Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

Nazarin Rubutacciyar Waƙa: Jigo, Zubi da Tsari for SS 3

Nazarin Rubutacciyar Waƙa: Jigo, Zubi da Tsari for SS 3. This SS 3 lesson covers malami zai koyar da; waƙoƙi dangane da: jigo, zubi da tsari kamar; kar biyar da yawan baitoci da budewa da rufewa.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 15, 2026Reading8 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

Malamai, wannan darasin zai mayar da hankali kan nazarin rubutacciyar waƙar Hausa, musamman ta fuskar jigo, zubi da tsari. Ku shirya da misalan waƙoƙi daga littattafan da NECO/WASSCE suka amince da su domin dalibai su samu damar yin aiki da su kai tsaye. Tabbatar cewa dalibai sun fahimci yadda za su gano da kuma bayyana waɗannan abubuwan a cikin kowace waƙa da aka ba su.

Class: SS 3
Term: First Term
Week: 1
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Nazarin Adabin Hausa: Waƙa
Previous Lesson:
Topic: Nazari akan rubutacciyar waƙa:
Subject Matter: Malami zai koyar da; waƙoƙi dangane da: jigo, zubi da tsari kamar; kar biyar da yawan baitoci da budewa da rufewa

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • Bayyana ma’anar jigo, zubi da tsari a rubutacciyar waƙa.
  • Gano jigo, zubi da tsari a cikin waƙar Hausa da aka ba su.
  • Bayyana abubuwan da ke nuna zubi da tsarin waƙa kamar kar biyar, yawan baitoci, budewa da rufewa.

Affective Domain

  • Nuna sha’awar nazarin rubutacciyar waƙa.
  • Godewa muhimmancin nazarin waƙa don fahimtar saƙonta.

Psychomotor Domain

  • Bincika wata rubutacciyar waƙa tare da gano jigo, zubi da tsarin ta.
  • Rubuta taƙaitaccen nazari kan jigo, zubi da tsarin waƙar da aka ba su.

Social Domain

  • Tattauna tare da abokan aji kan nazarin waƙa daban-daban.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
  • Relevant State Unified Scheme of Work
  • Littattafan Waƙoƙin Hausa da NECO/WASSCE suka amince da su
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Misalan rubutattun waƙoƙin Hausa
  • Allon rubutu da alli/fensir mai rubutu
  • Littattafan waƙoƙin Hausa

Rationale for the Lesson

Wannan darasin yana da muhimmanci domin zai taimaka wa dalibai su fahimci zurfin ma’anar waƙoƙin Hausa da kuma yadda aka tsara su. Zai kuma inganta basirarsu ta nazari da kuma godewa adabin Hausa, tare da shirya su don jarabawar NECO da WASSCE.

Prerequisite/Previous Knowledge

Dalibai sun riga sun san menene waƙa da kuma wasu nau’ikan ta. Sun kuma san wasu kalmomin adabi na asali a darussan da suka gabata.

Lesson Content/Board Summary

Nazarin Rubutacciyar Waƙa: Jigo, Zubi da Tsari

Jigo (Theme)

Jigo shi ne babban saƙo ko tunani da mawaki yake son isarwa ga masu karatu ko masu sauraro. Shi ne tushen waƙar kuma duk abin da ke cikin waƙar yana da alaƙa da shi.

Yadda ake gano jigo:

  1. Karanta waƙar a hankali fiye da sau ɗaya.
  2. Lura da kalmomi ko jimloli da aka maimaita.
  3. Gane babban ra’ayi ko matsala da mawakin ke magana a kai.
  4. Tambayi kanka, “Me mawakin yake son koya mini ko faɗa mini?”

Zubi (Structure/Arrangement)

Zubi yana nufin yadda aka tsara waƙa ta fuskar baitoci (stanzas) da kuma yawan layuka a kowane baiti. Yana nuna tsarin ginin waƙar.

Abubuwan da ke nuna zubi:

  1. Yawan Baitoci: Adadin baitoci da ke cikin waƙar. Kowane baiti yana da nasa ra’ayin da yake bayyanawa.
  2. Kar Biyar: Wannan yana nufin baiti mai layuka guda biyar. Akwai kuma kar huɗu (layuka huɗu), kar uku (layuka uku), da sauransu, dangane da yawan layukan da ke cikin baitin.

Tsari (Form/Pattern)

Tsari yana nufin yadda aka gina waƙar ta fuskar farawa da ƙarewa, da kuma yadda sautuka ko kalmomi ke biyo baya. Yana da alaƙa da fasaha da salon mawaki.

Abubuwan da ke nuna tsari:

  1. Budewa (Opening): Yadda mawaki ya fara waƙar. Wannan yana iya zama da addu’a, gaisuwa, gabatar da jigo kai tsaye, ko kuma wani salon jawo hankali.
  2. Rufewa (Closing): Yadda mawaki ya kawo ƙarshen waƙar. Yana iya zama da addu’a, gargaɗi, taƙaitaccen saƙo, ko kuma tunatarwa.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Tattaunawa, Bayani, Tambaya da Amsa, Aiki Gaba ɗaya, Aiki na Mutum ɗaya.

Instructional Procedures

Step 1: Gabatarwa

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Jawo hankali/Tuna baya

Teacher’s Activity: Malam zai gaishe da dalibai sannan ya tuna musu abin da suka koya a darasin da ya gabata game da waƙa. Sannan zai gabatar da darasin yau, wato nazarin rubutacciyar waƙa ta fuskar jigo, zubi da tsari.

Pupils’ Activity: Dalibai za su amsa gaisuwa kuma su tuna abin da suka koya a baya. Za su saurari gabatarwar malamin.

Learning Point: Tunawa da ilimin waƙa

Step 2: Gabatar da Jigo

Time: 8 minutes

Teaching Skill: Bayani/Fahimtarwa

Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar jigo a rubutacciyar waƙa da kuma yadda ake gano shi. Zai ba da misali da wata gajeruwar waƙa don nuna yadda za a gano jigonta.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara da kyau kuma su rubuta muhimman bayanai. Za su yi ƙoƙarin gano jigon waƙar misali da malamin ya bayar.

Learning Point: Ma’anar jigon waƙa

Step 3: Binciken Jigo a Waƙa

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Jagoranci/Aiki tare

Teacher’s Activity: Malam zai raba wa dalibai wata waƙa daga littattafan da aka amince da su. Zai jagorance su wajen karanta waƙar tare da gano jigonta ta hanyar tattaunawa da tambayoyi.

Pupils’ Activity: Dalibai za su karanta waƙar, su tattauna a tsakaninsu, sannan su bayyana jigonta da taimakon malamin.

Learning Point: Gano jigo a waƙa

Step 4: Gabatar da Zubi

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Bayani/Misalai

Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar zubi a waƙa, yana mai nuna yawan baitoci da kuma nau’ukan kar kamar kar biyar. Zai yi amfani da misalai daga waƙoƙi daban-daban don nuna bambancin zubi.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su lura da misalan da malamin ya bayar. Za su yi tambayoyi don ƙarin fahimta.

Learning Point: Ma’anar zubin waƙa

Step 5: Binciken Zubi a Waƙa

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Aiki/Aiwatarwa

Teacher’s Activity: Malam zai sake ba da wata waƙa ko kuma ya yi amfani da wacce aka yi amfani da ita a baya. Zai jagoranci dalibai su gano yawan baitocin waƙar da kuma nau’in kar da aka yi amfani da shi.

Pupils’ Activity: Dalibai za su kirga baitoci da layuka a kowane baiti, sannan su bayyana zubin waƙar.

Learning Point: Gano zubin waƙa

Step 6: Gabatar da Tsari

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Bayani/Fahimtarwa

Teacher’s Activity: Malam zai bayyana ma’anar tsari a waƙa, yana mai mai da hankali kan budewa da rufewa. Zai ba da misalai na yadda mawaka ke farawa da kuma rufe waƙoƙinsu.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurara kuma su gane yadda ake budewa da rufewa a waƙa.

Learning Point: Ma’anar tsarin waƙa

Step 7: Tantancewa/Bita

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Menene jigo a rubutacciyar waƙa?
  2. Ta yaya za a gano zubin waƙa?
  3. Bayyana ma’anar kar biyar da kuma yawan baitoci.
  4. Ka bayyana bambancin budewa da rufewa a waƙa.

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Fahimtar jigo, zubi, tsari

Step 8: Rubuta Bayanai

Time: 4 minutes

Teaching Skill: Guided Writing

Teacher’s Activity: Malam zai jagoranci dalibai su rubuta muhimman bayanai na darasin da aka koya a kan allo zuwa littattafansu.

Pupils’ Activity: Dalibai za su rubuta bayanan darasin a hankali a cikin littattafansu.

Learning Point: Rubuta bayanai a littafi

Step 9: Kammalawa

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Taƙaitawa/Ƙarfafawa

Teacher’s Activity: Malam zai taƙaita darasin na yau, yana mai jaddada muhimmancin nazarin jigo, zubi da tsari a rubutacciyar waƙa. Zai kuma ƙarfafa dalibai su ci gaba da karanta waƙoƙi da kuma nazarin su.

Pupils’ Activity: Dalibai za su saurari taƙaitawar malamin kuma su yi alkawarin ci gaba da nazarin waƙoƙi.

Learning Point: Taƙaitaccen darasin waƙa

Continuous Assessment/Further Study

Type: Homework

Instruction: A gida, ku nemo wata rubutacciyar waƙar Hausa daga littattafan da aka amince da su, sannan ku rubuta nazari a kan:

  1. Jigon waƙar.
  2. Zubin waƙar (yawan baitoci da kuma nau’in kar).
  3. Tsarin waƙar (yadda aka fara da kuma yadda aka rufe ta).

Lesson Keywords

  • Jigo – Babban saƙo ko tunani a cikin waƙa.
  • Zubi – Yadda aka tsara waƙa ta fuskar baitoci da layuka.
  • Tsari – Yadda aka gina waƙa ta fuskar farawa da ƙarewa.
  • Kar Biyar – Baitin waƙa mai layuka guda biyar.
  • Yawan Baitoci – Adadin baitoci da ke cikin waƙa.
  • Budewa – Fara waƙa.
  • Rufewa – Ƙare waƙa.

Differentiation

Ga dalibai masu saurin fahimta, malam zai iya basu ƙarin waƙoƙi don nazari da kuma gano wasu abubuwan ban da jigo, zubi da tsari. Ga dalibai masu rauni, malam zai ba su waƙoƙi masu sauƙi kuma zai ba su ƙarin jagoranci wajen gano abubuwan da ake buƙata.

Suggested Lesson Videos

Domin ƙarin bayani da misalai, dalibai da malamai za su iya bincika YouTube don “Nazarin Rubutacciyar Waƙar Hausa” ko “Jigo Zubi Tsarin Waƙar Hausa”.

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Malamai, ku tabbatar kun shirya da isassun misalan rubutattun waƙoƙin Hausa daga littattafan da NECO/WASSCE suka amince da su kafin fara darasin. Ku fara da tunatar da dalibai abin da suka sani game da waƙa, sannan ku gabatar da kowane ɓangare (jigo, zubi, tsari) a hankali, kuna ba da misalai masu sauƙin fahimta. Ku jagoranci dalibai su yi aiki da kansu ta hanyar karanta waƙoƙi da kuma gano waɗannan abubuwa a cikinsu. Ku ba su damar yin tambayoyi da tattaunawa don tabbatar da fahimta. A ƙarshe, ku tabbatar dalibai sun rubuta bayanan darasin a littattafansu kafin a kammala darasin.

Export this post
Nazarin Rubutacciyar Waƙa: Jigo, Zubi da Tsari for SS 3
Community Join the conversation Open discussion +