Class: Senior Secondary School 1 (SS1, SS 1, SSS1, SSS 1)
Term: 1st Term
Week: 11
Age: 15 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Hausa Language
Previous Lesson: Salon Sarrafa Harshe: Amfani da Kalmomi da Dabarun Jawo Hankali.
Topic: Muhimmancin adabin baka wajen gane tarihin al’umma
Subject Matter: Muhimmancin adabin baka wajen gane tarihi, kafuwar garuruwan Kano da labarin Barbushe da Tsumburbura, durɓi ta kusheyi, Bayajida, kafuwar Hausa Bakwai da Banza Bakwai.
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils should be able to:
Cognitive Domain:
- Su bayyana ma’anar adabin baka.
- Su bayyana ma’anar tarihi da dangantakarsa da adabin baka.
- Su lissafa muhimmancin adabin baka wajen gano tarihin al’umma.
- Su ba da taƙaitaccen bayani kan labaran kafuwa da jarumta kamar Bayajida da kafuwar Hausa Bakwai/Banza Bakwai.
- Su ambaci muhimman labarai da suka shafi Kano kamar Barbushe da Tsumburbura.
Affective Domain:
- Su nuna girmamawa ga al’adu da tarihin al’umma.
- Su nuna sha’awar sauraro da adana labaran gargajiya da ke koyar da darasi.
Psychomotor Domain:
- Su karanta gajeren rubutu na adabin baka ko tarihin kafuwa su fitar da muhimman bayanai.
- Su rubuta jerin muhimman sunaye, wurare, da abin da ya faru a labarin da aka tattauna.
- Su yi takaitaccen rubutu (paragraph) kan yadda adabin baka ke nuna tarihi.
Social Domain:
- Su yi aiki a rukuni wajen tattauna labarai da fitar da jigo/ma’ana.
- Su gabatar da abin da rukuninsu ya gano a gaban aji cikin ladabi.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 9 Years Basic Education Curriculum
- State Unified Scheme of Work
- Recommended Hausa Language/Adabi textbook for Senior Secondary Schools
- Encyclopaedia Britannica – Hausa People
- Encyclopaedia Britannica – Kano (Nigeria)
- Encyclopaedia Britannica – Oral Literature
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Rubuce-rubucen tarihi (gajerun sassa da aka zaɓa)
- Labaran baka a rubuce (misalan Bayajida, Hausa Bakwai/Banza Bakwai, Kano)
- Taswira ko hotunan wurare (Kano da yankunan Hausawa)
- Allon rubutu da alƙalami/marker
Rationale for the Lesson
Adabin baka yana taimaka wa ɗalibai su fahimci asalin al’umma, kafuwa, da jarumta ta hanyar labarai da aka gada. Hakan yana inganta fahimtar tarihin Hausawa da kuma girmama al’adu a rayuwar yau da kullum.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun taɓa jin wasu labaran gargajiya a gida ko a makaranta, kuma sun san cewa labari na iya koyar da darasi. Sun san ma’anar al’ada da al’umma a sauƙaƙe.
Lesson Content/Board Summary
Muhimmancin Adabin Baka Wajen Gane Tarihin Al’umma
Ma’anar Adabin Baka
Adabin baka shi ne adabi da ake isarwa ta baki kamar tatsuniya, almara, hikaya, waƙa, karin magana, da labaran jarumta.
Ma’anar Tarihi
Tarihi shi ne bayanin abubuwan da suka faru a baya game da mutane, wurare, kafuwa, yaƙe-yaƙe, da al’amuran rayuwar al’umma.
Yadda Adabin Baka Ke Taimakawa Wajen Gane Tarihi
The following are hanyoyin da adabin baka ke taimakawa wajen gane tarihin al’umma:
- Yana bayyana asalin al’umma da yadda aka kafa ta.
- Yana nuna sunayen jarumai, shugabanni, da rawar da suka taka.
- Yana adana labaran muhimman wurare da garuruwa da tarihin su.
- Yana nuna al’adu, dabi’u, da tsarin zamantakewa na al’umma a baya.
- Yana koyar da darasi ta hanyar labaran jarumta, hikima, da sakamakon munanan ɗabi’u.
Kafuwar Garuruwan Kano: Barbushe da Tsumburbura
Wasu labaran gargajiya na Kano suna danganta farkon kafuwar Kano da labarai na Barbushe da Tsumburbura, inda ake bayani kan yadda al’umma ta fara zama, addini/tsari na gargajiya, da canje-canjen da suka biyo baya.
The following are muhimman abubuwan da ake iya fitarwa daga irin wadannan labarai:
- Asalin kafuwa da dalilin taruwar jama’a a wuri guda.
- Sunayen mutane ko jarumai da suka shahara a labarin.
- Al’adu da dabi’un da suka nuna rayuwar al’umma a lokacin.
- Darasin da labarin ke koyarwa game da jagoranci ko zamantakewa.
Durɓi ta Kusheyi
Durɓi ta Kusheyi na daga cikin labaran gargajiya da ke ɗauke da tunatarwa kan ɗabi’a, jarumta, da sakamakon aiki a cikin al’umma, kuma yana iya nuna yanayin rayuwa da tsarin al’ada.
Bayajida
Labari na Bayajida yana daga cikin shahararrun labaran kafuwa da jarumta a tarihin Hausawa, inda ake danganta shi da asalin wasu masarautu da labarin jarumin da ya yi abin bajinta.
The following are abubuwan nazari a labarin Bayajida:
- Jarumi da abin bajintarsa.
- Wuri da al’ummar da labarin ya shafa.
- Darasi game da jarumta, taimako, da sakamakon aiki.
Hausa Bakwai da Banza Bakwai
Hausa Bakwai da Banza Bakwai suna nuni da rabe-raben masarautu/ƙabilu a labaran gargajiya na Hausawa, inda ake danganta su da asali, kafuwa, da alaƙar jini ko tarbiyya.
The following are muhimman abubuwan da ake sa ran ɗalibi ya iya lissafawa a nan:
- Ma’anar Hausa Bakwai.
- Ma’anar Banza Bakwai.
- Dalilin da ya sa ake amfani da wannan rabe-rabe a labaran tarihi.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Lecture, Demonstration, Question and Answer, Visual Aids
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Set Induction
Teacher’s Activity: The teacher asks pupils to mention one oral story they have heard about the origin of a place or a hero and writes a few responses on the board.
Pupils’ Activity: Pupils mention familiar oral stories and listen to others’ contributions.
Learning Point: Labaran baka na iya ɗauke da tarihin kafuwa da jarumta.
Step 2: Meaning of Adabin Baka and Tarihi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: The teacher explains the meaning of adabin baka and tarihi and writes the key definitions on the board.
Pupils’ Activity: Pupils copy the definitions and give one example of adabin baka they know.
Learning Point: Adabin baka da tarihi suna taimakawa wajen fahimtar al’umma.
Step 3: Importance of Adabin Baka in Understanding History
Time: 10 minutes
Teaching Skill: Discussion
Teacher’s Activity: The teacher guides a class discussion and lists the importance points clearly on the board.
Pupils’ Activity: Pupils contribute points and write the listed points in their notebooks.
Learning Point: Muhimmancin adabin baka ya haɗa da bayyanar kafuwa, jarumai, al’adu, da darussa.
Step 4: Kano Origin Stories (Barbushe and Tsumburbura) and Durɓi ta Kusheyi
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Storytelling/Illustration
Teacher’s Activity: The teacher presents a short written excerpt or summary about Kano origin stories and Durɓi ta Kusheyi, then highlights the historical elements in them.
Pupils’ Activity: Pupils identify names, places, and the lesson/darasi contained in the story excerpt.
Learning Point: Labarai na iya nuna sunaye, wurare, al’adu, da canjin al’umma.
Step 5: Bayajida and the Idea of Heroism in Oral History
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Explanation
Teacher’s Activity: The teacher explains the Bayajida story as an example of oral history and points out heroism, origin links, and moral lessons.
Pupils’ Activity: Pupils state the hero, the key action, and one lesson from the story.
Learning Point: Labarin Bayajida yana ɗauke da tarihin kafuwa da jarumta da darasi.
Step 6: Hausa Bakwai and Banza Bakwai
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Demonstration
Teacher’s Activity: The teacher explains the meaning of Hausa Bakwai and Banza Bakwai and gives brief examples of how the terms are used in oral accounts.
Pupils’ Activity: Pupils write short notes distinguishing Hausa Bakwai from Banza Bakwai.
Learning Point: Rabe-raben Hausa Bakwai da Banza Bakwai na taimaka wajen fahimtar asali da tsarin tarihi.
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Define adabin baka.
- State four importance of adabin baka in understanding the history of an al’umma.
- Mention two oral accounts connected to the origin of Kano and state one thing each story can teach about history.
- Explain Hausa Bakwai and Banza Bakwai.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Pupils demonstrate understanding of the lesson.
Step 8: Conclusion
Time: 0 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: The teacher summarizes the lesson and gives a short assignment: pupils write one paragraph explaining how an oral story can show history, using one example discussed in class.
Pupils’ Activity: Pupils copy the summary and assignment.
Learning Point: Ɗalibai sun fahimci muhimmancin adabin baka wajen gane tarihin al’umma.
Lesson Keywords
- Adabin baka – adabi da ake isarwa ta baki kamar tatsuniya, almara, hikaya, da waƙa.
- Tarihi – bayanin abubuwan da suka faru a baya game da al’umma, wurare, da mutane.
- Kafuwa – yadda al’umma ko gari ya fara samuwa.
- Jarumta – abin bajinta ko nuna ƙarfin hali a labari ko tarihi.
- Bayajida – shahararren labarin gargajiya da ake danganta shi da kafuwa da jarumta.
- Hausa Bakwai – rabe-raben asali/masarautu da ake ambata a labaran Hausawa.
- Banza Bakwai – rabe-raben da ake warewa daga Hausa Bakwai a labaran gargajiya.
Differentiation
Pupils who need support will use a guided table (suna, wuri, abin da ya faru, darasi) to summarize each story, while advanced pupils will write a longer paragraph linking at least two oral accounts to historical understanding and moral lessons.
Note for teachers using this lesson plan
Select short and age-appropriate versions of the oral accounts and avoid long digressions. Emphasize examinable points: definitions, importance, and clear examples from Kano stories, Bayajida, and the Hausa Bakwai/Banza Bakwai idea, and ensure pupils write brief, correct notes.

Community Join the conversation Open discussion +