Class: Senior Secondary School 1 (SS1, SS 1, SSS1, SSS 1)
Term: 1st Term
Week: 8
Age: 15 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Hausa Language
Previous Lesson: Adabin Baka: Rabe-Rabe da Ma’anar Zobe.
Topic: Ci gaba da Adabin Baka
Subject Matter: Waƙoƙin makaɗa, makaɗan fada, makaɗan jama’a, makaɗan sana’a, makaɗan maza, misalan makaɗa da waƙoƙinsu.
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils should be able to:
Cognitive Domain:
- Su bayyana ma’anar waƙoƙin makaɗa.
- Su lissafa nau’o’in makaɗa: makaɗan fada, makaɗan jama’a, makaɗan sana’a, makaɗan maza.
- Su bambanta nau’o’in makaɗa ta hanyar masu sauraro da manufar waƙa.
- Su ambaci wasu makaɗa da misalan irin waƙoƙinsu.
Affective Domain:
- Su nuna girmama al’adar adabin baka da masu rera waƙoƙi.
- Su nuna ɗabi’ar sauraro da ladabi yayin gabatar da waƙa ko bayani.
Psychomotor Domain:
- Su rubuta nau’o’in makaɗa da siffofinsu a tsari.
- Su fitar da muhimman saƙonni daga gajeren rubutaccen waƙa (kalma/layi/ma’ana).
- Su yi kwaikwayon gajeren zance na waƙa (layi 2–4) da lafazi mai kyau.
Social Domain:
- Su yi aiki a rukuni wajen tantance nau’in makaɗi daga misalin waƙa.
- Su tattauna abin da waƙoƙin makaɗa ke koyarwa ga al’umma.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 9 Years Basic Education Curriculum
- State Unified Scheme of Work
- Recommended Hausa Language/Adabi textbook for Senior Secondary Schools
- UNESCO – Oral Traditions and Expressions
- Encyclopaedia Britannica – Oral Literature
- Encyclopaedia Britannica – Hausa People (Culture)
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Rubutattun waƙoƙi (gajeru) na makaɗa
- Sautin waƙa idan akwai (audio)
- Hotuna ko jadawalin nau’o’in makaɗa
- Allon rubutu da alƙalami/marker
- Katunan kalmomi (makaɗan fada, jama’a, sana’a, maza)
Rationale for the Lesson
Waƙoƙin makaɗa na taimaka wa ɗalibai su fahimci adabin baka da yadda ake adana tarihin al’umma ta waƙa. Hakan yana ƙarfafa amfani da Hausa cikin sauraro, fahimta, da bayyana ma’ana a rubutu da magana.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun san ma’anar adabin baka da wasu rabe-rabensa, kuma sun taɓa jin waƙoƙin gargajiya a bukukuwa ko taruka.
Lesson Content/Board Summary
Ci gaba da Adabin Baka: Waƙoƙin Makaɗa
Ma’anar Waƙoƙin Makaɗa
Waƙoƙin makaɗa waƙoƙi ne na gargajiya da makaɗi ke rerawa domin yabawa, fadakarwa, nishaɗi, ko bayyana tarihin mutane da al’umma.
Nau’o’in Makaɗa
The following are nau’o’in makaɗa:
- Makaɗan fada: Makaɗan da ke yi wa sarakuna, masu fada, da manyan gida waƙa; waƙarsu na yawan ɗauke da yabo, tarihin sarauta, da ɗaukaka.
- Makaɗan jama’a: Makaɗan da ke rera waƙa ga jama’a a taruka kamar aure, suna, bukukuwan gari; waƙarsu na iya haɗa nishaɗi, nasiha, da labaran rayuwa.
- Makaɗan sana’a: Makaɗan da ke yi wa masu sana’a waƙa (kamar manoma, makera, masunta, ‘yan kasuwa); waƙarsu na yawan ambaton aikin sana’a da ƙoƙari da ƙwarewa.
- Makaɗan maza: Makaɗan da ke yi wa jarumai ko maza masu suna waƙa; waƙarsu na yawan nuna jarumtaka, ƙarfin hali, da halaye na nagarta.
Abubuwan da Waƙoƙin Makaɗa ke Ƙunshe da Su
The following are abubuwan da waƙoƙin makaɗa ke ƙunshe da su:
- Yabo da girmamawa ga wanda ake yi wa waƙa.
- Tarihi da asali (gida, gari, ko sarauta).
- Nasiha da tarbiyya ga al’umma.
- Gargaɗi ko suka (idan waƙar na ɗauke da faɗakarwa).
- Kira ga haɗin kai da zaman lafiya.
- Salon magana: habaici, karin magana, kirari, da zantukan hikima.
Misalan Makaɗa da Irin Waƙoƙinsu
The following are misalai na makaɗa da irin waƙoƙinsu:
- Narambaɗa: Waƙoƙin yabo da kirari ga manya da jarumai, tare da zantukan hikima.
- Mamman Shata: Waƙoƙin jama’a masu ɗauke da nishaɗi, nasiha, da bayani kan al’amuran rayuwa.
- Makaɗan sana’a: Waƙoƙin manoma ko ‘yan kasuwa da ke ƙarfafa aiki, haƙuri, da haɗin kai a sana’a.
Amfanin Waƙoƙin Makaɗa ga Al’umma
The following are amfanin waƙoƙin makaɗa:
- Adana tarihi da al’adu.
- Koyar da tarbiyya da ɗabi’u masu kyau.
- Ƙarfafa harshen Hausa ta salon magana da lafazi.
- Haɗa jama’a a bukukuwa da taruka.
- Fadakarwa kan matsaloli da gyaran hali.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: The teacher plays a short audio clip of a Hausa traditional song (or reads a short verse) and asks pupils to identify what type of oral literature it represents.
Pupils’ Activity: Pupils listen and give quick responses based on what they know.
Learning Point: Waƙoƙin makaɗa na daga cikin adabin baka.
Step 2: Ma’anar Waƙoƙin Makaɗa
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: The teacher explains the meaning of waƙoƙin makaɗa and writes the definition on the board.
Pupils’ Activity: Pupils copy the definition and ask questions for clarity.
Learning Point: Waƙoƙin makaɗa waƙoƙi ne na gargajiya da ake rerawa domin saƙo.
Step 3: Nau’o’in Makaɗa
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Explanation and Illustration
Teacher’s Activity: The teacher explains the four types of makaɗa and gives a local example for each (fada, jama’a, sana’a, maza).
Pupils’ Activity: Pupils mention names of local singers or events where such songs are performed.
Learning Point: Nau’o’in makaɗa na bambanta bisa wurin rera waƙa da masu sauraro.
Step 4: Abubuwan da Waƙoƙi ke Ƙunshe da Su
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Discussion
Teacher’s Activity: The teacher presents a short written verse and guides pupils to identify praise, advice, history, or warning contained in it.
Pupils’ Activity: Pupils identify key words and state the message of the verse.
Learning Point: Waƙoƙin makaɗa na ɗauke da saƙonni kamar yabo, nasiha, da tarihi.
Step 5: Misalan Makaɗa da Waƙoƙinsu
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: The teacher mentions selected examples of famous Hausa makaɗa and describes the common focus of their songs.
Pupils’ Activity: Pupils write the examples and match each to the likely type of makaɗi.
Learning Point: Ana iya gane nau’in makaɗi daga abin da waƙarsa ta fi mayar da hankali a kai.
Step 6: Group Activity (Rarrabawa)
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Guided Practice
Teacher’s Activity: The teacher shares short song lines on cards and guides groups to classify them into makaɗan fada, jama’a, sana’a, or maza, stating reasons.
Pupils’ Activity: Pupils work in groups to classify and present their answers briefly.
Learning Point: Rarrabawa na dogara da saƙo da wurin amfani da waƙa.
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Ka bayyana ma’anar waƙoƙin makaɗa.
- Ka lissafa nau’o’in makaɗa guda huɗu.
- Ka bayyana abubuwa uku da waƙoƙin makaɗa ke ƙunshe da su.
- Ka ambaci makaɗi guda ɗaya da irin waƙarsa ko nau’in makaɗinsa.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.
Step 8: Conclusion
Time: 0 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: The teacher summarizes the types of makaɗa and assigns pupils to write a short paragraph explaining one type of makaɗi and the message found in a chosen song line.
Pupils’ Activity: Pupils copy the summary points and the assignment.
Learning Point: Ɗalibai sun fahimci nau’o’in waƙoƙin makaɗa da saƙonninsu.
Lesson Keywords
- Waƙoƙin makaɗa – waƙoƙin gargajiya da makaɗi ke rerawa domin saƙo.
- Makaɗan fada – makaɗan da ke yi wa sarakuna da manyan fada waƙa.
- Makaɗan jama’a – makaɗan da ke rera waƙa ga jama’a a taruka.
- Makaɗan sana’a – makaɗan da ke yi wa masu sana’a waƙa.
- Makaɗan maza – makaɗan da ke yi wa jarumai ko maza masu suna waƙa.
- Saƙon waƙa – abin da waƙa ke koyarwa ko isarwa (yabo, nasiha, tarihi, gargaɗi).
Differentiation
Pupils who need support will use guided notes and word banks to classify song lines, while advanced pupils will explain the message and identify the type of stylistic expression used (kamar karin magana ko kirari) in the lines.
Note for teachers using this lesson plan
Choose examples that are culturally appropriate and familiar to the locality. Keep the song lines short and focus on clear classification with reasons based on message and audience.

Community Join the conversation Open discussion +