Note for teachers using this lesson plan
Malam ya kamata ya shirya wannan darasi ta hanyar tattara hotuna ko zane-zane na iyalai daban-daban don taimaka wa ɗalibai su fahimci dangantakar dangi. Darasin ya mayar da hankali kan koyar da kalmomin dangantaka kamar wa, ƙane, ya, ƙanwa, da sauransu. A ƙarshen darasin, ɗalibai su iya gane waɗannan kalmomi, su bayyana ma’anarsu, kuma su yi amfani da su daidai a cikin jimla.
Class: SS 3
Term: First Term
Week: 10
Age: 16 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Ci gaba da dangantakar iyali
Previous Lesson: Ma’anar Dangantakar Iyali da Dangi a Hausa
Topic: Ci gaba da dangantakar iyali
Subject Matter: Malami zai koyar da; Dangantakar iyali da dangi kamar; Wa, Ƙane, Ya, Ƙanwa, Yan maza biyu, Ya’yan yan uwa ds
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Gane kalmomin dangantakar iyali da dangi kamar wa, ƙane, ya, ƙanwa.
- Bayyana ma’anar waɗannan kalmomi.
- Bambanta tsakanin wa da ƙane, da kuma ya da ƙanwa.
Affective Domain
- Nuna girmamawa ga manya a cikin iyali da dangi.
- Gane mahimmancin dangantakar iyali da dangi.
Psychomotor Domain
- Yi amfani da kalmomin dangantakar iyali da dangi daidai a cikin jimla.
- Rubuta gajerun jimla ta amfani da waɗannan kalmomi.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na makarantun Sakandare (misali, Littafin Hausa na JSS 3 ko SS 1-3)
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Hotunan iyali daban-daban (iyaye, yara, kakanni)
- Allon rubutu da alli
- Takardu da alkalami
- Zane-zane da ke nuna dangantakar dangi
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda ake kiran mutane a cikin iyali da dangi a al’adar Hausawa. Fahimtar waɗannan kalmomi yana ƙarfafa sadarwa mai kyau da girmamawa a cikin al’umma. Haka kuma, yana taimaka wa ɗalibai su yi amfani da harshen Hausa daidai wajen bayyana dangantakar su.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai suna da masaniya ta farko game da wasu kalmomin dangantakar iyali kamar uba, uwa, yaro, da ‘yar.
Lesson Content/Board Summary
Ci gaba da dangantakar iyali
Wasu Kalmomin Dangantakar Iyali da Dangi
A cikin al’adar Hausawa, akwai takamaiman kalmomi da ake amfani da su don bayyana dangantakar mutane a cikin iyali da dangi. Waɗannan kalmomi suna nuna matsayi da girmamawa.
- Wa: Wannan kalma ce da ake amfani da ita don kiran ɗan’uwa namiji wanda ya girme ka.
- Ƙane: Wannan kalma ce da ake amfani da ita don kiran ɗan’uwa namiji wanda ya rage maka.
- Ya: Wannan kalma ce da ake amfani da ita don kiran ‘yar’uwa mace wacce ta girme ka.
- Ƙanwa: Wannan kalma ce da ake amfani da ita don kiran ‘yar’uwa mace wacce ta rage maka.
- Yan maza biyu: Wannan yana nufin ‘yan’uwa maza biyu daga uwa ɗaya ko uba ɗaya.
- Ya’yan ‘yan uwa: Waɗannan su ne yaran ‘yan’uwan ka, wato ‘ya’yan wa, ƙane, ya ko ƙanwa.
Misali: “Wa na ya zo daga gari.”
Misali: “Ƙane na yana makaranta.”
Misali: “Ya ta ta dafa mana abinci.”
Misali: “Ƙanwa ta tana wasa.”
Misali: “Suna da yan maza biyu a gidan su.”
Misali: “Ya’yan ‘yan uwa na sun zo ziyara.”
Teaching Methods/Instructional Techniques
Discussion, Explanation, Question and Answer, Guided Practice, Group Work.
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Review
Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da ɗalibai sannan ya tambaye su abin da suka koya a darasin baya game da iyali. Zai kuma tambaye su yadda suke kiran ‘yan’uwansu maza da mata.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malam game da darasin baya da kuma yadda suke kiran ‘yan’uwansu.
Learning Point: Tunani kan dangantakar iyali
Step 2: Gabatar da “Wa” da “Ƙane”
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Explanation/Demonstration
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar “wa” da “ƙane” tare da misalai. Zai yi amfani da hotuna ko zane-zane don nuna bambancin tsakanin su. Zai kuma rubuta misalai a kan allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau, su kalli hotunan, kuma su rubuta misalan da malam ya bayar.
Learning Point: Ma’anar wa da ƙane
Step 3: Gabatar da “Ya” da “Ƙanwa”
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Explanation/Comparison
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar “ya” da “ƙanwa” kamar yadda ya yi da “wa” da “ƙane”. Zai nuna bambancin tsakanin su kuma ya ba da misalai a kan allo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, su fahimci bambancin, kuma su rubuta misalan da aka bayar.
Learning Point: Ma’anar ya da ƙanwa
Step 4: Aiki na Rukuni (Wa, Ƙane, Ya, Ƙanwa)
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Group Work/Guided Practice
Teacher’s Activity: Malam zai raba ɗalibai zuwa rukuni-rukuni. Kowane rukuni zai rubuta jimla biyu zuwa uku ta amfani da kalmomin “wa”, “ƙane”, “ya”, ko “ƙanwa”.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi aiki tare a rukuni, su rubuta jimla, sannan su karanta wa sauran ajin.
Learning Point: Amfani da kalmomin dangi
Step 5: Gabatar da “Yan maza biyu” da “Ya’yan ‘yan uwa”
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Explanation/Clarification
Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar “yan maza biyu” da “ya’yan ‘yan uwa” tare da misalai masu sauƙi don tabbatar da fahimtar ɗalibai.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi tambayoyi idan ba su fahimta ba.
Learning Point: Ma’anar yan maza biyu da ya’yan ‘yan uwa
Step 6: Haɗa Kalmomin Dangantaka
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Application/Reinforcement
Teacher’s Activity: Malam zai rubuta wasu yanayi a kan allo, sannan ya tambayi ɗalibai wace kalma ce ta dangi ta dace da kowane yanayi. Misali: “Ɗan’uwan ka namiji wanda ya girme ka, me za ka kira shi?”
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin malam, suna amfani da kalmomin da suka koya.
Learning Point: Gane kalmomin dangantaka
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Mene ne bambancin tsakanin “wa” da “ƙane”?
- Mene ne bambancin tsakanin “ya” da “ƙanwa”?
- Rubuta jimla guda ɗaya ta amfani da kalmar “ya’yan ‘yan uwa”.
- Wane ne “yan maza biyu”?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar kalmomin dangantaka
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci ɗalibai su rubuta muhimman bayanai na darasi daga allon rubutu zuwa littattafansu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su rubuta bayanan darasi a hankali a cikin littattafansu.
Learning Point: Rubuta bayanan darasi
Step 9: Conclusion
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Summarization
Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin ta hanyar sake maimaita muhimman kalmomin dangantaka da aka koya. Zai ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da amfani da waɗannan kalmomi daidai a rayuwarsu ta yau da kullum.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi tambayoyi na ƙarshe idan suna da su.
Learning Point: Kammala darasi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: A rubuta jimla biyar (5) daban-daban, kowace jimla tana amfani da ɗaya daga cikin kalmomin dangantakar iyali da aka koya a yau (wa, ƙane, ya, ƙanwa, yan maza biyu, ya’yan ‘yan uwa).
- Wa:
- Ƙane:
- Ya:
- Ƙanwa:
- Ya’yan ‘yan uwa:
Lesson Keywords
- Wa – Ɗan’uwa namiji wanda ya girme ka.
- Ƙane – Ɗan’uwa namiji wanda ya rage maka.
- Ya – ‘Yar’uwa mace wacce ta girme ka.
- Ƙanwa – ‘Yar’uwa mace wacce ta rage maka.
- Yan maza biyu – ‘Yan’uwa maza biyu daga uwa ɗaya ko uba ɗaya.
- Ya’yan ‘yan uwa – Yara na ‘yan’uwan ka.
Differentiation
Ga ɗalibai masu rauni, malam zai ba su ƙarin misalai da kuma taimaka musu wajen gina jimla masu sauƙi. Ga ɗalibai masu sauri, malam zai iya ƙalubalantar su da su rubuta gajeren sakin layi game da dangantakar su da ‘yan’uwansu, ko kuma su ambaci wasu kalmomin dangantaka da ba a koya ba.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin bayani, ɗalibai da malamai za su iya bincika YouTube don “Hausa family relationships” ko “Kalmomin dangantakar iyali a Hausa”.
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Malam ya tabbatar ya shirya hotuna ko zane-zane na iyali kafin darasin don sauƙaƙa fahimta. Ya kamata a fara da bitar darasin baya don haɗa sabon darasin da tsohon. Yayin gabatar da kowace kalma ta dangi, malam ya ba da misalai masu yawa kuma ya tabbatar da cewa ɗalibai sun fahimci bambancin kowace kalma. A lokacin aikin rukuni, malam ya zagaya yana duba aikin ɗalibai yana ba da gyara inda ya dace. Bayan an gama koyarwa, ɗalibai za su rubuta bayanan darasi daga allo. Malam ya tabbatar ya duba littattafan ɗalibai don tabbatar da rubutun daidai.

Community Join the conversation Open discussion +