Note for teachers using this lesson plan
N’ime nkuzi a, onye nkuzi ga-akwadebe ihe nkuzi gbasara ahịrịokwu mfe na nkenụdị n’ụzọ doro anya, kọwaa omenala ịṅụ iyi na ịdụ isi, ma kwadebe otu abụ ederede dị mkpụmkpụ maka ntụlegharị na nchịkọta. Ụmụ akwụkwọ kwesịrị igosipụta nghọta ha site n’ịkọwa, ikewa, na ịza ajụjụ n’ụzọ ziri ezi na Igbo.
Class: SS 3
Term: First Term
Week: 7
Age: 17 years
Duration: 45 minutes
Subject: Igbo Language
Curriculum Theme: Ụtọasụsụ, Omenala, Agụmagụ
Previous Lesson: ỤTỌASỤSỤ: Nkọwa na: ọmụmụ nkeji okwu, nkewasị mkpụrụokwu na nkeji na nkeji
Topic: ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu mfe na nkenụdi
Subject Matter: OMENALA: Ọmụmụ ihe gbasara ịṅụ iyi maọbụ ịdụ isi; AGỤMAGỤ: Ntụlegharị na nchịkọta akwukwo abụ ederede a gụrụ
Specific Objectives
By the end of the lesson, pupils/students should be able to:
Cognitive Domain
- Kọwaa ahịrịokwu mfe na ahịrịokwu nkenụdị.
- Chọpụta ọdịiche dị n’etiti ahịrịokwu mfe na ahịrịokwu nkenụdị.
- Kọwaa ihe ịṅụ iyi na ịdụ isi pụtara n’omenala Igbo.
- Chọpụta isiokwu na ozi dị n’ime otu abụ ederede.
Affective Domain
- Nwee mmasị n’ịmụ asụsụ Igbo na omenala ya.
- Nwee ekele maka mkpa omenala dị ka ịṅụ iyi.
Psychomotor Domain
- Mee ahịrịokwu mfe na ahịrịokwu nkenụdị n’ụzọ ziri ezi.
- Kewaa ahịrịokwu mfe na ahịrịokwu nkenụdị n’ime ahịrịokwu dị iche iche.
- Chịkọta otu abụ ederede n’ụzọ doro anya.
Reference Materials
The following resources were used in planning this lesson:
- 2014 9 Years Basic Education Curriculum
- Relevant State Unified Scheme of Work
- A suitable textbook
- FCT ERC/NAPPS Scheme of work
Instructional Materials
The teacher will teach this lesson with the aid of:
- Akwụkwọ ọgụgụ Igbo
- Akwụkwọ abụ ederede (dịka otu abụ dị mkpụmkpụ e biri ebi)
- Kaadị mgbubam nwere ahịrịokwu mfe na nkenụdị
- Ụgbọ ojii na nzu
Rationale for the Lesson
Nkuzi a dị mkpa n’ihi na ọ na-enye ụmụ akwụkwọ ohere ịghọta ma jiri ahịrịokwu mfe na nkenụdị mee ihe n’ụzọ ziri ezi, nke na-eme ka ha dee ma kwuo okwu Igbo nke ọma. Ọ na-emekwa ka ha ghọta omenala Igbo dị mkpa dị ka ịṅụ iyi na ịdụ isi, ma na-eme ka ha nwee ike nyochaa ma chịkọta abụ ederede.
Prerequisite/Previous Knowledge
Ụmụ akwụkwọ nwere ike ịmata ụfọdụ ahịrịokwu mfe na ịghọta ihe ụfọdụ gbasara omenala Igbo na abụ ederede n’ọkwa dị ala.
Lesson Content/Board Summary
ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu mfe na nkenụdi
Ahịrịokwu Mfe (Simple Sentence)
Ahịrịokwu mfe bụ ahịrịokwu nwere naanị otu ngwaa isi (main verb) na otu echiche zuru ezu. Ọ nwere ike ịnwe isiokwu (subject) na ngwaa (predicate).
Ihe atụ:
- Ada na-eri nri.
- Ha gara ahịa.
- Nwaanyị ahụ na-akụ azụ.
Ahịrịokwu Nkenụdị (Complex Sentence)
Ahịrịokwu nkenụdị bụ ahịrịokwu nwere otu ahịrịokwu isi (main clause) na otu ma ọ bụ karịa ahịrịokwu dabere (subordinate clause). Ahịrịokwu dabere enweghị ike iguzo naanị ya dị ka echiche zuru ezu.
Ihe atụ:
- Ada na-eri nri mgbe nne ya bịara. (Ahịrịokwu isi: Ada na-eri nri; Ahịrịokwu dabere: mgbe nne ya bịara)
- Ọ bụrụ na ị ga-abịa, gwa m. (Ahịrịokwu isi: gwa m; Ahịrịokwu dabere: Ọ bụrụ na ị ga-abịa)
- Nwoke ahụ onye zuru ego agbapụla. (Ahịrịokwu isi: Nwoke ahụ agbapụla; Ahịrịokwu dabere: onye zuru ego)
Ọdịiche Dị n’etiti Ahịrịokwu Mfe na Nkenụdị
- Ahịrịokwu mfe nwere naanị otu echiche zuru ezu, ebe ahịrịokwu nkenụdị nwere otu echiche zuru ezu na otu ma ọ bụ karịa echiche na-adabere.
- Ahịrịokwu mfe nwere naanị otu ngwaa isi, ebe ahịrịokwu nkenụdị nwere ngwaa isi na ngwaa dabere.
OMENALA: Ọmụmụ Ihe Gbasara Ịṅụ Iyi Maọbụ Ịdụ Isi
Ịṅụ Iyi (Oath-taking)
Ịṅụ iyi bụ omume dị mkpa n’omenala Igbo, ebe mmadụ na-eji aha chi ma ọ bụ arụsị kwere nkwa ma ọ bụ gosi eziokwu n’ihe ọ na-ekwu. A na-eji ya achọpụta eziokwu n’okwu ikpe, idozi esemokwu, ma ọ bụ ikwenye nkwekọrịta. Onye rịara iyi ụgha na-atụ anya ntaramahụhụ sitere n’aka chi ma ọ bụ arụsị ahụ.
Ịdụ Isi (Head-dashing/Curse)
Ịdụ isi bụ ụdị iyi ma ọ bụ nkọcha a na-eji eme ihe mgbe mmadụ chọrọ ka ihe ọjọọ mee onye mere ya ihe ọjọọ ma ọ bụ onye jụrụ ikwenye n’eziokwu. A na-eji ya akọcha onye na-ekwesịghị ntụkwasị obi ma ọ bụ onye na-emebi iwu obodo. Ọ na-ebutekarị egwu na nkwanye ùgwù n’etiti ndị obodo.
AGỤMAGỤ: Ntụlegharị na Nchịkọta Akwukwo Abụ Ederede
Ntụlegharị na nchịkọta abụ ederede gụnyere ịghọta isiokwu, ozi, na ụzọ onye odee si jiri asụsụ mee ihe.
Ụzọ E Si Atụlegharị ma Chịkọta Abụ Ederede
- Ịgụ Abụ ahụ Ugboro Ugboro: Gụọ abụ ahụ ọtụtụ ugboro iji ghọta ihe ọ na-ekwu n’ozuzu.
- Ịchọpụta Isiokwu: Chọpụta isiokwu bụ isi abụ ahụ na-ekwu maka ya (dịka ịhụnanya, ọnwụ, agha, omenala, wdg.).
- Ịchọpụta Ozi: Kedu ozi onye odee chọrọ izi site n’abụ ahụ?
- Nyochaa Asụsụ E Ji Mee Ihe: Lelee ụzọ e si jiri okwu, ihe atụ (metaphor), atụnyere (simile), na ụdị asụsụ ndị ọzọ mee ihe.
- Ịchịkọta Abụ ahụ: Dee nchịkọta dị mkpụmkpụ nke na-akọwa isi ihe abụ ahụ n’okwu gị.
Ihe Atụ Abụ Ederede na Ajụjụ
Abụ:
Ụwa a, ihe dị iche iche
Onye nwere ego, onye enweghị
Onye na-achị, onye a na-achị
Ma n’ikpeazụ, ájá ka anyị niile bụ.
Ajụjụ:
- Kedu isiokwu bụ isi abụ a na-ekwu maka ya?
- Kedu ozi onye odee chọrọ izi site n’abụ a?
- Kedu ihe onye odee ji “ájá” mee ihe atụ?
Teaching Methods/Instructional Techniques
Nkwukọrịta, Ajụjụ na Azịza, Nkọwa, Ngosipụta, Omume Nkeonwe, Omume Otu
Instructional Procedures
Step 1: Introduction
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Ajụjụ/Nkwukọrịta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ajụ ụmụ akwụkwọ ajụjụ gbasara ahịrịokwu ha maara na ihe ha ma gbasara omenala na abụ ederede.
- Kedu ihe bụ ahịrịokwu?
- Ị maara ụdị omenala Igbo ọ bụla?
- Ị gụtụla abụ ederede ọ bụla?
Pupils’ Activity: Ụmụ akwụkwọ ga-aza ajụjụ ndị ahụ dabere n’ihe ha maara.
Learning Point: Ncheta ihe ọmụma gara aga
Step 2: Nkọwa Ahịrịokwu Mfe
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ahịrịokwu mfe, nye ihe atụ dị iche iche, ma jiri kaadị mgbubam gosipụta ha. Ọ ga-akpọ ụmụ akwụkwọ ka ha mee ahịrịokwu mfe.
Pupils’ Activity: Ụmụ akwụkwọ ga-ege ntị, detuo ihe dị mkpa, ma mee ahịrịokwu mfe.
Learning Point: Nghọta ahịrịokwu mfe
Step 3: Nkọwa Ahịrịokwu Nkenụdị
Time: 8 minutes
Teaching Skill: Nkọwa/Ngosipụta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ahịrịokwu nkenụdị, nye ihe atụ, ma jiri kaadị mgbubam gosipụta ha. Ọ ga-akpọ ụmụ akwụkwọ ka ha mee ahịrịokwu nkenụdị.
Pupils’ Activity: Ụmụ akwụkwọ ga-ege ntị, detuo ihe dị mkpa, ma mee ahịrịokwu nkenụdị.
Learning Point: Nghọta ahịrịokwu nkenụdị
Step 4: Omenala: Ịṅụ Iyi na Ịdụ Isi
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Nkọwa/Nkwukọrịta
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ihe ịṅụ iyi na ịdụ isi pụtara n’omenala Igbo, mkpa ha dị, na mgbe a na-eji ha eme ihe. Ọ ga-ajụ ụmụ akwụkwọ ajụjụ gbasara omenala ndị a.
Pupils’ Activity: Ụmụ akwụkwọ ga-ege ntị, jụọ ajụjụ, ma kọwaa ihe ịṅụ iyi na ịdụ isi pụtara.
Learning Point: Nghọta omenala Igbo
Step 5: Agụmagụ: Ntụlegharị na Nchịkọta Abụ Ederede
Time: 7 minutes
Teaching Skill: Ngosipụta/Nduzi
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-enye ụmụ akwụkwọ otu abụ ederede dị mkpụmkpụ (ma ọ bụ nke e biri ebi ma ọ bụ nke e dere n’ụgbọ ojii). Ọ ga-eduzi ha ka ha gụọ ya, chọpụta isiokwu ya, ozi ya, ma chịkọta ya.
Pupils’ Activity: Ụmụ akwụkwọ ga-agụ abụ ahụ, chọpụta isiokwu na ozi ya, ma gbalịa chịkọta ya n’otu obere paragraf.
Learning Point: Nchịkọta abụ ederede
Step 6: Omume Otu na Nkwalite
Time: 6 minutes
Teaching Skill: Nduzi/Nkwalite
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ekewa ụmụ akwụkwọ n’otu dị iche iche. Otu ọ bụla ga-eme ahịrịokwu mfe abụọ na ahịrịokwu nkenụdị abụọ. Onye nkuzi ga-agafe n’otu dị iche iche iji nye nduzi na idozi mmejọ.
Pupils’ Activity: Ụmụ akwụkwọ ga-arụkọ ọrụ n’otu ha, mee ahịrịokwu ndị ahụ, ma gosi ha.
Learning Point: Omume ahịrịokwu dị iche iche
Step 7: Evaluation/Review
Time: 5 minutes
Teaching Skill: Questioning/Assessment
Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:
- Kọwaa ihe bụ ahịrịokwu mfe.
- Nye otu ihe atụ ahịrịokwu nkenụdị.
- Kedu ihe ịṅụ iyi pụtara n’omenala Igbo?
- Chịkọta abụ ederede a gụrụ n’ime ahịrịokwu abụọ.
Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.
Learning Point: Nyocha nghọta isi ihe nkuzi
Step 8: Note-Taking
Time: 4 minutes
Teaching Skill: Guided Writing
Teacher’s Activity: The teacher guides pupils/students to copy the essential Board Summary notes, gbasara ahịrịokwu mfe na nkenụdị, omenala ịṅụ iyi/ịdụ isi, na ntụlegharị abụ ederede, into their notebooks.
Pupils’ Activity: Pupils/students copy the notes carefully into their notebooks.
Learning Point: Ide ihe ọmụma dị mkpa
Step 9: Conclusion
Time: 2 minutes
Teaching Skill: Nkwalite/Mmechi
Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-emechi nkuzi ahụ site n’ịkwalite isi ihe ndị a mụtara ma gbaa ụmụ akwụkwọ ume ka ha na-eme ihe ha mụtara n’ụlọ.
Pupils’ Activity: Ụmụ akwụkwọ ga-ege ntị ma kwado maka nkuzi ọzọ.
Learning Point: Mmechi nkuzi
Continuous Assessment/Further Study
Type: Homework
Instruction: Zaakwa ajụjụ ndị a n’akwụkwọ edemede unu:
- Dee ahịrịokwu mfe atọ na ahịrịokwu nkenụdị atọ.
- Kọwaa ọdịiche dị n’etiti ịṅụ iyi na ịdụ isi.
- Gụọ abụ ederede ọ bụla ị maara, chọpụta isiokwu ya, ma chịkọta ya n’ime ahịrịokwu anọ.
Lesson Keywords
- Ahịrịokwu mfe – Simple sentence
- Ahịrịokwu nkenụdị – Complex sentence
- Ịṅụ iyi – Oath-taking
- Ịdụ isi – Head-dashing/Curse
- Abụ ederede – Poetry text
- Ntụlegharị – Review/Analysis
- Nchịkọta – Summary
Differentiation
Maka ụmụ akwụkwọ na-adịghị ike, onye nkuzi ga-enye ha ahịrịokwu dị mfe karị ka ha kewaa ma ọ bụ mee. Maka ụmụ akwụkwọ na-agba ọsọ, a ga-agba ha ume ka ha chọpụta ụdị ahịrịokwu ndị ọzọ dịka ahịrịokwu jikọtara ọnụ ma ọ bụ dee obere abụ ederede nke ha.
Suggested Lesson Videos
https://www.youtube.com/results?search_query=ahiriokwu+mfe+na+nkenudi+igbo+language
https://www.youtube.com/results?search_query=omenala+igbo+inu+iyi
https://www.youtube.com/results?search_query=ntuleghari+abu+ederede+igbo
Teacher Guide for Using This Lesson Plan
Tupu nkuzi ahụ, onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe kaadị mgbubam nwere ihe atụ ahịrịokwu mfe na nkenụdị, yana otu abụ ederede dị mkpụmkpụ maka ntụlegharị. Bido site n’ịkpọlite ihe ọmụma ụmụ akwụkwọ ma gaa n’ihu ịkọwa ahịrịokwu mfe na nkenụdị n’ụzọ doro anya. Jiri ihe atụ dị iche iche mee ihe iji mee ka nghọta dị mfe. Mgbe ahụ, kọwaa omenala ịṅụ iyi na ịdụ isi, na-ekwusi ike na mkpa ha dị n’omenala Igbo. Mechie site n’eduzi ụmụ akwụkwọ n’ịgụ na nchịkọta abụ ederede. Gbaa ụmụ akwụkwọ ume ka ha na-ekere òkè n’ọrụ niile. Ekwesịrị ka ụmụ akwụkwọ detuo ihe ndekọ Board Summary mgbe onye nkuzi duziri ha na Step 8. Lelee nghọta ha site n’ajụjụ nyocha n’ime Step 7 ma nye nkwado maka ndị na-adịghị ike na mgbatị maka ndị na-agba ọsọ. Hụ na gburugburu ebe nkuzi dị jụụ ma dị mma.

Community Join the conversation Open discussion +