Note for teachers using this lesson plan
Malamai su shirya kayan rubutu da na’urar sauti don nuna misalan waƙoƙi. Darasin ya mayar da hankali kan yadda ɗalibai za su iya rubuta waƙa mai sauƙi mai baitoci uku kan karatu, su rera ta, sannan su saurari waƙoƙi su gane saƙonsu. Tabbatar cewa ɗalibai sun fahimci tsarin waƙa da kuma yadda za su iya bayyana tunaninsu ta hanyar waƙa.
Class: Primary 4
Term: First Term
Week: 6
Age: 9 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Adabi
Focal competence: Fahimtar waƙar Hausa, ire-irenta, tsarinta da saƙonta
Key competencies/values: Haɗin gwiwa; Shugabanci; Ƙirƙira da sabbin dabaru
Skills:
- Rubutu
- Karatu
- Tunani mai zurfi
- Amfani da Intanet
Previous Lesson: Ma’anar waƙa, ire-irenta da muhimmancinta
Topic: Waƙa: Rubutawa Da Rerawa
Subject Matter: Rubuta waƙa mai baitoci uku, rerawa ko karantawa da sauraron misalai
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils should be able to:
Cognitive Domain
- gano saƙon waƙar Hausa da aka rera ko karanta;
Psychomotor Domain
- rubuta waƙa mai sauƙi mai baitoci uku kan karatu;
- rera ko karanta waƙar da suka rubuta;
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na Ajin Farko (Primary 4 Hausa Textbook)
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Kayan rubutu (littattafai, fensir)
- Na’urar sauti/MP3
- Intanet (idan akwai)
- Allon rubutu da alli
- Misalin waƙar Hausa
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su haɓaka basirar rubutu da karatu a harshen Hausa. Yana kuma koya musu yadda za su iya bayyana tunaninsu da jiye-jiyensu ta hanyar waƙa, wanda zai ƙara musu fahimtar al’adun Hausa da kuma harshen gaba ɗaya.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun riga sun san yadda ake rubutu da karatu a harshen Hausa, kuma sun san wasu kalmomi masu sauƙi. Sun kuma taɓa sauraron waƙoƙin yara a baya.
Lesson Content/Board Summary
Waƙa: Rubutawa Da Rerawa
Menene Waƙa?
Waƙa wata hanya ce ta bayyana tunani, jiye-jiye, ko labari ta amfani da kalmomi masu tsari da sauti mai daɗi. Waƙa tana da tsari na musamman, kamar baitoci da layi-layi.
Tsarin Waƙa Mai Baitoci Uku
Waƙa mai baitoci uku tana da sassa uku. Kowane sashe ana kiransa “baiti”. Kowane baiti yana da layi-layi da suka haɗa shi, kuma galibi suna da sauti ko kari iri ɗaya a ƙarshen layin.
Yadda Ake Rubuta Waƙa Kan Karatu
Don rubuta waƙa mai sauƙi kan karatu, za a iya fara da tunanin abubuwan da ke da alaƙa da karatu. Sannan a tsara su zuwa baitoci uku. Misali:
-
Baiti na Farko:
Karatu haske ne,
Yana kawar da duhu,
Yana buɗe ido.
-
Baiti na Biyu:
Littattafai abokai ne,
Suna koya mana,
Ilimi mai yawa.
-
Baiti na Uku:
Mu yi karatu sosai,
Domin mu zama manya,
Masu amfani ga ƙasa.
Rerawa ko Karantar Waƙa
Bayan an rubuta waƙa, za a iya rera ta (yi mata kiɗa) ko kuma a karanta ta da murya mai daɗi. Yana da muhimmanci a karanta ko a rera waƙar a hankali, tare da fahimtar kowane kalma da kuma saƙon da take ɗauke da shi.
Sauraron Waƙa da Gano Saƙo
Lokacin sauraron waƙa, ya kamata a mai da hankali sosai ga kalmomin da aka yi amfani da su. A yi ƙoƙarin fahimtar abin da mawaƙin yake so ya faɗa, wato saƙon waƙar. Saƙon na iya zama nasiha, labari, ko kuma bayanin wani abu.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Demonstration, Guided Practice, Question and Answer, Explanation, Listening Comprehension
Instructional Procedures
Step 1: Gabatarwa
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Tambaya da Amsa
Teacher’s Activity: Malamin zai yi maraba da ɗalibai zuwa aji. Sannan zai tambaye su ko sun san menene waƙa, ko kuma sun taɓa sauraron waƙa a baya.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malami gwargwadon fahimtarsu.
Learning Point: Sanin waƙa da sauraro
Step 2: Gabatar da Waƙa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bayani
Teacher’s Activity: Malamin zai yi bayani kan menene waƙa, da kuma tsarin waƙa mai baitoci uku, kamar yadda yake a kan allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau don fahimtar bayanin malamin.
Learning Point: Fahimtar waƙa da tsari
Step 3: Jagorancin Rubuta Waƙa
Time: 12 minutes
Teaching Skill: Jagorancin Rubutu
Teacher’s Activity: Malamin zai jagoranci ɗalibai wajen rubuta waƙa mai sauƙi mai baitoci uku kan karatu, kamar yadda aka nuna a cikin darasi. Zai ba su misalai da kuma taimaka musu wajen tsara baitocin.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta waƙar a cikin littattafansu na Hausa, suna bin jagorancin malamin.
Learning Point: Rubuta waƙa mai baitoci uku
Step 4: Rerawa ko Karantar Waƙa
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Nuni da Aiki
Teacher’s Activity: Malamin zai nuna yadda ake rera ko karanta waƙa da kyau. Sannan zai nemi wasu ɗalibai su rera ko karanta waƙar da suka rubuta a gaban aji.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rera ko karanta waƙar da suka rubuta, tare da bin umarnin malamin.
Learning Point: Rerawa/karanta waƙa da kyau
Step 5: Sauraron Misalin Waƙa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Sauraron Fahimta
Teacher’s Activity: Malamin zai kunna wata waƙar Hausa mai sauƙi da ta dace ta na’urar sauti don ɗalibai su saurara da kyau.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurari waƙar da aka kunna, suna mai da hankali ga kalmomi da saƙon da take ɗauke da shi.
Learning Point: Sauraron waƙar Hausa
Step 6: Gano Saƙon Waƙa
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Tambaya da Amsa
Teacher’s Activity: Bayan sauraron waƙar, malamin zai tambayi ɗalibai su faɗi saƙon da suka gano a cikin waƙar da suka saurara.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su faɗi saƙon waƙar da suka gano.
Learning Point: Gano saƙon waƙa
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Rubuta waƙa mai baitoci uku kan karatu.
- Rera ko karanta waƙar da ka rubuta.
- Faɗi saƙon waƙar da malami ya kunna.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar rubutu da rerawa
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malamin zai jagoranci ɗalibai su kwafi muhimman bayanan darasi daga allo zuwa littattafansu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su kwafi bayanan darasi a hankali cikin littattafansu.
Learning Point: Rubuta bayanan darasi
Step 9: Conclusion
Time: 2 minutes
Teaching Skill: Ƙarfafawa
Teacher’s Activity: Malamin zai ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da rubutu da sauraron waƙoƙi, kuma ya yi musu fatan alheri.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi godiya ga malami kuma su yi alkawarin ci gaba da aiki.
Learning Point: Ƙarfafa fahimtar waƙa
Continuous Assessment/Further Study
Type: Aikin Gida
Instruction: A rubuta wata waƙa mai baitoci uku kan wani abu da kuke so, misali: iyaye, makaranta, ko abinci.
- Rubuta baiti na farko.
- Rubuta baiti na biyu.
- Rubuta baiti na uku.
- Ka shirya yadda za ka rera ko karanta waƙar a aji na gaba.
Lesson Keywords
- Waƙa – Tsarin kalmomi masu sauti da kari, ana amfani da su wajen bayyana tunani ko jiye-jiye.
- Baiti – Sashe ɗaya na waƙa, wanda ya ƙunshi layi-layi da yawa.
- Karatu – Aikin dubawa da fahimtar rubutu.
- Rerawa – Yin waƙa da murya, ko kuma karanta waƙa da sauti mai daɗi.
- Saƙo – Abin da waƙa take son faɗa ko kuma abin da take koya wa mai sauraro.
Differentiation
Malamin zai taimaka wa ɗalibai masu rauni wajen tsara kalmomi da rubuta baitoci. Zai iya ba su misalai masu sauƙi su bi ko kuma ya ba su kalmomi da za su yi amfani da su. Ɗalibai masu saurin fahimta za a iya ƙara musu waƙa mai baitoci huɗu ko biyar, ko kuma a nemi su rubuta waƙa kan wani batu daban da na karatu.
Suggested Lesson Videos
For further understanding, search on YouTube for: Hausa poetry for kids Primary 4
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
A matsayinka na malami, ka tabbatar ka shirya kayan rubutu kamar littattafai da fensir, da kuma na’urar sauti mai ɗauke da misalan waƙoƙin Hausa kafin fara darasi. Fara da bayanin menene waƙa da tsarinta, sannan ka jagoranci ɗalibai mataki-mataki wajen rubuta waƙar su ta baitoci uku kan karatu. Ka ba su damar rera ko karanta waƙar da suka rubuta, sannan ka kunna musu wata waƙar Hausa don su saurara su gano saƙonta. Ka mai da hankali kan kuskuren tsara baitoci ko rashin fahimtar saƙo, kuma ka gyara su nan take. Ka tabbatar ɗalibai sun fahimci yadda za su rubuta da rera waƙa da kuma gano saƙo kafin su kwafi bayanan allo zuwa littattafansu.

Community Join the conversation Open discussion +