Skip to content
HeadTeacher.ng
Lesson Notes

ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu ukwu na nkenụdi for SS 3

ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu ukwu na nkenụdi for SS 3. This SS 3 lesson covers omenala: mmụgharị akpalaokwu na usoro nkọwa ya; agụmagụ: ntụlegharị na nchịkọta akwụkwọ abụ ederede a gụrụ.

Royal AlikorByRoyal AlikorPublishedSep 15, 2026Reading9 minComments0

Note for teachers using this lesson plan

N’ime mmụgharị a, onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe ihe ọgụgụ dị iche iche gbasara ụtọasụsụ Igbo, akpalaokwu na akwụkwọ abụ ndị e gụrụ agụ. Isi ihe dị na nkuzi a bụ ime ka ụmụakwụkwọ ghọta ma nwee ike iji ahịrịokwu ukwu na nkenụdi, kọwaa akpalaokwu, ma chịkọta abụ ederede. Gbaa mbọ hụ na ụmụakwụkwọ na-ekere òkè n’ọrụ dị iche iche ma na-egosipụta nghọta ha site n’ịrụgosi na ịkọwa.

Class: SS 3
Term: First Term
Week: 8
Age: 14 years
Duration: 45 minutes
Subject: Igbo Language
Previous Lesson: ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu mfe na nkenụdi
Topic: ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu ukwu na nkenụdi
Subject Matter: OMENALA: Mmụgharị akpalaokwu na usoro nkọwa ya; AGỤMAGỤ: Ntụlegharị na nchịkọta akwụkwọ abụ ederede a gụrụ

Specific Objectives

By the end of the lesson, pupils/students should be able to:

Cognitive Domain

  • Kọwaa ahịrịokwu ukwu na ahịrịokwu nkenụdi.
  • Chọpụta ahịrịokwu ukwu na ahịrịokwu nkenụdi n’ahịrịokwu agwakọta.
  • Kọwaa akpalaokwu ụfọdụ n’Igbo.
  • Chịkọta ma ọ bụ tụlee abụ ederede a gụrụ.

Affective Domain

  • Nwee mmasị n’ịmụ asụsụ Igbo.
  • Nwee ekele maka omenala Igbo site n’ịghọta akpalaokwu.

Psychomotor Domain

  • Meebe ahịrịokwu dị iche iche nwere ahịrịokwu ukwu na nkenụdi.
  • Jiri akpalaokwu mee ihe n’ikwu okwu.
  • Dee nchịkọta abụ ndị a gụrụ.

Reference Materials

The following resources were used in planning this lesson:

  • 2025 Revised 9 Years Basic Education Curriculum (Igbo Language)
  • Relevant State Unified Scheme of Work (Igbo Language SSS 3)
  • Akwụkwọ Ụtọasụsụ Igbo maka ụlọ akwụkwọ sekọndịrị
  • Akwụkwọ Agụmagụ Igbo maka SSS 3
  • The HeadTeacher Scheme of work

Instructional Materials

The teacher will teach this lesson with the aid of:

  • Akwụkwọ ọgụgụ klasi
  • Akwụkwọ abụ a họọrọ
  • Ụgbọ ojii
  • Kaadị mgbubam

Rationale for the Lesson

Nkuzi a dị mkpa n’ihi na ọ na-enyere ụmụakwụkwọ aka ịghọta usoro ahịrịokwu n’Igbo nke ọma, nke na-eme ka ha nwee ike ikwu okwu ma dee ihe n’ụzọ ziri ezi. Ịmụgharị akpalaokwu na-eme ka ha mara omenala na amamihe Igbo, ebe ntụlegharị abụ na-eme ka ha nwee ike nyochaa ma ghọta akwụkwọ agụmagụ.

Prerequisite/Previous Knowledge

Ụmụakwụkwọ kwesịrị inwe nghọta mbụ gbasara usoro ahịrịokwu Igbo, akụkụ okwu dị iche iche, na ụfọdụ akpalaokwu. Ha kwesịkwara ịgụla ma nwee nghọta ụfọdụ gbasara abụ ederede n’Igbo.

Lesson Content/Board Summary

ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu ukwu na nkenụdi

Ahịrịokwu Ukwu na Ahịrịokwu Nkenụdi

Ahịrịokwu bụ mkpokọta okwu na-enye echiche zuru ezu. A na-ekewa ahịrịokwu ụfọdụ ụzọ abụọ bụ isi n’ime ahịrịokwu agwakọta:

  1. Ahịrịokwu Ukwu (Main Clause): Nke a bụ ahịrịokwu nwere ike iguzo onwe ya ma nye echiche zuru ezu n’agbanyeghị na ọ nọ naanị ya. Ọ nwere isiokwu na ngwaa.
  2. Ahịrịokwu Nkenụdi (Subordinate Clause): Nke a bụ ahịrịokwu na-enweghị ike iguzo onwe ya ma ọ bụrụ na ọ nọ naanị ya. Ọ na-adabere n’ahịrịokwu ukwu iji nye echiche zuru ezu. Ọ na-ejikọkarị ya na ahịrịokwu ukwu site na njikọta okwu dị ka “na,” “ma,” “mgbe,” “n’ihi na,” “ọ bụrụ na,” wdg.
Ihe Nlereanya:
  1. Ọ bụrụ na ị ga-abịa, m ga-echere gị.
    • Ahịrịokwu Ukwu: M ga-echere gị
    • Ahịrịokwu Nkenụdi: Ọ bụrụ na ị ga-abịa
  2. Chukwuma na-eri nri mgbe nne ya na-esi nri.
    • Ahịrịokwu Ukwu: Chukwuma na-eri nri
    • Ahịrịokwu Nkenụdi: mgbe nne ya na-esi nri

Akpalaokwu na Nkọwa Ha

Akpalaokwu bụ okwu ma ọ bụ mkpokọta okwu nke pụtara ihe dị iche na ihe okwu ndị mejupụtara ya pụtara n’otu n’otu. Ọ bụ akụkụ dị mkpa nke omenala na amamihe Igbo.

Ihe Nlereanya Akpalaokwu na Nkọwa Ha:
  1. Ịga ije n’elu mmiri – Ịrụ ihe siri ike ma ọ bụ ihe na-agaghị ekwe omume.
  2. Iji aka ekpe ewere ọkụ – Ịkpọrị ihe asị ma ọ bụ ileda ihe anya.
  3. Ime ka mmiri ghara ịdaba n’ala – Ime ihe n’ụzọ aghụghọ ma ọ bụ n’ụzọ zoro ezo.
  4. Ịgba aka ochie – Ịbụ onye aka ya dị ọcha ma ọ bụ onye na-emeghị ihe ọjọọ.
  5. Iri ahụ – Ịdị mma ma ọ bụ ịdị ike.

Ntụlegharị na Nchịkọta Akwụkwọ Abụ Ederede A Gụrụ

Ntụlegharị na nchịkọta abụ bụ ụzọ e si aghọta ma kọwaa ihe onye dere abụ chọrọ ikwu. Ha na-enyere aka ime ka ozi dị n’ime abụ doo anya.

  1. Ntụlegharị Abụ (Poetry Review/Analysis): Nke a bụ nyocha miri emi nke abụ, ebe a na-eleba anya n’ihe gbasara isiokwu abụ ahụ, asụsụ e ji dee ya (dị ka ihe atụ, ilu, wdg.), ụda olu, na ozi onye dere ya chọrọ izi. A na-ekpughe ihe zoro ezo n’ime abụ.
  2. Nchịkọta Abụ (Poetry Summary): Nke a bụ iwepụta isi ihe dị n’ime abụ n’ụzọ dị mkpụmkpụ ma dịkwa mfe nghọta. Ọ na-elekwasị anya n’ozi bụ isi ma ọ bụ isiokwu abụ ahụ n’atụghị ihe niile e kwuru n’ime ya.
Usoro Esi Atụle Ma Ọ Bụ Chịkọta Abụ:
  1. Gụọ abụ ahụ ọtụtụ ugboro iji ghọta ya.
  2. Chọpụta isiokwu abụ ahụ.
  3. Chọpụta ozi bụ isi onye dere abụ ahụ chọrọ izi.
  4. Lee anya n’asụsụ e ji mee ihe (dị ka ihe atụ, ilu, akpalaokwu, wdg.).
  5. Wepụta isi ihe ndị dị mkpa n’ụzọ dị mkpụmkpụ.

Teaching Methods/Instructional Techniques

Discussion, Question and Answer, Explanation, Guided Practice, Group Work, Recitation.

Instructional Procedures

Step 1: Introduction

Time: 3 minutes

Teaching Skill: Iwebata isiokwu

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ekele ụmụakwụkwọ ma jụọ ha ajụjụ ole na ole gbasara ihe ha mụtara na nkuzi gara aga. Ọ ga-ewebata isiokwu mmụgharị nke ụbọchị a: ahịrịokwu ukwu na nkenụdi, akpalaokwu, na ntụlegharị abụ.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-aza ajụjụ, gee ntị ma cheta ihe ha mụtara na nkuzi gara aga.

Learning Point: Iwebata mmụgharị isiokwu

Step 2: Mmụgharị Ahịrịokwu Ukwu na Nkenụdi

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Nkọwa na Ihe Nlereanya

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ahịrịokwu ukwu na ahịrịokwu nkenụdi ọzọ, jiri ihe atụ dị iche iche kọwaa ha. Ọ ga-edepụta ahịrịokwu agwakọta n’ụgbọ ojii ma jụọ ụmụakwụkwọ ka ha chọpụta ahịrịokwu abụọ ahụ.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị nke ọma, zaa ajụjụ, ma chọpụta ahịrịokwu ukwu na nkenụdi n’ihe atụ ndị ahụ.

Learning Point: Ahịrịokwu ukwu na nkenụdi

Step 3: Omume Ahịrịokwu Ukwu na Nkenụdi

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Omume na Nduzi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-enye ụmụakwụkwọ ọrụ dị iche iche, dị ka imebe ahịrịokwu nke ha nwere ahịrịokwu ukwu na nkenụdi, ma ọ bụ ịgbanwe ahịrịokwu dị mfe ka ọ bụrụ ahịrịokwu agwakọta.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-arụ ọrụ ahụ n’otu n’otu ma ọ bụ n’ìgwè, ma gosi ihe ha mere.

Learning Point: Ịrụ ahịrịokwu ukwu na nkenụdi

Step 4: Mmụgharị Akpalaokwu

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Nkọwa na Ihe Nlereanya

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-akọwa ihe akpalaokwu bụ ma nye ihe atụ akpalaokwu Igbo ole na ole ha mụrụla, jiri kaadị mgbubam ma ọ bụ depụta ha n’ụgbọ ojii. Ọ ga-akpọ ụmụakwụkwọ ka ha kọwaa ha.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị, zaa ajụjụ, ma kọwaa akpalaokwu ndị ahụ.

Learning Point: Akpalaokwu na nkọwa ha

Step 5: Omume Akpalaokwu

Time: 6 minutes

Teaching Skill: Omume na Nduzi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-enye ụmụakwụkwọ akpalaokwu ụfọdụ ka ha kọwaa ma ọ bụ jiri ha mee ahịrịokwu na-enye echiche. Ọ ga-akpọ ụmụakwụkwọ ka ha gụọ ihe ha mere.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-arụ ọrụ ahụ, kọwaa akpalaokwu ma jiri ha mee ahịrịokwu.

Learning Point: Iji akpalaokwu eme ihe

Step 6: Ntụlegharị na Nchịkọta Abụ

Time: 7 minutes

Teaching Skill: Ntụlegharị na Nduzi

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-ajụ ụmụakwụkwọ ka ha cheta abụ ederede ha gụrụla. Ọ ga-eduzi ha ka ha tụlee ma ọ bụ chịkọta otu abụ ahụ, na-eleba anya n’isiokwu, ozi, na asụsụ e ji mee ihe.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-echeta abụ, tụlee ma ọ bụ chịkọta ha n’okwu ọnụ.

Learning Point: Ntụlegharị na nchịkọta abụ

Step 7: Evaluation/Review

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Questioning/Assessment

Teacher’s Activity: The teacher evaluates the learning by asking the following questions:

  1. Kọwaa ahịrịokwu ukwu na ahịrịokwu nkenụdi.
  2. Nye ihe atụ abụọ nke akpalaokwu na nkọwa ha.
  3. Gịnị ka ị ga-eleba anya na ya mgbe ị na-atụle abụ?

Pupils’ Activity: Pupils answer orally and in writing.

Learning Point: Nyochaa mmụta

Step 8: Conclusion

Time: 5 minutes

Teaching Skill: Nchịkọta

Teacher’s Activity: Onye nkuzi ga-eme nchịkọta isi ihe ndị e mụtara na nkuzi ahụ. Ọ ga-agba ụmụakwụkwọ ume ka ha na-agụ akwụkwọ Igbo mgbe niile ma na-eji ihe ha mụtara eme ihe n’ikwu okwu na ide ihe.

Pupils’ Activity: Ụmụakwụkwọ ga-ege ntị ma jụọ ajụjụ ma ọ bụrụ na ha nwere.

Learning Point: Mmekọrịta isiokwu

Lesson Keywords

  • Ahịrịokwu ukwu – Main clause
  • Ahịrịokwu nkenụdi – Subordinate clause
  • Akpalaokwu – Idiom
  • Ntụlegharị – Review/Analysis
  • Nchịkọta – Summary
  • Abụ ederede – Poetry text

Differentiation

Maka ụmụakwụkwọ na-adịghị ike, onye nkuzi ga-enye ha ahịrịokwu dị mfe maka njirimara ahịrịokwu ukwu na nkenụdi, ma nye ha akpalaokwu ndị a na-ejikarị eme ihe. Maka ụmụakwụkwọ na-agba ọsọ, onye nkuzi ga-enye ha ahịrịokwu agwakọta dị mgbagwoju anya, ma gbaa ha ume ka ha kọwaa akpalaokwu ndị na-adịghị mfe ma ọ bụ tụlee abụ ọhụrụ.

Suggested Lesson Videos

Search YouTube for:
Igbo main and subordinate clauses
Igbo idioms and meanings
Igbo poetry analysis

Teacher Guide for Using This Lesson Plan

Onye nkuzi kwesịrị ịkwadebe tupu nkuzi a site n’ịchịkọta akwụkwọ ọgụgụ Igbo, akwụkwọ abụ ndị e gụrụ agụ, na kaadị mgbubam nwere ahịrịokwu na akpalaokwu dị iche iche. Usoro nkuzi a bụ maka mmụgharị, ya mere lekwasị anya n’ịgba ụmụakwụkwọ ume ka ha cheta ma jiri ihe ha mụtara eme ihe. Jiri ajụjụ na azịza na-emekọrịta ihe gbaa ume ka ụmụakwụkwọ kere òkè. Lezie anya maka mmejọ ndị a na-emekarị dị ka ịgbagwoju anya ahịrịokwu ukwu na nkenụdi ma ọ bụ ịkọwa akpalaokwu n’ụzọ nkịtị. Jiri usoro dị iche iche akwado ụmụakwụkwọ na-adịghị ike ma gbaa ndị na-agba ọsọ ume ka ha nyochaa ihe ndị ọzọ. Nyochaa nghọta ụmụakwụkwọ site n’ajụjụ dị mkpirikpi mgbe niile n’oge nkuzi. N’ihi na ọ bụ mmụgharị, ụmụakwụkwọ agaghị edepụta ihe n’ụgbọ ojii, kama ha ga-elekwasị anya n’ịghọta na itinye ihe n’ọrụ.

Export this post
ỤTỌASỤSỤ: Mmụgharị ahịrịokwu ukwu na nkenụdi for SS 3
Community Join the conversation Open discussion +