Note for teachers using this lesson plan
Malamai su shirya darasin ta hanyar tattara misalai na rubutattun waƙoƙi da ke nuna salon sarrafa harshe, musamman dabarun jawo hankali da amfani da karin magana. Wannan darasi zai taimaka wa ɗalibai su fahimci yadda mawaƙa ke amfani da harshe don ƙawata waƙoƙinsu da kuma jawo hankalin masu karatu. A ƙarshen darasin, ɗalibai ya kamata su iya gane da kuma bayyana waɗannan dabarun a cikin waƙoƙin Hausa.
Class: SS 3
Term: First Term
Week: 2
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Hausa Language
Curriculum Theme: Nazarin Rubutacciyar Waƙa
Previous Lesson: Nazarin Rubutacciyar Waƙa: Jigo, Zubi da Tsari
Topic: Ci gaba da nazari akan rubutacciyar waƙa: Salon Sarrafa Harshe da Karin Magana
Subject Matter: Malami zai koyar da; salon sarrafa harshe; kamar dabarun jawo hankali, amfani da karin magana ds
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Gane salon sarrafa harshe a cikin rubutacciyar waƙa.
- Bayyana dabarun jawo hankali a cikin waƙa.
- Faɗi misalai na karin magana da aka yi amfani da su a waƙa.
Affective Domain
- Nuna sha’awa ga yadda mawaƙa ke amfani da harshe.
- Daraja muhimmancin karin magana a cikin waƙar Hausa.
Psychomotor Domain
- Nuna dabarun jawo hankali a cikin baitocin waƙa.
- Aiwatar da karin magana a cikin gajerun jimloli.
Social Domain
- Tattauna rawar karin magana a al’adun Hausa.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- Littafin Hausa na SS 3
- The HeadTeacher Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Allon rubutu da alli/fensir
- Littattafan Hausa na SS 3
- Misalan rubutattun waƙoƙi
- Tsoffin takardun jarabawar NECO/WASSCE
Rationale for the Lesson
Wannan darasi yana da muhimmanci domin yana taimaka wa ɗalibai su zurfafa fahimtarsu game da rubutacciyar waƙa ta Hausa. Zai basu damar gane yadda mawaƙa ke amfani da dabarun harshe don ƙawata waƙoƙinsu, wanda hakan zai inganta ƙwarewarsu ta fahimta da kuma rubuta waƙa.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ɗalibai sun riga sun san menene rubutacciyar waƙa da kuma wasu nau’o’in waƙa na Hausa.
Lesson Content/Board Summary
Ci gaba da nazari akan rubutacciyar waƙa
Salon Sarrafa Harshe a Rubutacciyar Waƙa
Salon sarrafa harshe a rubutacciyar waƙa yana nufin yadda mawaƙi ke amfani da kalmomi, jimloli, da dabarun harshe daban-daban don bayyana tunaninsa, ji, da kuma isar da saƙonsa a hanya mai jan hankali da tasiri. Yana ƙara wa waƙar armashi da ma’ana mai zurfi.
Dabarun Jawo Hankali
Dabarun jawo hankali a waƙa sune hanyoyin da mawaƙi ke bi don sanya mai karatu ko mai sauraro ya mai da hankali sosai ga abin da yake faɗa. Waɗannan dabarun suna sa waƙar ta zama mai daɗi da kuma tunawa. Misalan dabarun jawo hankali sun haɗa da:
- Amfani da Hoto ko Misali: Mawaƙi zai yi amfani da kalmomi don zana hoto a cikin zuciyar mai karatu, wanda zai sa ya fahimci abin da ake faɗa da kyau. Misali: “Idan ka ga giwa a rami, to ba za ta fita ba.”
- Amfani da Jigo ko Ma’ana Mai Zurfi: Yin amfani da jigo mai taɓa zuciya ko kuma ma’ana mai zurfi wadda za ta sa mai karatu ya yi tunani.
- Amfani da Kalmomi Masu Daɗi ko Ma’anoni Daban-daban: Zaɓin kalmomin da suke da armashi ko kuma waɗanda suke da ma’anoni fiye da ɗaya don ƙara wa waƙar zurfi.
- Amfani da Siffantawa: Siffanta abubuwa ko mutane a hanya mai ban sha’awa don jawo hankali. Misali: “Idonta kamar fitila, bakinta kamar zuma.”
- Amfani da Tambayoyi: Yin tambayoyi a cikin waƙa don sa mai karatu ya yi tunani tare da mawaƙin. Misali: “Shin za mu ci gaba da haka?”
Amfani da Karin Magana
Karin magana gajeruwar magana ce mai hikima wadda ke ɗauke da ma’ana mai zurfi, kuma al’umma suka amince da ita a matsayin gaskiya. Amfani da karin magana a waƙa yana ƙara mata armashi, hikima, da kuma zurfin ma’ana. Yana nuna ƙwarewar mawaƙi a kan harshe da kuma al’ada. Misalan karin magana da amfaninsu a waƙa sun haɗa da:
- “Kowane tsuntsu kukan gida yake yi”: Ana iya amfani da ita don nuna cewa kowa yana son ƙasarsa ko garinsu.
- “Ruwa baya tsami banza”: Don nuna cewa kowane abu yana da dalilinsa, ko kuma kowane aiki yana da sakamakonsa.
- “Kowa ya ja zarensa ya tsinke”: Don nuna cewa kowa zai girbi abin da ya shuka.
- “Da hannunka za ka ci duka”: Don ƙarfafa mutane su dogara da kansu.
- “Mai haƙuri shike da rabo”: Don nuna muhimmancin haƙuri a rayuwa.
Teaching Methods/Instructional Techniques
Tattaunawa, Bayani, Tambayoyi da Amsoshi, Aikin Rukuni, Aikin Mutum ɗaya, Nunawa, Jagorancin Aiki.
Instructional Procedures
Step 1: Gabatarwa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Tunatarwa/Gabatarwa
Teacher’s Activity: Malami zai yi bitar darasin da ya gabata kan rubutacciyar waƙa, sannan ya gabatar da darasin yau kan salon sarrafa harshe, musamman dabarun jawo hankali da karin magana.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su amsa tambayoyin bitar, sannan su mai da hankali ga sabon darasin.
Learning Point: Bitar darasin baya
Step 2: Gabatar da Salon Sarrafa Harshe
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Bayani
Teacher’s Activity: Malami zai bayyana ma’anar salon sarrafa harshe a cikin rubutacciyar waƙa da kuma muhimmancinsa wajen ƙawata waƙa da isar da saƙo.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara da kyau kuma su yi tambayoyi don fahimta.
Learning Point: Ma’anar salon harshe
Step 3: Dabarun Jawo Hankali
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Misalai/Nunawa
Teacher’s Activity: Malami zai yi bayani dalla-dalla kan dabarun jawo hankali daban-daban, kamar amfani da hoto, jigo mai zurfi, da kalmomi masu daɗi, tare da ba da misalai daga baitocin waƙa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, rubuta bayanai, kuma su yi ƙoƙarin gano dabarun a misalan da aka bayar.
Learning Point: Dabarun jawo hankali
Step 4: Amfani da Karin Magana
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Bayani/Misalai
Teacher’s Activity: Malami zai bayyana menene karin magana da kuma yadda ake amfani da ita a cikin waƙa don ƙara mata hikima da zurfin ma’ana. Zai ba da misalai na karin magana da yadda za a iya saka su a waƙa.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara, rubuta misalai, kuma su yi ƙoƙarin faɗin wasu karin maganganu da suka sani.
Learning Point: Amfanin karin magana
Step 5: Nazarin Misalai daga Jarabawa
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Bincike/Jagoranci
Teacher’s Activity: Malami zai nuna wa ɗalibai wasu tambayoyi daga tsoffin takardun jarabawar NECO/WASSCE da suka shafi salon sarrafa harshe da karin magana a waƙa. Zai jagoranci su wajen gano amsoshin.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su duba tambayoyin, su yi tattaunawa a rukuni-rukuni, sannan su faɗi amsoshinsu.
Learning Point: Nazarin jarabawa
Step 6: Aikin Aiwatarwa
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Aiwatarwa/Jagoranci
Teacher’s Activity: Malami zai ba ɗalibai gajerun baitocin waƙa guda biyu ko uku, sannan ya umarce su da su gano dabarun jawo hankali ko karin magana da ke cikinsu.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su yi aikin a rukuni-rukuni ko ɗaya-ɗaya, sannan su gabatar da abin da suka gano.
Learning Point: Gane dabaru a waƙa
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Menene salon sarrafa harshe a waƙa?
- Ka bayyana ɗaya daga cikin dabarun jawo hankali da ka koya.
- Ka faɗi karin magana guda ɗaya da aka yi amfani da ita a waƙa.
- Me ya sa mawaƙa ke amfani da karin magana a waƙoƙinsu?
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Fahimtar darasin yau
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes on salon sarrafa harshe, dabarun jawo hankali, da amfani da karin magana into their notebooks.
Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.
Learning Point: Rubuta bayanan darasi
Step 9: Conclusion
Time: 3 minutes
Teaching Skill: Kammalawa
Teacher’s Activity: Malami zai taƙaita muhimman abubuwan da aka koya a darasin, ya kuma ƙarfafa ɗalibai su ci gaba da nazarin waƙoƙin Hausa don gane waɗannan dabarun.
Pupils’ Activity: Ɗalibai za su saurara kuma su yi tambayoyi na ƙarshe.
Learning Point: Kammala darasi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Aikin Gida
Instruction: A zaɓi wata rubutacciyar waƙar Hausa da kuka sani, sannan ku gano:
- Dabarun jawo hankali guda biyu da mawaƙin ya yi amfani da su.
- Karin magana guda ɗaya idan akwai, kuma ku bayyana ma’anarta a cikin waƙar.
Lesson Keywords
- Salon Sarrafa Harshe – Yadda ake amfani da harshe don ƙawata waƙa.
- Dabarun Jawo Hankali – Hanyoyin da mawaƙi ke bi don sa mai karatu ya mai da hankali.
- Karin Magana – Gajeruwar magana mai hikima da ma’ana mai zurfi.
- Rubutacciyar Waƙa – Waƙar da aka rubuta a rubuce.
- Baito – Layi ɗaya ko fiye a cikin waƙa.
Differentiation
Ga ɗalibai masu saurin fahimta, za a iya basu ƙarin waƙoƙi don nazari da gano dabaru masu zurfi. Ga ɗalibai masu buƙatar tallafi, za a ba su gajerun waƙoƙi masu sauƙi, kuma a jagorance su mataki-mataki wajen gano dabarun.
Suggested Lesson Videos
Don ƙarin bayani, ɗalibai da malamai za su iya bincika YouTube don: salon sarrafa harshe a wakar hausa ss3
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Malami ya tabbatar ya shirya misalai na rubutattun waƙoƙi daban-daban kafin fara darasin, waɗanda ke nuna dabarun jawo hankali da amfani da karin magana. Yana da kyau a yi amfani da allon rubutu don rubuta muhimman bayanai da misalai don ɗalibai su gani da kyau. A yayin darasin, malami ya ƙarfafa ɗalibai su shiga tattaunawa da kuma yin tambayoyi. Bayan an kammala bayani da aikin aji, malami ya jagoranci ɗalibai su rubuta bayanan darasin a cikin littattafansu. Ya kamata a bincika littattafan ɗalibai don tabbatar sun rubuta bayanan daidai kuma sun fahimci darasin.

Community Join the conversation Open discussion +