Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo for JSS 1

JSS 1 Igbo Language lesson on ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo. The lesson covers the stated curriculum content, enriched explanations, skills, activities and performance objectives.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 7, 2026Reading11 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

N’ime ihe omume a, onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe tupu oge eruo site n’ịchịkọta ngwaọrụ nkuzi dị mkpa na ịghọta ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo n’asụsụ Igbo. Ihe omume ahụ ga-elekwasị anya n’ịmụta, ịmata, na iji ngwaa ndị a n’ụzọ ziri ezi. Ụmụakwụkwọ kwesịrị igosipụta n’ụzọ doro anya na ha nwere ike ịmata ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo, jiri ha wuo ahịrịokwu, ma soro na mkparịtaụka gbasara ọrụ ugbo tupu ihe omume ahụ agwụ.

Class: JSS 1
Term: First Term
Week: 10
Age: 12 years
Duration: 45 minutes
Subject: Igbo Language
Curriculum Theme: ỊGỤ WEREWERE, MKPỤRỤOKWU NA AGHỌTAAZAA
Focal competence: Ụmụakwụkwọ iji ụtọasụsụ dabara adaba kọwapụta ihe na-eme n’ọnọdụ dị iche iche
Key competencies/values: ụkọrịta ọrụ ọnụ n’òtù, dịka: ụmụakwụkwọ gaakparịta ụka banyere ọrụ ugbo na mkpụrụokwu ndị metụtara ọrụ ugbo. nchepụta ọhụrụ, dịka: ụmụakwụkwọ gaatụgharị uche na tensị na ngwaa ndị ha ga-eji zipụta emereme dị iche iche ma rụọ ọrụ n’ọnọdụ dị Nzikọrịta ozi, dịka: ụmụakwụkwọ gaakparịta ma rụọ ụka na ndịnisiokwu dị iche iche metụtara ọrụ ugbo
Skills:

  • Nka ekwumekwu
  • Nka odide

Previous Lesson: Nkọwa ngwaa na tensị. Tensị o Nkọwa o Ụdị ya Ngwaa o Nkọwa o Ụdị ya
Topic: Ọrụ Ụtọasụsụ Na Nkọwapụta Ihe NaEme N’Ọnọdụ Dị Iche Iche: Ọrụ Ugbọ Na Mkparịtaụka
Subject Matter: Ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo, dịka

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • ịmata ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo;
  • idepụta ngwaa atọ metụtara ọrụ ugbo;
  • idepụta tensị atọ e ji ezipụta ihe na-eme n’ezinụlọ.

Affective Domain

  • ịkwanyere ụmụakwụkwọ ibe ha ugwu mgbe ha na-akparịta ụka gbasara ọrụ ugbo;
  • ịmasị ịmụta na iji ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo.

Psychomotor Domain

  • iji ngwaa dabara adaba mee nkenke ekwumekwu;
  • idepụta mkparịtaụka gbasara ‘Ọrụ ugbo’.

Social Domain

  • ịrụkọ ọrụ ọnụ n’ìgwè iji chọpụta ma jiri ngwaa ọrụ ugbo;
  • ịkparịta ụka n’ụzọ dị irè banyere isiokwu ọrụ ugbo.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Akwụkwọ Ọgụgụ Igbo maka JSS 1
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Ngwa nkụ
  • Akwụkwọ ọgụgụ Ọkọ
  • Kaadị Asụsụ mkparịta
  • Robọ Ọkọwa okwu ịntanetịị
  • Ngosi digital
  • Foto ma ọ bụ eserese ndị na-egosi ọrụ ugbo dị iche iche (dịka, ịkọ ala, ịkụ mkpụrụ, ịbọcha ahịhịa)
  • Bọọdụ na nzu/marker

Rationale for the Lesson

Ihe omume a dị mkpa n’ihi na ọ na-enyere ụmụakwụkwọ aka ịghọta ma jiri ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo n’asụsụ Igbo. Ọ na-eme ka ha nwee ike ikwurịta okwu nke ọma gbasara isiokwu a dị mkpa ma na-akwalite nka ekwumekwu na odide ha. Ịmụta ngwaa ndị a ga-eme ka ụmụakwụkwọ nwee ike ịkọwa ihe na-eme n’ọnọdụ dị iche iche metụtara ọrụ ugbo n’ụzọ ziri ezi.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ụmụakwụkwọ nwere ike ịmata ụfọdụ ngwaa ndị bụ isi n’asụsụ Igbo ma nwee ike ịmata ụfọdụ okwu metụtara ọrụ ugbo.

Lesson Content/Board Summary

Ọrụ Ụtọasụsụ Na Nkọwapụta Ihe NaEme N’Ọnọdụ Dị Iche Iche: Ọrụ Ugbọ Na Mkparịtaụka

Ngwaa Ndị Metụtara Ọrụ Ugbo

Ngwaa bụ okwu na-egosi ihe a na-eme ma ọ bụ ọnọdụ mmadụ ma ọ bụ ihe dị na ya. Ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo bụ okwu ndị na-akọwa omume ndị a na-eme n’ubi ma ọ bụ n’ọrụ ugbo. Ụfọdụ n’ime ha bụ:

  1. Ịkọ (ala/ọrụ): Ọ pụtara ịkwadebe ala maka ịkụ ihe.

    Ihe atụ: Mama m na-akọ ala n’ubi.
  2. Ịbọcha (ahịhịa): Ọ pụtara iwepụ ahịhịa na-achọghị n’ubi.

    Ihe atụ: Nwanne m nwoke na-abọcha ahịhịa n’ubi ji.
  3. Ịkụ (mkpụrụ/ọka/ji): Ọ pụtara itinye mkpụrụ ma ọ bụ ihe a ga-akụ n’ala.

    Ihe atụ: Papa m na-akụ ọka n’ubi.
  4. Ịgha (mkpụrụ): Ọ pụtara ịfesa mkpụrụ n’ala.

    Ihe atụ: Anyị na-agha mkpụrụ akwụkwọ nri.
  5. Ịkwọ (ubi): Ọ pụtara ịrụ ọrụ n’ubi.

    Ihe atụ: Ha na-akwọ ubi ha kwa ụbọchị.
  6. Ịgbara (mmiri): Ọ pụtara inye ihe ọkụkụ mmiri.

    Ihe atụ: Ada na-agbara akwụkwọ nri mmiri.
  7. Ịkpa (akwụkwọ nri): Ọ pụtara ibute akwụkwọ nri.

    Ihe atụ: Nne m na-akpa akwụkwọ nri maka nri abalị.
  8. Ịchịkọta (ihe ubi): Ọ pụtara ikpokọta ihe ubi mgbe owuwe ihe ubi gasịrị.

    Ihe atụ: Ndị ọrụ na-achịkọta ihe ubi.

Mkparịtaụka Banyere Ọrụ Ugbo

Nke a bụ mkparịtaụka dị nkenke gbasara ọrụ ugbo:

Chike: Daalụ nne, gịnị ka ị na-eme n’ubi taa?

Nne: Chike, ana m akọ ala maka ịkụ ji ọhụrụ.

Chike: Ahụrụ m. Ma ahịhịa dị ebe a. Ị ga-abọcha ha tupu ịkụ ihe?

Nne: Ee, nwa m. M ga-abọcha ha echi. Taa, ana m akwadebe ala. Mgbe m kọchara ya, m ga-akụ ji.

Chike: Ọ dị mma. M ga-abịa nyere gị aka ịgbara ihe ọkụkụ mmiri mgbe ha pulitere.

Nne: Daalụ nke ukwuu, nwa m. Ekele m gị.

Tensị Atọ E Ji Ezipụta Ihe Na-Eme N’Ezinụlọ

Tensị na-egosi oge ihe omume mere. Tensị atọ bụ isi e ji ezipụta ihe na-eme n’ezinụlọ ma ọ bụ n’ọnọdụ dị iche iche bụ:

  1. Tensị Ugbu A (Present Tense): Ọ na-egosi ihe na-eme ugbu a ma ọ bụ ihe na-eme mgbe niile.

    Ihe atụ: Nne m na-esi nri. (My mother is cooking.)
  2. Tensị Gara Aga (Past Tense): Ọ na-egosi ihe mere na mbụ ma ọ bụ ihe mere n’oge gara aga.

    Ihe atụ: Papa m gara ahịa. (My father went to the market.)
  3. Tensị Ọdịnihu (Future Tense): Ọ na-egosi ihe ga-eme n’ọdịnihu.

    Ihe atụ: Anyị ga-aga ụlọ akwụkwọ echi. (We will go to school tomorrow.)

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Explanation, Question and Answer, Guided Practice, Pair Work, Group Work, Demonstration.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ajụjụ na Azịza

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ajụ ụmụakwụkwọ ajụjụ gbasara ọrụ ugbo na ihe ha ma gbasara ya. Dịka, “Ònye ma ihe bụ ọrụ ugbo?” ma ọ bụ “Gịnị ka ndị mmadụ na-eme n’ubi?”

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-aza ajụjụ ndị ahụ, na-egosipụta ihe ha maara. Ha ga-ekwu ụfọdụ ihe ha maara gbasara ọrụ ugbo.

Learning Point: Ihe ọmụma gbasara ọrụ ugbo

Step 2: Ngwaa Ndị Metụtara Ọrụ Ugbo

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ngwaa bụ na ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo. Ọ ga-eji ahịrịokwu dị mfe kọwaa ha ma depụta ụfọdụ ihe atụ dịka “ịkọ”, “ịbọcha”, “ịkụ”, “ịgha”, “ịgbara”, “ịkwọ”, wdg.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị nke ọma ma jụọ ajụjụ maka nghọta ka mma. Ha ga-edepụta ụfọdụ ngwaa ndị ahụ.

Learning Point: Nghọta ngwaa ọrụ ugbo

Step 3: Ihe Atụ Ngwaa Ọrụ Ugbo

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ihe Atụ

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-enye ihe atụ ahịrịokwu maka ngwaa ọrụ ugbo ọ bụla, dịka “Nne m na-akọ ala”, “Anyị na-abọcha ahịhịa”, “Papa m na-akụ ji.” Ọ ga-eji kaadị asụsụ ma ọ bụ foto gosi ụmụakwụkwọ ihe a na-eme.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ekpegharị ahịrịokwu ndị ahụ ma gbalịa ịmepụta nke ha dị mfe. Ha ga-achọpụta ngwaa ndị ahụ n’ahịrịokwu.

Learning Point: Iji ngwaa ọrụ ugbo

Step 4: Mkparịtaụka Banyere Ọrụ Ugbo

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Ọrụ Ọnụ/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-agụ mkparịtaụka dị nkenke gbasara ọrụ ugbo (dịka, mkparịtaụka dị na Board Summary) ma kọwaa ngwaa ndị e ji mee ya. Ọ ga-egosipụta otu esi eji ngwaa ndị a n’ime mkparịtaụka.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma soro onye nkuzi gụọ mkparịtaụka ahụ. Ha ga-achọpụta ngwaa ọrụ ugbo dị na ya.

Learning Point: Mkparịtaụka ọrụ ugbo

Step 5: Tensị Atọ E Ji Ezipụta Ihe Na-Eme N’Ezinụlọ

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa tensị atọ bụ isi (Ugbu A, Gara Aga, Ọdịnihu) ma nye ihe atụ dị mfe maka nke ọ bụla, na-eji ngwaa ndị metụtara ezinụlọ ma ọ bụ ọrụ ugbo. Dịka, “Nne m na-esi nri” (Ugbu A), “Papa m kọrọ ala” (Gara Aga), “Anyị ga-akụ ji” (Ọdịnihu).

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma gbalịa ịmata ọdịiche dị n’etiti tensị ndị ahụ. Ha ga-enye ihe atụ nke ha dị mfe.

Learning Point: Tensị asụsụ Igbo

Step 6: Ọrụ Mkpirikpi na Ndozi Mmejọ

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Ọrụ N’ìgwè/Ndozi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-enye ụmụakwụkwọ obere ọrụ mkpirikpi, dịka, “Jiri ngwaa atọ metụtara ọrụ ugbo mepụta ahịrịokwu.” ma ọ bụ “Gbanwee ahịrịokwu a gaa na tensị gara aga.” Onye nkuzi ga-enyere ha aka idozi mmejọ ọ bụla.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-arụ ọrụ n’ìgwè ma ọ bụ n’otu n’otu, na-emepụta ahịrịokwu ma na-edozi mmejọ. Ha ga-egosipụta ọrụ ha.

Learning Point: Mmezi ahịrịokwu na ngwaa

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Depụta ngwaa atọ metụtara ọrụ ugbo.
  2. Mee ahịrịokwu abụọ jiri ngwaa ndị ahụ.
  3. Depụta tensị atọ e ji ezipụta ihe na-eme n’ezinụlọ.
  4. Gịnị ka “ịbọcha ahịhịa” pụtara?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Nghọta ngwaa na tensị

Step 8: Note-Taking

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on Ngwaa Ndị Metụtara Ọrụ Ugbo, Mkparịtaụka Banyere Ọrụ Ugbo, na Tensị Atọ E Ji Ezipụta Ihe Na-Eme N’Ezinụlọ into their notebooks.

Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.

Learning Point: Ndekọ ihe ọmụma

Step 9: Conclusion

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Nchịkọta/Nkwalite

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eme nchịkọta ihe omume ahụ, na-ekwusi ike na ngwaa ọrụ ugbo na tensị asụsụ Igbo. Ọ ga-agba ụmụakwụkwọ ume ka ha na-eji ngwaa ndị a n’ime mkparịtaụka ha kwa ụbọchị.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma jụọ ajụjụ ikpeazụ ma ọ bụrụ na ha nwere. Ha ga-ekwe nkwa na ha ga-eji ihe ha mụtara.

Learning Point: Nchịkọta ihe ọmụma

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: Za ajụjụ ndị a n’akwụkwọ edemede gị:

  1. Depụta ngwaa ise ọzọ metụtara ọrụ ugbo na Igbo.
  2. Mepụta ahịrịokwu atọ dị iche iche, jiri otu ngwaa ọrụ ugbo n’ime ahịrịokwu ọ bụla.
  3. Dee mkparịtaụka dị nkenke n’etiti mmadụ abụọ gbasara ịkụ akwụkwọ nri n’ubi.
  4. Gbanwee ahịrịokwu a gaa na tensị Ugbu A: “Ha ga-akụ ji echi.”
  5. Gbanwee ahịrịokwu a gaa na tensị Gara Aga: “Anyị na-agbara ihe ọkụkụ mmiri.”

Lesson Keywords

  • Ngwaa – Okwu na-egosi ihe a na-eme.
  • Ọrụ ugbo – Ịkụ ihe n’ubi ma ọ bụ ịzụ anụmanụ.
  • Ịkọ ala – Ịkwadebe ala maka ịkụ ihe.
  • Ịbọcha ahịhịa – Iwepụ ahịhịa na-achọghị n’ubi.
  • Ịkụ mkpụrụ – Itinye mkpụrụ n’ala.
  • Tensị – Oge ihe omume mere (Ugbu A, Gara Aga, Ọdịnihu).
  • Mkparịtaụka – Okwu n’etiti mmadụ abụọ ma ọ bụ karịa.

Differentiation

Maka ụmụakwụkwọ na-adịghị ike, onye nkuzi ga-enye ha ngwaa ole na ole ka ha lekwasị anya na ha, ma nye ha ohere ka ukwuu ikpegharị ihe atụ. Maka ụmụakwụkwọ na-agba ọsọ, onye nkuzi ga-agba ha ume ka ha mepụta mkparịtaụka dị ogologo ma ọ bụ jiri ngwaa ọrụ ugbo dị mgbagwoju anya karị n’ahịrịokwu ha.

Suggested Lesson Videos

Search on YouTube: ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo JSS1 Igbo

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Onye nkuzi kwesịrị ịmalite site n’ịkwadebe kaadị asụsụ ma ọ bụ foto na-egosi ọrụ ugbo dị iche iche iji mee ka ihe omume ahụ bụrụ ihe na-atọ ụtọ. Malite site n’ajụjụ mmeghe iji kpalie ihe ọmụma ụmụakwụkwọ nwere. Kọwaa ngwaa ọrụ ugbo n’ụzọ doro anya, na-enye ọtụtụ ihe atụ. Mgbe ụmụakwụkwọ na-eme mkparịtaụka ma ọ bụ na-emepụta ahịrịokwu, gbaa ha ume ka ha na-arụkọ ọrụ ọnụ ma na-enyere ibe ha aka. Lezie anya na mmejọ ndị a na-emekarị na ngwaa na tensị ma dozie ha ozugbo. Gbaa ụmụakwụkwọ ume ka ha detuo ihe edere na bọọdụ mgbe onye nkuzi nyere ha ntụziaka. Jiri ajụjụ nyocha iji chọpụta nghọta ha tupu ịme nchịkọta ihe omume ahụ.

Export this post
Ngwaa ndị metụtara ọrụ ugbo for JSS 1
Community Join the conversation Open discussion +