrọ ngwaa dabara adaba ma gbanwee ya ka ọ kwekọọ na tensị oge ihe omume ahụ mere. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na ihe omume ahụ na-eme ugbu a, anyị na-eji Tensị Ugbu a. Ọ bụrụ na ọ mere n’oge gara aga, anyị na-eji Tensị Gara Aga, ma ọ bụrụ na ọ ga-eme n’ọdịnihu, anyị na-eji Tensị Ọdịnihu.

Ihe atụ ndị ọzọ:

  1. Ụmụakwụkwọ na-agba bọọlụ n’ámá egwuregwu. (Present)
  2. Ha gụchara ọrụ ụlọ ha. (Past)
  3. Anyị ga-aga njem nlegharị anya n’afọ ọzọ. (Future)
  4. Nwa akwụkwọ ahụ na-ege ntị nke ọma. (Present)
  5. Onye nkuzi nyere ha ọrụ ụlọ. (Past)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Nkwurịta Okwu, Ngosipụta, Omume Nduzi, Ajụjụ na Azịza, Nkọwa, Ọrụ Ọnụ n’Òtù, Omume Nke Onwe

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ịjụ Ajụjụ/Nkọwa

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ajụ ụmụakwụkwọ ajụjụ gbasara ihe omume ha na-eme kwa ụbọchị n’ụlọakwụkwọ na otu ha si akọwa ha n’asụsụ Igbo. Ọ ga-ewebata isiokwu nke ngwaa na tensị.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-aza ajụjụ ndị ahụ ma gbalịa ịkọwa ihe omume ụlọakwụkwọ dị iche iche ha na-eme.

Learning Point: Iwebata ngwaa na tensị

Step 2: Nkọwa Ngwaa (Explanation of Verbs)

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ihe ngwaa bụ na ihe atụ dị iche iche nke ngwaa n’asụsụ Igbo. Ọ ga-eji ahịrịokwu dị mfe gosipụta ha.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị nke ọma ma chọpụta ngwaa n’ahịrịokwu ndị onye nkuzi nyere.

Learning Point: Nghọta Ngwaa

Step 3: Nkọwa Tensị (Explanation of Tenses)

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ihe tensị bụ na ụdị tensị atọ bụ isi (Ugbu a, Gara Aga, Ọdịnihu). Ọ ga-enye ihe atụ dị mfe maka nke ọ bụla.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma gbalịa ịmata ọdịiche dị n’etiti ụdị tensị dị iche iche.

Learning Point: Nghọta Tensị

Step 4: Tensị Ugbu a na Emereme Ụlọakwụkwọ (Present Tense and School Activities)

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Omume Nduzi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha jiri ngwaa na tensị ugbu a kọwapụta ihe omume ha na-eme ugbu a n’ụlọakwụkwọ. Ọ ga-enye ahịrịokwu ụfọdụ ka ha mezue.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-emepụta ahịrịokwu na-eji tensị ugbu a kọwaa emereme ụlọakwụkwọ.

Learning Point: Iji Tensị Ugbu a

Step 5: Tensị Gara Aga na Emereme Ụlọakwụkwọ (Past Tense and School Activities)

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Omume Nduzi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha jiri ngwaa na tensị gara aga kọwapụta ihe omume mere n’ụlọakwụkwọ n’oge gara aga. Ọ ga-enye ihe atụ.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-emepụta ahịrịokwu na-eji tensị gara aga kọwaa emereme ụlọakwụkwọ.

Learning Point: Iji Tensị Gara Aga

Step 6: Tensị Ọdịnihu na Emereme Ụlọakwụkwọ (Future Tense and School Activities)

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Omume Nduzi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha jiri ngwaa na tensị ọdịnihu kọwapụta ihe omume ga-eme n’ụlọakwụkwọ n’ọdịnihu. Ọ ga-enye ihe atụ.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-emepụta ahịrịokwu na-eji tensị ọdịnihu kọwaa emereme ụlọakwụkwọ.

Learning Point: Iji Tensị Ọdịnihu

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Kọwaa ihe bụ Ngwaa.
  2. Kọwaa ihe bụ Tensị.
  3. Nye ihe atụ atọ nke emereme n’ụlọakwụkwọ na-eji Tensị Ugbu a.
  4. Nye ihe atụ atọ nke emereme n’ụlọakwụkwọ na-eji Tensị Gara Aga.
  5. Nye ihe atụ atọ nke emereme n’ụlọakwụkwọ na-eji Tensị Ọdịnihu.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Nyocha nghọta ngwaa na tensị

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eduzi ụmụakwụkwọ ka ha detuo ihe edeturu dị mkpa sitere na Board Summary gbasara ngwaa na tensị na emereme ụlọakwụkwọ n’ime akwụkwọ ndetu ha.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-edetu ihe edeturu ahụ nke ọma n’ime akwụkwọ ndetu ha.

Learning Point: Ide ihe edeturu

Step 9: Conclusion

Time: 2 minutes

Teaching Skill: Nchịkọta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-emechi ihe ọmụmụ ahụ site n’ịkwalite mkpa ngwaa na tensị dị n’ịkọwa emereme n’ụzọ ziri ezi n’asụsụ Igbo. Ọ ga-agba ha ume ka ha na-eme ya n’ụlọ.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma kwado mkpa ọ dị ịmụta ngwaa na tensị.

Learning Point: Nchịkọta ihe ọmụmụ

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Dee ahịrịokwu ise maka ụdị tensị ọ bụla (Ugbu a, Gara Aga, Ọdịnihu) iji kọwapụta ihe omume dị iche iche ị na-eme n’ụlọakwụkwọ.

  1. Tensị Ugbu a:
  2. Tensị Gara Aga:
  3. Tensị Ọdịnihu:

Lesson Keywords

  • Ngwaa – Mkpụrụokwu na-egosi ihe a na-eme.
  • Tensị – Oge ihe omume mere, na-eme ma ọ bụ ga-eme.
  • Ugbu a – Oge na-aga n’ihu.
  • Gara Aga – Oge gabigara agabiga.
  • Ọdịnihu – Oge ga-abịa.
  • Emereme – Ihe omume ma ọ bụ ọrụ.

Differentiation

Maka ụmụakwụkwọ na-adịghị ike, onye nkuzi ga-enye ha ahịrịokwu ndị e mezuru akụkụ ụfọdụ ka ha mezue ma ọ bụ ka ha chọpụta ngwaa na tensị n’ahịrịokwu dị mfe karị. Maka ụmụakwụkwọ na-agba ọsọ, a ga-agba ha ume ka ha dee obere paragraf na-akọwa ụbọchị ha n’ụlọakwụkwọ, na-eji ụdị tensị atọ ahụ.

Suggested Lesson Videos

Chọọ na YouTube: “Igbo Verbs and Tenses JSS 1” ma ọ bụ “Ọrụ Ngwaa na Tensị n’Igbo”

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe tupu oge eruo site n’ịchịkọta ihe enyemaka nkuzi niile dị mkpa, dịka kaadị asụsụ na akwụkwọ ọgụgụ. Malite site n’ịjụ ajụjụ iji kpalite ihe ọmụma ụmụakwụkwọ nwere gbasara ihe omume ụlọakwụkwọ. Kọwaa ngwaa na tensị n’ụzọ doro anya, na-enye ọtụtụ ihe atụ. Jiri usoro omume nduzi mee ihe iji hụ na ụmụakwụkwọ na-emepụta ahịrịokwu nke ha na-eji ụdị tensị dị iche iche. Gbaa ha ume ka ha kparịta ụka n’òtù iji mee ka nghọta ha sikwuo ike. Mgbe ha mechara, nye ha ohere idetu ihe edeturu dị mkpa site na Board Summary. Lezienụ anya na mmejọ ndị a na-emekarị n’iji tensị ma gbazie ha ozugbo. Gbaa ụmụakwụkwọ ume ka ha na-eji ihe ha mụtara eme ihe n’okwu ha kwa ụbọchị.

Export this post
Ọrụ ngwaa na tensị na nkọwapụta emereme ha n’ụlọakwụkwọ for JSS 1
Community Join the conversation Open discussion +